ساتيرا • 14 اقپان, 2025

ءتۇبى تۇسكەن ءتۇس

233 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىرىنشى وقيعا

ءپىتۋا العاش رەت قىز بولىپ جاراتىلماعانى­نا وكىندى. ءۇشىنشى كۇن — ۋاقىتشا تۇرۋعا پاتەر ىزدەپ تابانىنان تاۋسىلعانى. پاتەر جالداۋشى اتاۋلىعا كەرەگى قىز بالا... و باستا اق باس پروفەسسور اعاسى: «بىزدە جاتاقحانا جەتىسە بەرمەيدى, مەن سىزگە ستيپەنديا بەرگىزەيىن, ەر ازامات ەمەسسىڭ بە, ءۇي تاۋىپ الارسىڭ...» دەگەنىندە, باس يزەپ پاتۋاعا كەلگەنىنە جىنى كەلدى. تىك ءجۇرىپ, تىنىم كورمەگەندىگى مە, كەش بالاسى كەسكەن تەرەكتەي قۇلايدى. ء«ۇيىڭ بولماي — كۇيىڭ بولمايدى» ­دەگەن ماتەلدى مويىنداعانداي.

 

حات كەپتى. اجەسىنەن ەكەن. وقي  جونەلدى. «بالام, قاتتى قينالىپ ءجۇرسىڭ-اۋ دەيمىن, ءۇش كۇن بولدى تۇسىمنەن شىقپايسىڭ. ءتۇن بالاسى  دالادا تىك تۇرىپ, ۇيىقتاپ تۇرعانىڭدى كو­رە­مىن, جاتاعىڭ بولماي جاپا شەگىپ جۇرگەننەن ساۋمىسىڭ... ويتكەن وقۋى قۇرسىن, جانىما كەلشى, ەكەۋمىزگە مەنىڭ پەنسيام دا جەتەدى... قوي باعىپ, اشتان ولگەن ازاماتتى كورگەن ەمەسپىن. ءۇي-جايىڭ بولماسا, ءاي-شايعا قاراما. اسىعا كۇتەمىن, اجەڭ».

كۇلگەن دە قويعان. اجەسىنە تاڭى بار, وسى وقۋعا تۇسكەن كۇننىڭ ەرتەسىندە اجەسىنەن: «بالام تۇندە تۇسىمدە سەنى كورىپپىن. اۋىلعا ايىرپىلانمەن كەلىپسىڭ, دەگەنىڭ بولادى ەكەن... اجەڭ» دەپ تەلەگرامما كەلگەنى بار.

 

ەكىنشى وقيعا

وقۋدىڭ بەل ورتاسىنان اسقان. سونىڭ كەسىرى, كەڭ جۇرەمىن دەپ, ونىڭ ۇستىنە قولدان مىڭ تەڭگەگە شالبار الىپ كيەمىن دەپ, قالتا قاعىلىپ قاڭسىپ وتىرعانى. قارىز الۋدىڭ ءجونى جوق. ال السىن, ونىسى, ارىگە كەتسە ون كۇندى ­وراپ الار, ودان ءارى شە... اۋىلعا الاقان  جايۋ­دىڭ قيسىنى كەلمەيدى...

دا... نە ىستەسە ەكەن؟.. ۆوكزالعا بارىپ, كومىر تۇسىرۋدەن باسقا شارا جوق.

حات كەپتى. باياعى اجەسى. وقي جونەلدى. «بالام, باسىڭا ءىس ءتۇستى-اۋ دەيمىن شاماسى... تۇسىمدە ءۇستى-باسىڭ كۇيەلەش-كۇيەلەش, كۇيەدەن بوتا  كوزدەرىڭ عانا جىلتىرايدى. تالقان جەپ, تۇز كوتەرىپ جۇرگەندەي ءبىر ءتۇرلى ەڭسەڭ ءتۇسىپ, ەزىلىپ كەتىپسىڭ... بىلە قويدىم دا, ءوز ەسەبىمنەن بەس ءجۇز تەڭگە جىبەردىم. اينالايىن الا عوي. اجەڭ».

ءپىتۋا قۋانعاننان كوككە سەكىرىپ, تابانى جەرگە تيگەندە اۋزىنان «ۋرا»دەگەن انشەيىن­دە ايتا ال­­مايتىن ءسوزى شىقتى. بۇنىڭ ەرسى قىلىعىنا بۇ­­رىش­­تا ءبۇرىسىپ وتىرعان الا مىسىق اتىپ جوعال­دى...

ءپىتۋا اجەسىنەن اينالدى.قالاي عانا ەكەنىن, بۇل قينالسا بىلە قويادى. وسىمەن ون شاقتى بولار, ءوز ەسەبىنەن اقشا جىبەرىپ — جاماۋىن جابا توقىپ جىبەرگەنى.

 

ءۇشىنشى وقيعا

بەسىنشى كۋرس. بەلدەن «بەلدىك» تۇسكەن شاق. قول بوساپ, ارقا كەڭىپ, بار-بار اۋىرتپا­­لىق ارت­­تا قالعان كەز.

ءپىتۋا قالانىڭ سوڭعى تاماشاسىنا تامسانىپ ءجۇرىپ ايىقتىرعىشتان ءبىر-اق شىققانى بار.

...تانىس-تامىر, زىر جۇگىرىس... قۇتىلدى-اۋ اي­­تەۋىر.

تالىقسىپ تۇرىپ تاڭداي قاعىپ كورىپ ەدى, تاق-تاق ەتەدى. قالتا قاعىلعان. اقشا اۋىلى الىس. بارى بەس كۇنگە جەتەدى.

ءپىتۋا كوپ ويلانباي, قينالىسىم اجەمە جەتپەي جۇرگەن بولار دەپ باسىن ۇستاپ باز كەشتى, جاتا قاپ جاستىق قۇشتى; دوڭكيىپ دوڭبەكشىپ كوردى, «وسىمدى اجەمە جەتكىزە كور» دەپ ەرىن جىبىرلاتىپ سىبىرلاپ تا الدى, بۇك ءتۇسىپ بۇك­­­تەتىلدى, قاباق شىتىپ بۇيتكەن ومىرىنە قار­عىس ايتتى, نە كەرەك, قولىنان كەلگەنىن ىستەدى, ويى — وسىمدى اجەم سەزسە, تەزىرەك ءوز ەسەبىنەن «ەسەندەسسە» بولدى...

حات كەپتى. اينالايىن اجەسى. ەڭبەگىنىڭ ەش كەتپەگەنىنە ريزا كەيىپپەن قولعا الدى.

«اينالايىن بالام. ەسىڭ بولسا ەلىڭدى تاپ. تۇسىمە كىرىپسىڭ. تۇسىمدە — ايدالادان ءبىر بوتەلكە تاۋىپ العان ەكەنمىن دەيمىن. الىپ قاراسام, اۋىزى تىعىنداۋلى, ىشىندە ءبۇرىسىپ سەن وتىرسىڭ... تىعىنىن شىعارا السامشى. سىندىرىپ الايىن دەسەم, ءوزىڭدى بىرگە سىندىرىپ الاتىنىمدى بىلەمىن... سودان, قولىمدا بوتەلكە, ىشىندە سەن, تاۋىپتەن ءتاۋىپ, مولدادان مولدا قويماي بەزىلدەپ ءجۇر ەكەنمىن دەيمىن... وسى تۇستا ويانىپ كەتىپپىن... ءداۋ مولداعا بارىپ ءتۇسىمدى ايتىپ ەدىم, «نەمەرەمدى تەزدەتىپ ەلىڭە ال­دىر, جاعدايى قيىن...» دەگەن سوڭ وزىڭە تەك حات قانا جازىپ وتىرمىن. وتىرىك قينالعانىڭدى بىل­سەم دە ءبىر رەت ەشتەڭە ەتپەس دەپ اقشا سالايىن دەپ ەدىم, الگى مولدا, بۇل سالعانىڭ — بالاڭدى وتقا يتەر­گەنىڭ... دەپ ۇركىتتى. ول دا حات-حابار جىبە­­رەتىن جەردە تۇرعاندىقتان سالا المادىم. با­لام, وتىنەرىم, ەسىڭدى جيساڭ تەزىرەك ەلىڭە قايت. اجەڭ».

 

بەرىك سادىر 

سوڭعى جاڭالىقتار