ساياسات • 13 اقپان, 2025

تاجىكستانمەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك جالعاسادى

210 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇرات نۇرتىلەۋ استاناعا رەسمي ساپارمەن كەلگەن تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سيرودجيددين مۋحريددينمەن كەلىسسوزدەر وتكىزدى.

تاجىكستانمەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك جالعاسادى

كەزدەسۋ بارىسىندا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەڭ اۋقىم­دى ماسەلەلەرى تالقىلاندى, اتاپ ايتقاندا, ەكى ەل اراسىنداعى ساياسي, ەكونوميكالىق, سۋ-ەنەرگەتيكالىق, ترانزيت-كولىكتىك جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ باسىم باعىتتارى قارالدى.

تاراپتار دوستىق پەن ءوزارا قۇرمەت رۋحىندا ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك پەن وداقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا كەلىستى. سونداي-اق سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆولاردىڭ باسشىلارى 2023–2024 جىلدارى پرە­زيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ دۋشانبەگە جانە تاجىك­ستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون­نىڭ استاناعا جاساعان ءوزارا مەملە­كەتتىك ساپارلارى شەڭبەرىندە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسىن ءجىتى تالقىلادى.

ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماق­تاس­تىقتى ودان ءارى كەڭەيتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. قازاقستان كوپتەگەن جىل بويى تاجىكستاننىڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ «ۇشتىگىنە» كىرەدى. قابىلدانعان شارالاردىڭ ارقاسىندا وتكەن جىلى ءوزارا ساۋ­دا كولەمى 7,4 پايىزعا ءوسىپ, 1,2 ملرد دوللاردى قۇرادى. تاراپتار تاۋار اينالىمىن 2 ملرد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋ جونىندەگى مەملەكەت باسشىلارى قويعان ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن كەلىسىلگەن شارالار قابىلداۋعا كەلىستى.

اۋىل شارۋاشىلىعى سالا­سىن­داعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتى­ماق­تاستىق­تى جانداندىرۋ دا ءسوز بولدى. ونىڭ ۇلەسى ەكى ەلدىڭ جال­پى تاۋار اينا­لىمىنىڭ 40 پايىز­دان اس­­تامىن قۇرايدى. قازاقستان ءداس­تۇرلى ونىمدەر – بيداي, ۇن جانە كوندي­تەرلىك ونىمدەردىڭ ەكسپورتىن ءوزارا ءتيىمدى تۇردە ارتتىرۋعا دايىن. ءۇشىنشى ەلدەرگە ودان ءارى ەكسپورتتاۋ ءۇشىن جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ بويىنشا بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ دا پەرسپەكتيۆالى باعىت ەكەنى ايتىلدى.

– تاجىكستان – ءبىزدىڭ ورتالىق ازيا­داعى ستراتەگيالىق سەرىكتەسىمىز جانە ناعىز سەنىمدى وداقتاسىمىز. بىلتىر بيىك دەڭگەيدە قول قويىلعان وداق­تاستىق قاتىناستار تۋرالى شارت تاريحي قادام ەكەنى ءسوزسىز, – دەپ مالىمدەدى م.نۇرتىلەۋ.

ءوز كەزەگىندە تاجىك ءمينيسترى ەلدەر اراسىنداعى ءوزارا قارىم-قاتى­ناس­تىڭ وسىنداي جوعارى دەڭگەيىنە مەملەكەت باسشىلارى اراسىنداعى سەنىم­دى ءارى دوس­تىق ديالوگتىڭ ارقا­سىندا قول جەتكىزىل­گەنىن اتاپ ءوتتى.

– ءبىز قازاقستانمەن قارىم-قاتى­ناس­تى جوعارى باعالايمىز جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق ترەككە ۇلكەن ءمان بەرەمىز, ونى پراكتيكالىق مازمۇنمەن تولتىرۋ قاجەت, – دەدى س.مۋحريددين.

سونداي-اق عارىشتىق جانە IT-تەحنولوگيالاردى يگەرۋ, جاسان­دى ينتەللەكت پەن تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋ سالالارىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل كەلەشەگى تالقىلاندى. اتاپ ايتقاندا, ەكى ەلدىڭ ماماندارى تاجىكستان سەرۆەرلەرىندە «ينتەر­نەت-رەسۋرستاردىڭ بىرىڭعاي پلاتفورماسى» جانە «SmartBridge» جۇ­­يە­لەرىنىڭ نەگىزگى كومپونەنتتەرىن ءسات­تى ورنالاستىرعان ەدى. وسى باس­تا­ما­­لاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قازىرگى ۋا­قىت­تا 100-دەن اسا تاجىك مامانى Astana-Hub-تا تەگىن وقىپ جاتىر.

مادەني-گۋمانيتارلىق ىن­تى­ماقتاستىق تا تالقىلاندى. مەم­لە­كەت باسشىلارىنىڭ تاپسىرما­سىنا سايكەس كەيىنگى ەكى جىلدا قازاق­ستان مەن تاجىكستاننىڭ مادەنيەت كۇندەرى ءوتتى. دۋشانبەدە ابايدىڭ ءبيۋستى, سونداي-اق استانادا يبن سينا مەن رۋداكي ەسكەرتكىشتەرى ورناتىلدى. جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا بىرلەسكەن جوبالار تابىستى ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرا­زيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قاتى­سۋىمەن م.وسيمي اتىنداعى تاجىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە بىر­لەسكەن اقپاراتتىق تەحنولوگيا­لار فا­كۋلتەتى اشىلدى.

كەزدەسۋ بارىسىندا مينيسترلەر وڭىرلىك جانە جاھاندىق كۇن تار­تىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر بو­يىن­شا «ساعاتتاردى تەڭەستىرىپ», كوپجاقتى قۇرى­لىمدار شەڭبەرىندە ودان ءارى تىعىز ىنتىماقتاسۋعا, ەكى مەم­لەكەتتىڭ حالىقارالىق باستامالارىن ىلگەرىلەتۋ كەزىندە ءوزارا قولداۋ كورسەتۋگە بەيىلدىلىگىن راستادى.

ءسىم باسشىلارى وڭىرلىك كووپەراتسيانى ودان ءارى دامىتۋدىڭ, ورتالىق ازياداعى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ, ونىڭ ىشىندە ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋلەرى, حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋدىڭ قورى, اوسشك, شىۇ, تمد, ۇقشۇ جانە باسقا دا حالىقارالىق الاڭداردىڭ شەڭبەرىندە ءوزارا ىقپالداسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. 

سوڭعى جاڭالىقتار