كوكشەتاۋدا ەلەكتر قۋاتى جەتكىلىكتى مە؟

كوكشەتاۋ «KEGOC» اق-نىڭ جالعىز ءىرى قوسالقى ستان­ساسىنىڭ ەكى ترانسفورماتو­رىنان ەلەكتر قۋاتىن الادى. بىلتىر قىستا, ساقىلداعان سارى ايازدا ترانس­فورماتورلاردىڭ ەكەۋى دە ۇزدىكسىز جۇ­مىس ىستەپ تۇردى. مامانداردىڭ تۇسىن­دىرۋىنشە, بۇل جاي وتە قاۋىپتى. الدا-جالدا وقىس وقيعا بولا قالسا, كا­دىمگى­دەي قيىندىق تۋى ابدەن مۇمكىن. ترانسفورماتورلاردىڭ بىرەۋى ىستەن شىعا قالسا, ەكىنشىسى دايىن تۇرۋى قاجەت. ال ونداي مۇمكىندىك جوق. ەلەكتر­مەن قامتاماسىز ەتەتىن جۇيە ىستەن شىق­سا, وبلىس ورتالىعى عانا ەمەس, تايىنشا, زەرەندى, بۋراباي اۋداندارى دا جارىقسىز قالۋى ىقتيمال.

«KEGOC» قوسالقى ستانساسىنان تاراتىلاتىن ەلەكتر جەلىسى ابدەن ەسكىرگەن. قالانىڭ باتىس بولىگىندەگى قوسالقى ستانسا قاتاردان شىقسا, وبلىس ورتالىعىنىڭ 37 پايىزى جارىقسىز قالادى. ىسكە جاراتاتىن وزگە قۋات كوزى جوق.

ماسەلەنىڭ ءمانىسى مىنادا بولىپ وتىر. ءبىر كەزدەگى ءبىر قاباتتى ەسكى ۇيلەردىڭ ورنىنا ەڭسەلى تۇرعىن ۇيلەر سالىندى. ايتالىق, ءبىر قاباتتى ۇيلەردە بۇرىن ون وتباسى تۇرىپ, وزدەرىنە تيەسىلى ەلەكتر قۋاتىن پايدالانسا, قازىر ونىڭ ورنىنا 200 وتباسى ەلەكتر قۋاتىن پايدالانادى. دەمەك تۇتىنۋشى سانى 200 پايىزعا وسكەن ءارى تۇرمىستىق بۇيىمدار دا بۇرىنعىعا قاراعاندا كوبىرەك قوي.

ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ ەسكىرگەنىن ەسكەر­مەۋگە بولمايدى. توزۋ دەڭگەيى وتە جوعارى. قاس-قاعىم ءسات ەلەكتر قۋاتى بەرىلمەي قالسا, جىلۋ بەرەتىن قازان­دىق­تار, اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ توق­تايدى. كوكشەتاۋ مۇنداي قيىندىقتى 90-جىلداردىڭ باسىندا كورىپ, ابدەن زارەزاپ بولعان قالا. بايىرعى تۇرعىندار سول كەزەڭدى ءالى دە ۇمىتا الماي ءجۇر.

وبلىس ورتالىعىنداعى سارىارقا شاعىن اۋدانىندا ونداعان كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي سالىندى, ءالى دە سالىنىپ جاتىر. وسى جەردە جاڭا وبلىستىق اۋرۋ­حانا مەن سپورت سارايى بوي كوتەرمەك. «كوكشەتاۋ ەنەرگو» جشس-ءنىڭ «كوكشەتاۋ قالالىق ەلەكتر جەلىلەرى» بولىمشەسىنىڭ ماماندارىن الاڭداتىپ وتىرعان دا وسى جاي. مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار ەلەكتر قۋاتىن كوبىرەك قاجەت ەتەدى. جاڭا اۋرۋحاناعا 12 مۆت ەلەكتر قۋاتى قاجەت. وسى شاعىن اۋدانداعى قوسالقى ستانسا 4 مۆت ەلەكتر قۋاتىن عانا بەرە الادى. جالعىز اۋرۋحانا ەمەس, وبلىس ورتالىعىنداعى ءوندىرىس ورىندارىنا دا قىرۋار ەلەكتر قۋاتى قاجەت. بۇل احۋال ينۆەستورلاردى دا الاڭداتادى. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن ەلدە ەلەكتر قۋاتى جەتكىلىكتى بولۋى كەرەك.

– قالانىڭ دامۋ جوسپارى جاسالىپ جاتىر. وكىنىشكە قاراي كوممۋنالدىق قىزمەتپەن جانە بىزبەن ەشكىم بۇل جايلى ەگجەي-تەگجەيلى اقىلداسىپ, كەلى­سىپ جاتقان جوق, – دەيدى كوكشەتاۋ قالا­لىق ەلەكتر جەلىلەرى مەكەمەسىنىڭ باسشىسى دانيار ۇسەمباەۆ, – مەنىڭ ويىمشا, الدىمەن ەلەكتر قۋاتىمەن جابدىقتاۋ جۇيەسى جاسالۋ كەرەك تە, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق نىساندار, ءبىلىم وشاقتارى, باسقا دا عيماراتتار سالىنۋى كەرەك. ءبىز قالا اكىمدىگىنە سان مارتە ءوتىنىش جاسادىق. قازىر باعدارسىز جۇمىس ىستەپ وتىرمىز. جەكەمەنشىك قۇرىلىس ۇيىمىنىڭ باسشىسى كەلىپ جاڭا نىساندى ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ءوتىنىش ايتقاندا بارىپ ەسەپ-قيسابىن جاساي باستايمىز.

ەسەپتەۋ قۇرىلعىلارىن ورناتۋ دا ماسەلەگە اينالعان. قالاداعى تۇرعىن ۇي­لەردىڭ 30 پايىزىندا جاڭا بەيىندى ەسەپتەۋ قۇرىلعىلارى ورناتىلعان. مۇنداي قۇرىلعىلار كەيىنگى جىلدارى بوي كوتەرگەن تۇرعىن ۇيلەردە دە بار. ال وزگە تۇرعىن ۇيلەر ونى ورناتۋعا ءتيىستى بولسا دا جەتكىلىكتى ءمان بەرمەي وتىر. مامانداردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, بۇل اسا قاجەتتى قۇرىلعى ساناتىندا. سەبەبى جاڭا ول ارقىلى ەلەكتر قۋا­تىنىڭ تاسىمالداۋ كەزىندەگى شىعىنىن ەسەپتەۋگە بولادى. ول شىعىن ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ ەسكىرگەنىنەن جانە جەت­كىلىكتى قىمتالىپ ورالماعانىنان پايدا بولۋى ىقتيمال. جاڭا قۇرىلعى جەلى بويىنداعى بار وزگەرىستى قولمەن قويعانداي كورسەتىپ بەرە الادى. بار­لىق قۇرىلعى ارقىلى اقپارات ءبىر ورتالىققا جيناقتالادى. وسى دە­رەكتەردى سالىستىرا زەرتتەۋ ارقىلى ءار ءۇيدىڭ, ءار پاتەردىڭ قانشالىقتى ەلەكتر قۋاتىن پايدالانعانى بەلگىلى بولماق.

ەسكى تۇرعىن ۇيلەردەگى ەلەكتر قۋاتى وتەتىن اليۋميني سىمدار ابدەن كو­نەر­گەن. سوندىقتان تۇرمىستىق تەح­ني­كالاردىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى جۇكتەمەنى كوتەرە الماۋى عاجاپ ەمەس. قىسقا تۇيىقتالۋ دا بولىپ تۇرادى.

جاڭا ۇيلەردە بۇل كورىنىس باسقاشا. وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن ءبىر عانا ەسەپتى كەلتىرەلىك. كەڭەس زامانىندا ءبىر پاتەردىڭ ەلەكتر پايدالانۋ كولەمىنىڭ ورتاشا كورسەتكىشى 1,5 كۆت بولاتىن. بۇل كورسەتكىش تە كوكشەتاۋدىڭ جايىن ناقتى كور­سەتپەيدى. ورتالىقتاندىرىلعان ىستىق سۋ بولماعاندىقتان ءاربىر پاتەر يەسى سۋ جىلىتقىش جابدىقتارىن پايدالانادى. دەمەك ورتاشا كورسەتكىش 5 كۆت-عا تەڭ. بىرەر جىل بۇرىن ماماندار تاجىريبە وتكىزىپتى. تاڭەرتەڭ تۇرعىن­دار­دىڭ كەلىسىمى بويىنشا ەلەكتر قۋاتىن اعىتىپ تاستاعان. كەشكە قوسسا, ەلەكتر قۋاتى ءار پاتەرگە 5كۆت-تان جۇمسالاتىنى انىقتالعان.

دانيار ابۋساعيت ۇلىنىڭ پايىمداۋىنشا, ەڭ الدىمەن ەلەكتر جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ قاجەت. جاڭا ءىرى قوسالقى ستانسا سالىنسا, ول 20-30 جىل قىزمەت ەتەر ەدى. تۇپتەپ كەلگەندە بۇل قالانىڭ دا ماسەلەسى ەمەس, «KEGOC»-ءتىڭ شارۋاسى.

– قالا ءۇشىن جانىمىز اشيدى, – دەيدى دانيار ابۋساعيت ۇلى, – وقىس وقيعا بولسا تۇرعىندار الدىمەن ءبىزدى كىنالايدى ەمەس پە؟ ولار ماسەلەنىڭ ءمانىسىن بىلە بەر­مەيدى عوي. الداعى جۇمىس كولەمىن بولجاپ, جاڭا قوسالقى ستانسا سالۋدىڭ شىعىنىن دا ەسەپتەدىك. 20 ملرد تەڭگەگە جۋىق قاراجات قاجەت. ونسىز قيىن ءتۇيىن شەشىلمەيدى.

كوكشەتاۋ