كەزدەسۋگە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى, سونداي-اق وسك جانىنداعى ساراپتامالىق كەڭەستىڭ, مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ, جاس سايلاۋشىلار كلۋبىنىڭ وكىلدەرى مەن استانا قالاسى مەن اۋداندارىنىڭ اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇشەلەرى, سونداي-اق قالالىق ءماسليحات دەپۋتاتتارى قاتىستى.
ن.ءابدىروۆ جاستارعا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ستراتەگيالىق دامۋى تۋرالى ايتىپ بەردى. كوميسسيانىڭ نەگىزگى قۇندىلىقتارى – ازامات, ادىلدىك, دەموكراتيا, سەنىم, ال قاعيداتتارى – زاڭنىڭ ۇستەمدىگى, تاۋەلسىزدىك, اشىقتىق, ينكليۋزيۆتىلىك, القالىلىق, كاسىبيلىك. وسك توراعاسى جاس سايلاۋشىلارعا وسك باستاماسىمەن سايلاۋ تاقىرىبىندا ءۇش تىلدە جارىق كورگەن عىلىمي باسىلىمداردى جانە ەكى تىلدە جاريالانعان «قر سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا تۇسىنىكتەمەنى تانىستىردى.
«2022 جىلعى رەفەرەندۋم الدىندا مەن ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە حالىقپەن 70-تەن اسا كەزدەسۋ وتكىزدىم. ازاماتتاردىڭ باستى سۇراعى پارتيانى عانا ەمەس, ناقتى تۇلعالاردى دا سايلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ماجوريتارلىق جۇيەنى قايتارۋ بولدى. كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ ناتيجەسىندە ارالاس سايلاۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى: ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ 70%-ى پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا, 30%-ى بىرمانداتتىق وكرۋگتەر بويىنشا سايلانادى. وبلىستار مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ ءماسليحاتتارىندا اراقاتىناس 50/50 قۇرايدى. ال اۋداندىق ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارى تەك بىرمانداتتىق وكرۋگتەر بويىنشا سايلانادى. وسىلايشا, ەلدىڭ دەپۋتاتتىق كورپۋسىنىڭ 90%-دان استامى – حالىق تىكەلەي سايلاعان ناقتى تۇلعالار», دەپ اتاپ ءوتتى ن.ءابدىروۆ.
ول ەلدەگى رەفورمالاردىڭ ناتيجەسىندە, قازىر اكىمدەردىڭ 90%-دان استامىن (شامامەن 2 500 اكىم) حالىق تىكەلەي سايلايتىنىن اتاپ ءوتتى. ۇدەرىس 2021 جىلى باستالدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن اۋىلداردىڭ, اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ, كەنتتەر مەن اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار اكىمدەرىنىڭ 94%-ى سايلاندى. قالعان 6%-ى وسى جىلى سايلانادى.
كەزدەسۋ ينتەراكتيۆتى سۇراق-جاۋاپ سەسسياسىمەن جالعاستى. وندا ستۋدەنتتەر وزەكتى سۇراقتار قويىپ, ورتاعا وي-پىكىرىن سالدى. ماسەلەن, وسك جانىنداعى جاس سايلاۋشىلار كلۋبىنىڭ مۇشەسى ءامىرلان نۇرعازين ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار رەتىندە اكىمنىڭ جۇمىسى تۋرالى نۇسقاۋلار جيناعىن جاساۋدى ۇسىندى. قازاقستان ستۋدەنتتەرى اليانسىنىڭ توراعاسى ۇلان ناۋكەن ستۋدەنتتىك ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارىندا سايلاۋدى ەنگىزۋ جوسپارىن جاريالاپ, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنان ادىستەمەلىك قولداۋ سۇرادى. زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى سەرىكباي قۋانىش بىلتىرعى سايلاۋدىڭ قورىتىندىسى مەن كەلەشەگى تۋرالى ايتۋدى ءوتىندى. ەكونوميكا فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى مۇحتار اسلان ەلەكتروندى داۋىس بەرۋ مۇمكىندىگى تۋرالى بىلگىسى كەلدى.
وسك باسشىسى تالقىلاۋعا بەلسەنە قاتىسقان جاستارعا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ 30 جىلدىعىنا وراي شىعارىلعان باسىلىمداردىڭ دانالارىن تابىس ەتتى. كەزدەسۋ بارىسىندا 400-دەن اسا جاس قاتىسقان سايلاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءداستۇرلى ونلاين ساۋالناماعا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدى. ساۋالناما ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, رەسپوندەنتتەردىڭ 52,9%-ى سايلاۋ مەن رەفەرەندۋمعا داۋىس بەرۋ ازاماتتىق بورىشى دەپ سانايدى. رەسپوندەنتتەردىڭ 44,4%-ى سوتپەن ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانىلعان ازاماتتار سايلاۋدا جانە رەفەرەندۋمدا داۋىس بەرمەۋى كەرەك, ال 47,3%-ى قىلمىس جاساعانى ءۇشىن سوتتالعان ازاماتتاردىڭ داۋىس بەرۋگە قۇقىعى جوق ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
جاستاردىڭ باسىم كوپشىلىگى (89,9%) پرەزيدەنتتىككە كانديداتقا قازاق ءتىلىن ءبىلۋى بويىنشا لينگۆيستيكالىق ەمتيحان تاپسىرۋى كەرەك دەپ سانايدى. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 72,5%-ى پرەزيدەنتتىككە كانديداتتارعا ەلدە, ال پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا سايلاۋ وكرۋگىندە تۇرۋ مەرزىمى بويىنشا قويىلاتىن قازىرگى كەزدەگى تالاپتاردى قولدايدى. قاتىسۋشىلاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى (45,4%) تولتىرىلعان بيۋللەتەنمەن سۋرەتكە تۇسىرۋگە (سەلفي) تىيىم سالۋدى ەنگىزۋ قاجەت دەپ سانايدى, 39,9%-ى سايلاۋ مەن رەفەرەندۋمداردا زاڭ بۇزۋشىلىقتار مەن مانيپۋلياتسيالار سەبەبىنەن ينتەرنەت ارقىلى داۋىس بەرمەيتىنىن ايتتى.
دۇنيەجۇزىلىك سايلاۋ كۇنى اياسىندا ەلىمىزدە 82 مىڭنان اسا ادامدى قامتىعان 1 900-دەن اسا پىكىرتالاس جانە ينتەراكتيۆتى ءىس-شارالار ءوتتى. ءىس-شارالاردىڭ باستى ماقساتى – جاستاردىڭ قۇقىقتىق جانە سايلاۋ مادەنيەتىن ارتتىرۋ, سايلاۋعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋدى جانە سايلاۋ ينستيتۋتىنا دەگەن سەنىمدى قالىپتاستىرۋ.
