قتج: سالا ەڭسەسىن تىكتەي مە؟

تەمىرجول سالاسىنىڭ ين­فرا­­قۇرىلىمىن جاقسارتۋعا كەيىنگى جىلدارى مەملەكەت تاراپى­نان ءتيىمدى جاعداي جاسالىپ جاتىر. «قتج» باسقارما توراعاسى نۇرلان ساۋرانباەۆ ەكو­نوميكالىق احۋالدى ۇلعايتۋ ماق­ساتىندا 185 لوكوموتيۆ جانە 143 جولاۋشىلار ۆاگونى ساتىپ الىنعانىن حابارلادى. الداعى ءۇش جىلدا جولاۋشى­لار ۆاگوندا­رى تولىعىمەن جاڭار­تىلىپ, جا­ساق­­تالماق. 2025 جىلدىڭ II توق­سانىندا «شتادلەر قازاقستان» زاۋى­تىندا جولاۋشىلار ۆاگون­دا­رى­نىڭ ءوندىرىسى ىسكە قوسىلادى. ۇكىمەت 2029 جىلعا قاراي 1 200-گە جۋىق جولاۋشىلار ۆاگونىن ساتىپ الۋدى كوزدەپ وتىر. ناتيجەلى بولعان جاعدايدا ۆاگونداردىڭ توزۋ دەڭگەيى 38%-عا دەيىن تومەن­دەي­دى.

ۇلتتىق كومپانيا قازىر ءۇش ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋدى باستاپ كەتتى. 5 مىڭ شاقىرىمنان استام تەمىر جول تورابى 2030 جىلعا دەيىن سالىنىپ, 11 مىڭ شاقىرىم شو­يىن جول جوندەلەدى دەپ جوسپارلانعان. «دوستىق–مويىنتى» تەمىرجول جەلىسىنىڭ جوباسى قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى ترانزيتتىك تاسىمال مۇمكىندىگىن جەدەلدەتۋگە باعىتتالعان. ۇزىندىعى 836 شاقىرىمدى قۇرايتىن «دوستىق–مويىنتى» ۋچاسكەسىندە ەكىنشى جولداردىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. جەر توسەمىن نىعايتۋ جۇمىستارى 99 %-عا اياقتالعان. 92 كوپىردىڭ 78-ءى سالىندى. 550 شاقىرىمعا جۋىق جولعا جاڭا رەلس پەن شپال تورلارى توسەلگەن. الداعى ۋاقىتتا «مويىنتى–بالقاش» جانە «بەسكول–دوستىق» باعىتتارىندا ۋاقىتشا پو­يىز قاتىنايدى دەگەن جوسپار دا قاراستىرىلعان.

«دوستىق–مويىنتى» تەمىر­جول ۋچاسكەسىنە ەكىنشى جول سا­لۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جا­تىر. سوعان قاراماستان كور­­شىلەس قىتاي ەلىنە جوسپار بويىنشا تاسىمالداۋ بەلگىلەنگەن مەرزىمنەن بۇرىن ناتيجەلى ورىندالدى. 2023 جىل­مەن سا­لىس­تىر­عان­دا ءوسىم 12%-عا ارتتى», دەيدى «قتج» ۇق «ينتە­گرا­تسيا­لانعان جوس­پار­لاۋ ديرەكتسياسى» فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءالىبي تولەگەنوۆ.

الماتى ستانساسىن اينالىپ وتەتىن اينالما تەمىرجول تار­ما­عى­نىڭ قۇرىلىسى جوسپارعا ساي جۇزەگە اسىپ جاتىر. 75 شاقى­رىمدى قۇرايتىن جاڭا جەلىنىڭ ۇزىندىعى «قازىبەك-بەك» جانە «جەتىگەن» ستانسالارىن بايلانىس­تىرادى. قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ بارىسىندا 125 شاقىرىم جول توسەلگەن.

«جەتىگەن» ستانساسىنىڭ بازاسىندا 40 شاقىرىم رەلس-شپال تورىن توسەۋگە دايىندىق جۇرگىزىلدى. بۇل جوبانىڭ ماڭىز­دى­لىعى اينالما تەمىرجول جەلىسى الماتى ستانساسىن اينالىپ ءوتىپ, جۇك اعىنىن «جەتىگەن–قازىبەك بەك» جاڭا تەمىرجولىنا قايتا باعىتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە, الماتى تورابىنا تۇسەتىن جۇكتەمە 40% ازايۋعا ءتيىس. سونداي-اق دىتتەگەن جەرگە جۇك قىسقا مەرزىمدە جەت­كىزىل­مەك.

«جوبا بەكىتىلگەن كەستەگە سايكەس ورىندالىپ جاتىر. جە­تى­گەن ستانساسىنىڭ بازاسىندا كولەمى 4,8 ملن تەكشە مەتر­­دەن استام قازبا جانە باسقا دا جۇ­مىستار جۇرگىزىلدى. 32 سۋ وتكىزگىش قۇبىر جانە 3 كوپىر ورناتىلدى. قۇرىلىس جۇمىستارى 2025–2026 جىلدارى اياقتالىپ, قولدانىسقا بەرىلەدى», دەيدى كولىك مينيسترلىگى تەمىرجول جانە سۋ كولىگى كوميتەتى تورا­­عا­سىنىڭ ورىنباسارى نۇرجان كەلبۋعانوۆ.

وزبەكستانمەن اراداعى ساياسي-ەكونوميكالىق بايلانىستى نى­عايتۋعا نەگىزدەلگەن «داربازا–ماقتاارال» تەمىرجول قۇرىلىسى – ماڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى. جاڭا تەمىرجول جەلىسىنىڭ قۇرى­لى­سى جۇك تاسىمالىن قازىرگى سارىاعاش–تاشكەنت ۋچاسكەسىنەن جاڭا جەلىگە اۋىستىرۋعا, سونداي-اق «سارىاعاش» ستانساسىنىڭ جۇمىسىن ەداۋىر جەڭىلدەتەدى دەپ جوسپارلانعان. وڭىرلىك ينفرا­­قۇرى­لىمدى دامىتۋ ماقساتىندا اتالعان جوبا الداعى ۋاقىتتا وزبەكستانعا ەكسپورت كولەمىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.

203 شاقىرىم جولدىڭ 100 شاقىرىمىنا رەلس-شپالدى ءتور توسەلىپ, قازىر 9,5 ملن تەكشە مەتر قازۋ جۇمىستارىنىڭ 15%-ى ورىندالدى. قۇرىلىسقا قاجەتتى ماتەريالدار جەر­گى­لىكتى وندىرۋشىلەردەن جەت­كىزى­لەدى. 70-تەن استام جۇمىس­شى, 46 جول-قۇرىلىس تەحنيكاسى جۇمىلدىرىلعان ينفرا­قۇرى­لىمدىق جوبا 2027 جىلى اياقتالادى. قۇرىلىس كەزەڭىندە 3 400 ۋاقىتشا جۇمىس ورنى, قولدانىسقا بەرىلگەن ۋاقىتتا 500-دەن استام تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلماق.