ىنتىماققا ۇيىتقان ۇيىم

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن 2015 جىل قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جىلى دەپ جاريالاندى. بۇل – ەل تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋداعى اسسامبلەيانىڭ ءرولىن جوعارى باعالاۋدىڭ جانە ونىڭ قىزمەتىنە بۇكىل حالىق بولىپ اتسالىسۋدىڭ بەلگىسى. وسى ورايدا جەتىسۋ جەرىندە تۇراتىن 103 ەتنوس وكىلىنىڭ ىنتىماعى تۋرالى الماتى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى عابيت تۇرسىنبايمەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك. – عابيت تۇرسىنباي ۇلى, ءوڭىر­دەگى ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ ىن­تىماعى, دوستىعى تۋرالى نە ايتاسىز؟ – ەلباسىمىز: «اسسامبلەيا دە­گەنىمىز – ون جەتى ميلليون قازاق­ستاندىق», دەپ بەكەر ايتقان جوق. 1995 جىلى 1 ناۋرىزدا قۇ­رىل­عان وسىناۋ ۇيىم ەلىمىزدەگى ۇلتتىق بىرلىك پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ ۇيىتقىسىنا اينالدى. كوپەتنوستى قوعامىمىزدا ءما­دەنيەتتەردىڭ دامۋى, ولار­دىڭ جالپىقازاقستاندىق قۇندى­لىقتارعا ۇيلەسۋى جانە سول با­عىتتاعى شارالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى اسسامبلەيانىڭ الدىنا قويىلعان ماڭىزدى مىندەتتەر بولىپ تابىلادى. قازاقستان قوعامىن قۇرايتىن «تەگى باسقا بولسا دا, تەڭدىگى ءبىر» ەتنوس وكىل­دەرى وزدەرىنىڭ ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىن, انا تىلدەرىن ساقتاپ, قوعام تالابىنا ساي جاڭعىرتۋعا بارلىق مۇمكىندىكتەردى الىپ وتىر. وبلىسىمىزدا اسسامبلەيا اياسىندا قۇرىلعان ەتنومادەني بىرلەستىكتەر ەتنوستارعا قاتىستى وسىنداي باعىتتاردا جۇمىس ىستەۋدە. جالپى العاندا, بارلىق ۇلت­تاردىڭ باستى قۇندىلىقتارى ءوزارا ۇقساس بولاتىنى انىق. ادام, قانداي ەتنوس وكىلى ەكەنىنە قاراماستان, بارلىق ادامگەرشىلىك قاسيەتتەردىڭ قاي-قايسىسىن بولسا دا جوعارى باعالايدى. ءبىر قاسيەت ءبىر ۇلت وكىلىندە ەرەكشە دامىسا, كەلەسى ءبىرىنىڭ بويىنان ەكىنشى ءبىر جاقسى ادەتتى كورەمىز. سوندىقتان ەلباسىمىز ايتقانداي, «كوپەتنوستىلىق – پروبلەما ەمەس, كەرىسىنشە, ول – ءبىزدىڭ ستراتەگيالىق رەسۋرسىمىز». مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ءبىر قىرى بولىپ تابىلاتىن اشىقتىق پەن كوپۆەكتورلىلىقتى ءبىز ىشكى ەتنوسارالىق قاتىناستاردان دا بايقايمىز. ەلىمىز سىرتقى سايا­ساتتا وزگە مەملەكەتتەرمەن وڭ ىقپالداستىققا قانشالىقتى اشىق بولسا, ىشكى ساياساتتا دا بارلىق ەتنوستاردىڭ يگى داستۇرلەرىن دامىتۋدى سونشالىقتى قولدايمىز. وسى ورايدا, بىرەگەي جوبا بويىنشا سالىنعان الماتى وب­لىس­تىق «دوستىق ءۇيىن» ەرەكشە اتاپ وتسەك بولادى. مۇندا وب­لىستىق ەتنومادەني بىرلەستىك­تەردىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلە­تىن بارلىق شارالار قازاقستان­دىق ءپاتريوتيزمدى, جالپىقازاق­ستاندىق مادەنيەتتى نىعايتۋعا باعىتتالعان. 2014 جىلدىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا وبلىستىق اسسامبلەيا «دوستىق ءۇيى» مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ رەسۋرستارىن جۇمىلدىرا وتىرىپ, 300-گە جۋىق قوعامدىق-كوپشىلىك شارا وتكىزدىك. وسى فورۋمدار, فەستيۆالدەر, اكتسيالار, بايقاۋ­لار, عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەن­تسيالار, وقىتۋ سەمينارلارى مەن دوڭگەلەك ۇستەلدەر, قايىرىم­دى­لىق اكتسيالارى, شىعارما­شى­لىق كەشتەر جانە تاعى باسقا­لا­رىنا 350 مىڭنان استام ادام قاتىستى. – ناقتىلاي تۇسسەك... – قازاقستان رەسپۋبليكاسى­نىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆتىڭ «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن قولداۋ ماقساتىندا وتكىزىلگەن پاتريوتتىق اكتسيا, «بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ جول كارتاسى» مەگا-جوباسى بويىنشا وبلىس بويىنشا جانە كورشىلەس شىعىس قازاقستان وبلىسىندا 21 شارا وتكىزىلدى. «قورعاس» حالىقارالىق شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى ورتالىعىندا وتكەن «دوستىقتا جوق شەكارا» ايماقتىق شەكارا ماڭى ارىپتەستىگى فەستيۆالى دەپ تە تىزبەلەي بەرۋگە بولادى. ەرەكشە ءبىر ايتا كەتەرلىگى, وسى شارالارعا قاتىسۋشىلاردىڭ باسىم كوپشىلىگى – جاستار. بۇل ەل كەلەشەگىن قالىپتاستىرۋداعى اسسامبلەيا قىزمەتىنىڭ اۋقىمدىلىعىمەن قاتار, تەرەڭ مازمۇندىلىعىن جانە ماقساتىنىڭ بيىكتىگىن ايعاقتايدى. الماتى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ «دوستىق ءۇيى» مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق قازىنالىق كاسىپورنى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆتىڭ 2014 جىلدىڭ قاراشا ايىنداعى قاۋ­لىسىمەن «الماتى وبلىسى اكىمى­نىڭ اپپاراتى» مەملەكەتتىك مەكە­مەسىنىڭ «دوستىق ءۇيى» – قو­عام­­دىق كەلىسىم ورتالىعى» كوم­مۋ­نالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەسى بولىپ قايتا قۇرىلدى. ياعني, قىز­مەتى تازا مادەني باعىتتان قو­عام­دىق-ساياسي مازمۇنعا اۋىستى. سوعان بايلانىستى قۇرىلىمىندا دا وزگەرىستەر بولدى. ول وسى جاڭا ساپادا الماتى وبلىستىق قا­زاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەدى. جاڭادان قۇرىلعان ەتنوس­ارا­لىق قاتىناستار سالاسىن تالداۋ جانە مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءبو­لىمىنىڭ قۇرامىندا ساياساتتانۋشىلار, الەۋمەتتانۋشىلار, عىلىمي جۇمىستاردى ۇيلەستىرۋشىلەر جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن بايلانىستىرۋشى ماماندار قىزمەت ىستەۋدە. ولار حالىق اراسىندا الەۋمەتتىك ساۋالدامالار جۇرگىزىپ, اقپارات قۇرالدارىنداعى جاريالانىمداردى قاداعالاپ, ناتيجەلەرىن عىلىمي تۇرعىدا تالداۋ ءىسىن ۇيىمداستىرادى. جالپى العاندا, ەل بىرلىگى مەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ تىرەگىنە اينالعان قا­زاقستان حالقى اسسامبلەياسى جىل­دان-جىلعا ءوز ماڭىزىن ارتتىرىپ كەلەدى. قۇدايعا شۇكىر, حال­قىمىزدىڭ تولەرانتتى تابي­عا­تى مەن ەلباسىنىڭ ساراب­دال­­ ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاندا ساياسي دۇربەلەڭدەر مەن ەتنوسارالىق كيكىلجىڭدەر ورىن العان جوق. ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن قۇرىلعان اسسامبلەيا ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك-ۇلتتىق ساياساتتىڭ تىرەگىنە اينالىپ وتىر. اسسامبلەيا جىلىن وتكىزۋگە بايلانىستى ۇلتتىق جوسپار قابىلدانىپ, ونىڭ نەگىزىندە وڭىرلىك جوسپار بەكىتىلدى. سول جوسپار نەگىزىندە ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ, ەل بىرلىگى مەن قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋ ماقساتىندا ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىنە قامقورلىق جاساۋ باعىتىنداعى «تاريحتان تاعىلىم – وتكەنگە تاعزىم» بايقاۋى, تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسىنىڭ سىناقتارىنا ارنالعان «ۇلت رۋحى» بايقاۋى, ەتنوجۋرناليستيكا سالاسىنداعى «شاڭىراق» بايقاۋى, مەملەكەتتىك ءتىلدى ناسيحاتتاۋعا بايلانىستى وزگە ۇلتتار وكىلدەرىنىڭ بالالارى اراسىندا وتەتىن «مىڭ بالا» بايقاۋى, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر اراسىنداعى ەڭ ۇزدىك الەۋمەتتىك جوبالاردىڭ «مەيىرىمدىلىكتەن – بىرلىككە» بايقاۋى, بيزنەس-قۇرىلىمدار اراسىنداعى ەڭ ۇزدىك قايىرىم­دىلىق جوبالاردىڭ «جۇرەكتەن جۇرەككە» جوباسى, ەڭ ۇزدىك يننوۆاتسيالىق جوبالارعا ارنال­عان «جاڭا ويلار تابىسقا جەتە­لەيدى» بايقاۋى, ەڭ ۇزدىك ەڭبەك اۋلەتتەرى اراسىنداعى «ار­مان­داعان ماماندىق» بايقاۋى – قا­زاقستان قوعامىنىڭ ءال-اۋقا­تىن ارتتىراتىن, حالىقتى رۋحاني كەمەلدەندىرەتىن, بىرلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتاتىن جوبالار. ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا دا مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعام­نىڭ ىنتىماعى كەرەك. وسى ارادا بايلانىستىرۋشى رەتىندە وبلىس­تىق اسسامبلەيا بارلىق قاجەتتى جاعدايلاردى جاسايتىن بولادى. اڭگىمەلەسكەن نۇربول الدىباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى وبلىسى.