دەپۋتات ءوز سوزىندە شەكاراشىلاردىڭ زاستاۆاسى, قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ كازارمالارى, ۇلتتىق ۇلاننىڭ اسكەري بولىمدەرىنىڭ ەسكى عيماراتتا وتىرۋى, ولارعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزبەۋ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىن جانە «اماNات» پارتياسىن قاتتى الاڭداتاتىنىن ايتتى.
«بۇگىنگى تاڭدا قورعانىس جانە ۇلتتىق ۇلان سالاسىنا قاتىستى وبەكتىلەرگە كۇردەلى جوندەۋ, مودۋلدىك عيماراتتاردى ساتىپ الۋ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى جاڭارتۋعا جانە شەكارا زاستاۆالارىن, وڭىرلەردەگى وتكىزۋ پۋنكتەرىن جاراقتاندىرۋعا جالپى 1 ترلن 134 ملرد تەڭگە قاراجات قاجەت ەكەن. الايدا, الداعى جىلدارى بيۋدجەتتە اتالعان ماسەلەلەردى تولىعىمەن شەشۋگە سۇراپ وتىرعان قاراجات قاراستىرىلماعان. وسى ايتىلعان پروبلەمالار بويىنشا بىرنەشە رەت تاپسىرمالار بەرىلگەنىنە قاراماستان, قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى ءالى كۇنگە دەيىن تولىق شەشىلمەي تۇر.
كوميتەت اتالعان ماسەلەلەردى ۇلتتىق ەكونوميكا جانە قارجى مينيسترلىكتەرى الدىندا كوتەرگەن سايىن «اقشا جوق» دەۋمەن شەكتەلەدى. جوق دەپ وتىرا بەرۋگە بولمايدى, امالىن ىزدەۋىمىز كەرەك. ەشقاشاندا بيۋدجەتتە ارتىق اقشا بولمايدى. ونىمەن قوسا, الداعى جىلدارى دا سولاي بولاتىن كورىنەدى. جاستاردىڭ اسكەرگە بارماۋىنىڭ دا ءبىر سەبەبى اسكەردەگى ينفراقۇرلىمنىڭ توزۋىندا جاتىر. ويتكەنى توزىعى جەتكەن ينفراقۇرىلىمدار مورالدىق تۇرعىدا ادام ەڭسەسىن باسىپ تۇراتىنى راس.
الايدا شەكارا, قورعانىس جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى – كەزەك كۇتتىرمەيتىن سالا. وتكەن اپتادا پرەزيدەنت ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بيۋدجەت تاپشىلىعى جانە قاراجاتتى ۇنەمدى پايدالانۋ تۋرالى ايتتى. قارجىنىڭ تاپشىلىعىن دا تۇسىنىستىكپەن قابىلداۋىمىز كەرەك. سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى جەكەمەنشىك بانكتەرگە كەزىندە مەملەكەت كومەكتەسسە, ەندى ولار ەلگە كومەكتەسۋى كەرەك دەدى. بۇل رەتتە, اسكەري ينفراقۇرلىمدى جاڭارتۋ جۇمىسىنا «سامۇرىق-قازىنا», «بايتەرەك», «ۇلتتىق قور» نەمەسە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ قاراجاتىن تارتۋ مەحانيزىمىن ويلاستىرۋ قاجەت.
شەشىمنىڭ تاعى ءبىر جولى – زاەم وبليگاتسيالارىن شىعارۋ. بۇل مەحانيزمدى كەزىندە وڭىردەگى ينفراقۇرلىمدى شەشۋدە ورىندى قولدانىلدى. سوڭعى جىلدارى توتەنشە جاعداي سالاسىندا قوردالانعان تەحنيكامەن قامتۋعا قاتىستى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ليزينگتىك باعدارلامالار ازىرلەندى. قورعانىس سالاسىنداعى ماسەلەلەردى دە وسىنداي ارنايى مەحانيزمدەر ارقىلى شەشۋگە بولادى», دەيدى دەپۋتات.
ول ءسوزىن جالعاي وتىرىپ, اسكەري سالاداعى تاعى ءبىر ماسەلەنى ەرەكشە قوزعاپ ءوتتى.
«قازىرگى تاڭدا سالىنىپ جاتقان اسكەري عيماراتتارعا باقىلاۋ ءالسىز, ونى قاداعالاۋ مەحانيزىمى شيكى. قۇرىلىس كومپانيالارى نىساندى ۋاقىتىندا بىتىرمەۋ ارقىلى كەلەسى جىلعا تاعى دا اقشا سۇراپ ۇيرەنگەن. ناتيجەسىندە ەشنارسە وزگەرگەن جوق, ياعني الداعى قۇرىلىستارعا جاۋاپتىلىقتى كۇشەيتۋ كەرەك.
جوعارىدا باياندالعانداردى قورىتىندىلاي كەلە ەلدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە مەملەكەتتىك شەكارانى سەنىمدى قورعاۋ ماقساتىندا ۇكىمەتكە كەلەسىدەي شارالاردى قابىلداۋدى ۇسىنامىز», دەپ ماجىلىسمەن بىرنەشە يدەياسىن ورتاعا سالدى:
- كۇشتىك قۇرىلىمداعى ينفراقۇرلىمداردىڭ ەسكىرۋى ماسەلەسىن جان-جاقتى تالداپ, قۇزىرلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, قارجىلىق قۇرىلىمدارمەن بىرلەسىپ, جۇمىس توبىن قۇرۋ جانە وندا اتالعان ماسەلەنىڭ شەشۋ مەحانيزىمىن تالقىلاپ بيىلعى ناۋرىز ايىنا ناقتى ۇسىنىس بەرۋ;
- «وتباسى» بانكىنىڭ «جاسىل يپوتەكا» باعدارلاماسىنا كەز كەلگەن ادام قۇجات تاپسىرىپ 7-5 پايىزبەن باسپانالى بولادى. ال كۇشتىك قۇرىلىم قىزمەتشىلەرىنە «اسكەري باسپانا» باعدارلاماسى اياسىندا 8 پايىزبەن نەسيە بەرىلەدى. بۇل – ادىلەتسىزدىك. جاۋاپكەرشىلىگى كوپ جانە قىزمەتتىڭ ەرەكشە ءتۇرى بولىپ سانالاتىن اسكەري ادامدارعا 7-5 پايىزبەن نەسيە بەرۋدى قايتا قاراستىرۋ قاجەت;
- اسكەردە بولعان جاستار ءۇشىن باسپانا الۋ بويىنشا يپوتەكالىق باعدارلاما قاجەت. «جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى» اياسىندا جاستاردى ەڭبەككە تارتۋ جانە باسپانالى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ءبىر جىلدىق اسكەردە بولىپ كەلگەننەن كەيىن 1 نەمەسە 1,5 جىل تۇراقتى جۇمىس ىستەگەن جاستارعا دا يپوتەكالىق ارنايى باعدارلاما ۇسىنىلۋى ءتيىس. بۇل جاستاردىڭ اسكەرگە بارۋىن جانە وتباسىلى بولۋىن ىنتالاندىرادى. ءۇيلى بولعان ادام وتباسىلى دا بولادى جانە نەسيەسىن تولەۋ ءۇشىن تىنباي ەڭبەك ەتەدى.
- ەلىمىزدىڭ 20 وڭىرىندە جاستاردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ارنايى «وڭىرلىك جاستار باعدارلاماسى» بار. ولاردىڭ ادمينيستراتورى جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر بولىپ تابىلادى. ءۇي الۋشىلاردىڭ ساناتىنا اسكەردە بولعان جاستاردى دا قوسۋدى ۇسىنامىن.
