سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە جالپى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى ءبىرشاما ارتقان. دەگەنمەن ۇلكەن قالالارداعى ەمحانالاردا ەمدەلۋشىلەردىڭ كوپتىگىنەن, قابىلداۋ ۋاقىتى ءجيى بۇزىلىپ, ۇزارتىلىپ وتىرادى. ەمحانالار اي سايىن ورتا ەسەپپەن 2 000-عا جۋىق قابىلداۋ جاسايدى. بىراق كەي دارىگەرگە قارالۋ ءۇشىن 2-3 اپتا كۇتۋگە تۋرا كەلەدى. بۇل اسىرەسە شۇعىل مەديتسينالىق كومەككە مۇقتاج ناۋقاستارعا قيىندىق تۋعىزادى.
«ەلەكتروندى ۇكىمەت» جۇيەسى ەنگىزىلگەلى ءبىرشاما ۋاقىت وتسە دە, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا (حقكو) دا كەزەك ماسەلەسى ءالى دە وزەكتى. حقكو-دا كۇنىنە 10 000-نان استام ادامعا قىزمەت كورسەتىلەدى. الايدا قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمىنىڭ سوزىلىپ كەتۋى مەن جۇمىس ۋاقىتىنىڭ شەكتەۋلى بولۋى كوپتەگەن تۇرعىننىڭ ورىندى نارازىلىعىن تۋدىرىپ جاتادى.
حقكو-دا ءبىر قىزمەت كورسەتۋگە ورتاشا ەسەپپەن 15–20 مينۋت ۋاقىت كەتەدى. كوپشىلىك تۇرعىندار الدىن الا ونلاين برونداۋ مۇمكىندىگىن پايدالانبايدى, بۇل كەزەك ماسەلەسىن شەشۋ مۇمكىندىگىن قيىنداتادى. قىزمەتكەرلەردىڭ تاپشىلىعى, بيۋروكراتيالىق راسىمدەردىڭ كۇردەلىلىگى ۇزاق كەزەك كۇتۋگە ءماجبۇر ەتەدى. قوعامدىق ورىندارداعى كەزەك ماسەلەسىن شەشۋ ماقساتىندا بىرنەشە جاڭا تەحنولوگيا قولدانىلىپ كەلەدى.
ءىت مامانى, fullstack باعدارلامالاۋشى ابدىحالىق الپامىس بۇل جونىندە: «حقكو ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى الدىن الا ورىن برونداۋعا بولادى. جوبا قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋعا, ۋاقىت شىعىندايتىن كەزەكتى جويۋعا كومەكتەسەدى. سونىمەن قاتار كولىك جۇرگىزۋ كۋالىگىن الۋ ءۇشىن تاپسىرىلاتىن ەمتيحانعا الدىن الا ونلاين برونداۋعا مۇمكىندىك بار. ەلەكتروندى كەزەك جۇيەلەرى دە تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر. مىسالى, جۇك تاسىمالداۋ سالاسىنا ەنگىزىلگەن «CarGoRuqsat» جۇيەسى وتكىزۋ بەكەتتەرىندەگى كەپتەلىستەردى ازايتىپ, كولىك اعىنىن وڭتايلاندىرۋعا باعىتتالعان. الماتى قالاسىندا Citix كومپانياسى قالالىق ينفراقۇرىلىم جونىندەگى دەرەكتەردى جيناپ, جولداردىڭ جاعدايىن, جول بەلگىلەرىن, باسقا دا ينفراقۇرىلىم ەلەمەنتتەرىن باقىلاپ, قىزمەتتەردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا كومەكتەسەتىن Shark قۇرىلعىسىن ەنگىزىپ جاتىر», دەيدى.
ءموبيلدى قوسىمشالار مەن ونلاين پلاتفورمالاردى قولدانۋدىڭ باستى پايداسى: بىرىنشىدەن, ۋاقىتتى ۇنەمدەيدى, قىزمەتتەردى ونلاين الۋ, الدىن الا برونداۋ ارقىلى ادامدار ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانا الادى; ەكىنشىدەن, كەزەكتى ازايتادى, قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىنداعى جۇكتەمەنى تومەندەتەدى; ۇشىنشىدەن, اقپاراتتى قولجەتىمدى ەتەدى, قىزمەتتەر تۋرالى اقپاراتتى قالاعان ۋاقىتتا, كەز كەلگەن جەردە الۋ مۇمكىندىگى ارتادى.
ءا.الپامىس كەلەشەكتە كەزەك كۇتۋ جۇيەسىن وڭتايلاندىراتىن تىڭ تەحنولوگيا ەنگىزۋدى ۇسىنادى. «جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى بولجاۋ جۇيەلەرى قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىنداعى جۇكتەمەنى الدىن الا بولجاپ, رەسۋرستاردى ءتيىمدى بولۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بلوكچەين تەحنولوگياسى كەزەككە تۇرۋ ۇدەرىسىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرىپ, دەرەكتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى. ينتەرنەت مالىمەتتەرى (IoT) سەنسورلار ارقىلى ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە دەرەكتەر جيناپ, كەزەك كۇتۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋعا كومەكتەسەدى. سونىمەن قاتار حقكو مەن سالىق ورگاندارى سياقتى ورىنداردا ارنايى بەينەماتەريالدار جاساپ, ونلاين كەزەككە قالاي تۇرۋ كەرەكتىگىن كورسەتۋ قاجەت. بۇل ءوز كەزەگىندە حالىقتىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەيدى, كەزەك ماسەلەسىن شەشۋگە كومەكتەسەدى».
قوعامدىق ورىندارداعى كەزەك ماسەلەسى الەۋمەتتىك تەڭسىزدىككە دە اكەپ سوعۋى ىقتيمال. كەزەككە تۇرۋ كەزىندە كەيبىر ازاماتتار «تانىس-ءبىلىس» ارقىلى نەمەسە ەرەكشە مارتەبەسى بار ادامداردىڭ كومەگىمەن كەزەكتەن اتتاپ كەتەدى.مىسالى, ءىرى مەگاپوليستەردە بىرقاتار قوعامدىق ورىندا, اسىرەسە مەديتسينالىق مەكەمەلەردە, «كەزەككە تۇرۋدىڭ ارنايى ەرەجەلەرى» بار ەكەنى ءجيى ايتىلادى. مۇنداي جاعداي قوعامدا كەلەڭسىزدىك پەن ادىلەتسىزدىك سەزىمىن ورشىتەدى.
قوعامدىق ورىندارداعى كەزەك ماسەلەسىن ءتيىمدى شەشۋدە بارلىق تاراپتاردىڭ ىنتىماقتاستىعى, سونداي-اق زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن جۇيەلەر كوپتەپ ەنگىزىلۋى قاجەت. ەڭ باستىسى, بۇل ماسەلەنى شەشۋ بارىسىندا حالىقتىڭ قاجەتتىلىكتەرى مەن الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتى ەسكەرەتىن ادىلەتتى جۇيە قالىپتاستىرۋ كەرەك.
اياۋلىم بايجانوۆا,
ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى
