شەتەلدىك گرانتتىڭ استارىندا نە بار؟

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە قا­زاقستاننىڭ ازاماتتىق اليان­سىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرلان ەرىم­بەتوۆ ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ بەلسەندىلىگى, جالپى ازاماتتىق قوعامنىڭ كەلبەتى جايىنداعى ويلارىن ورتاعا سالدى. نۇرلان ەرىمبەتوۆ وزىنە پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ حالىققا ارناعان جولداۋىندا ماسەلەنى بۇكپەسىز اشىق ايتقانى قاتتى ۇناعانىن, بۇگىنگى كۇنى كىم-كىمنىڭ دە ەلەس قۋماي, ناقتى جۇمىسپەن اينالىسۋى قاجەت ەكەنىن, سول سەبەپتەن دە قازىر كوپتەگەن جاستاردىڭ قالتالارىنداعى جوو بىتىرگەندە العان قوس-قوس ديپلومدارىن جيىپ قويىپ, كوللەدجدەردى ءتامامداپ, بۇگىنگى تىرشىلىكتەگى قات ماماندارعا قايتادان وقىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. «راسىندا دا قاراپ وتىرساق, بىزگە قاپتاعان زاڭگەرلەر ەمەس, تەحنيكالىق ماماندار, وندىرىسكە قاجەتتى شەبەرلەردىڭ جاڭا لەگى كەرەك ەكەن», دەگەن ول ءار ازاماتتىڭ قوعام مۇشەسى رەتىندەگى بەلسەندىلىگىنىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. ن.ەرىمبەتوۆ ۇەۇ-لاردىڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىستى جەڭگەن كۇندە نەسيە الىپ, الدىن الا تولەم جاساۋىن مىندەتتەۋدىڭ سالدارى ازاماتتىق قوعامعا سوققى بولىپ تيگەنىن ايتتى. وسىلايشا ۇەۇ-لاردى بيزنەسكە تەڭەستىرگەن سولاقايلىقتان 1-2 جىلدىڭ جۇزىندە اۋىلدارداعى, وڭىرلەردەگى كوپتەگەن ۇەۇ-لار جابىلىپ قالعانىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى. الايدا, ءبىزدىڭ وسى ماسەلەنى كوتەرۋىمىزدىڭ ارقاسىندا قارجى مينيسترلىگى مەن ۇكىمەتتەن تۇسىنىستىك تابىلىپ, اتالعان پروبلەمالار جويىلدى. سونىڭ ارقاسىندا ۇەۇ-لار تولەمدى بىرتىندەپ, كەزەڭدەپ وتكىزۋگە قول جەتكىزدى, دەگەن شەشەن جاڭا زاڭ جوباسىندا قاراستىرىلعان جاقسى جاڭالىقتاردى دا جۋرناليستەر قاپەرىنە سالىپ ءوتتى. ماسەلەن, وبلىس اكىمدەرىنىڭ رەيتينگىن انىقتاعاندا ۇكىمەتتىك ەمەس, قوعامدىق ۇيىمدارمەن جۇمىستىڭ دا ەنگىزىلۋى قاجەتتىگى تۋراسىندا ۇسىنىس ەنگىزگەنبىز, ازىرگە ۇسىنىس قولداۋ تابۋدا, ال بولاشاقتا ونىڭ زاڭداعى كورىنىسى قالاي بولاتىنىنا ۋاقىت تارازى, دەگەن ەرىمبەتوۆ «اكىمدەردىڭ بەدەل-باعالارى سالىنعان جولدارمەن عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن جۇمىسى بويىنشا دا باعالانۋى ءتيىس», دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى. باق وكىلدەرىنە, ءوزىنىڭ ارىپتەستەرىنە دەگەن تىلەگىن ايتۋدى دا ۇمىتپادى. «مەنىڭشە گازەتتىڭ بەدەلىن «مال قۇلاعى ساڭىراۋ» دەپ ادام تۇگىل مال ەستىمەسىن دەيتىن جامان ىستەردى جازۋ ارقىلى ەمەس, جاقسى مىسالدارمەن دە كوتەرۋگە بولادى. ماسكەۋدە وقىپ جۇرگەنىمىزدە ءبىزدى كارتوپ جيناۋعا ۆولوكولامعا الىپ باردى. 150 ستۋدەنت جۇمىستان كەيىن كوڭىل كوتەرەيىك دەپ بي بيلەپ جاتىر ەدىك, جاستارى 50-دەن اسقان جىگىت اعالارى كەلىپ: «ارالارىڭدا قازاق بار ما؟» دەپ سۇرادى. ءبىز ەكى-اق قازاق ەدىك. بارلىق جانارلار بىزگە قادالدى. ورتالارىنان شىعىپ, ۇلكەن كىسىلەردىڭ قاسىنا تاياندىق. ءبىر جاعىنان نە بولدى دەپ جۇرەكسىنىپ تە كەلەمىز. جوق, الگى كىسىلەر ءبىزدى قۇشاقتارىنا الىپ, ءبىزدىڭ دەرەۆنيانى جاۋدان تازارتقان قازاقتار ەدى, وسى ۇشەۋمىزدىڭ وتباسىمىزدى قازاقتار قۇتقارىپ قالدى. ەلدەرىڭە سالەم ايتىڭدار, ءبىز سىزدەرگە قارىزدارمىز», دەپ ءوز جايلارىنا كەتتى. سوندا نە بولدى دەيسىزدەر عوي. ءبىز ونى كۇتكەن جوقپىز, ارينە, بۇكىل ستۋدەنت ءبىزدى تاسقىن قول شاپالاقتىڭ استىندا قالدىردى. بالاۋسا ەكى قازاق جىگىتى اكەلەرىمىزدىڭ ەرلىگىنە ماقتانىپ, كەۋدەمىزدى كەرىپ تۇردىق. مىنە, وسىنداي تاماشا ۇلگىلەردى جازۋ گازەتتىڭ بەدەلىن كوتەرمەيدى دەيسىزدەر مە؟» – دەدى. مۇنان سوڭ شەشەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى شەتەلدىكتەردىڭ قارجى­لان­دىرۋىنا قاتىستى پىكىرىن سۇراعان جۋرناليسكە بىلاي دەپ جاۋاپ بەردى: «قازاقستان ازاماتى رەتىندە ەلىمىزدىڭ ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارىن شەتەلدەردىڭ قارجىلاندىرۋىنا قارسىمىن. ارينە, وتكەن عاسىردىڭ 90-شى جىلدارىندا بىزدە قارجى از ەدى, سول قيىن كەزەڭدەردە ءبىز وزگەنىڭ قاراجاتىنا مۇقتاج بولدىق. سول ۋاقىتتا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا شەتەلدىكتەر قارجى قۇيدى. ال بۇگىندە ءبىز ءوزىمىزدىڭ دە قارجىمىزعا ءومىر سۇرە الامىز. شەتەلدىكتەر جاي انشەيىن, تەگىننەن-تەگىن ەشكىمگە اقشا بەرمەيدى. ونىڭ استارىندا جات يدەيالار, وزگە نيەت پەن پيعىل جاتاتىنى ءمالىم. ولار ءبىزدىڭ ءدىلىمىزدى, مۇراتىمىزدى ەسكەرمەي, ءوز ويلارىن ىسكە اسىرعىسى كەلەدى. ەۋروپانىڭ بىرقاتار مەملەكەتتەرىندە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار جۇمىسىنا شەتەلدىك قارجىنى تارتۋعا تىيىم سالىنعان, بۇل تۇرعىدا ءتيىستى زاڭدارى دا بار. رەسەيدە بىلتىر شەتەلدىك اگەنتتەر تۋرالى زاڭ قابىلداندى, ولار دا شەتەلدىك سۋبسيدياعا تىيىم سالىپ وتىر. قازىر ءبىز دە وسىنداي دەڭگەيگە جەتتىك, مۇنى كوپشىلىك بولىپ تالقىلاۋ كەرەك. شەتەلدىك اقشانىڭ استارىندا نە جاتىر, ءبىز ەشكىمگە تاۋەلدى بولماۋىمىز كەرەك», دەپ ويىن تۇيىندەدى ازاماتتىق اليانستىڭ كوشباسشىسى. انارتولەۋحانقىزى, «ەگەمەن قازاقستان».