الەم • 24 قاڭتار, 2025

ەجەلگى كورشى, ەتەنە ەل

190 رەت
كورسەتىلدى
15 مين
وقۋ ءۇشىن

قالىڭ تۇمان تۇمشالاعان بەيجىڭ اسپانىندا شىركوبەلەك اينالعان ۇشاقتىڭ جەرگە تابان تىرەي الماي جۇرگەنىندە قونۋعا ءتيىس مەجەلى ۋاقىتتان قىرىق مينۋت اسىپ كەتكەن-ءدى. بۇل كەزدە جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ وتىرعان 200-گە جۋىق جولاۋشىنىڭ دەگبىرى قاشا باستاعان. جاي كەزدىڭ وزىندە دابىرلاپ سويلەسەتىن جەرگىلىكتى ازاماتتاردىڭ داۋسى ءتىپتى زورايىپ كەتكەندەي. بورتسەرىك قىز اۋزى-اۋزىنا جۇقپاي الدەنەنى ءتۇسىندىرىپ الەك, سابىرعا شاقىرعانى بولار. قىتاي ءتىلىن تۇسىنبەسەك تە, اعىلشىنشا ءمان-جايدى ۇعىساتىن قاۋقارىمىز بار ەدى, الايدا ماردىمدى جاۋاپ الا المادىق. سول ساتتە ەكيپاج كومانديرى كۇن رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا بايلانىستى تيانزين قالاسىنىڭ اۋەجايىنا قونۋعا ءماجبۇر ەكەنىن قىتايشا-اعىلشىنشا حابارلاپ جاتتى.

ەجەلگى كورشى, ەتەنە ەل

فوتو: gochina.ru/

اۋەدە نەشە اينالىپ, تۇمان-تۇماننىڭ اراسىنان بەيجىڭنىڭ «قاقپاسىن» تابا الماي, تيان­زين قالاسىنا بەتتەگەنىمىز بەكەر بولماعان سياقتى. جەرگىلىكتى جۇرت تاپ وسى شاھاردى «استاناعا كىرەر قاقپا» دەپ اتايدى ەكەن. ءارى مين اۋلەتىنىڭ تۇسىندا تيانزين اتانعان تاريحي ولكەنىڭ اتاۋى حانزۋشا «اسپان وتكەلى» دەگەن ماعىنا بەرەتىن كو­رىنەدى. بۇل جەردىڭ حالقى دا ىرىمعا قىرىن قاراماسا كەرەك, ساپارىمىزدىڭ سوزىلىڭقىراپ كەتكەنىن جامىراسىپ جاقسىلىققا بالادى.

تيانزيندە ماي-سۋىن قامداپ, اپتىعىن باسىپ العان سوڭ ۇشاعىمىز دىتتەگەن جەرگە قايتا باعىت الدى. بۇل كەزدە قىتاي استا­ناسىندا تۇمان سەيىلىپ, وسى جولى اۋەجايىن اداسپاي تاپتىق. قىتايدىڭ ساۋ­دا مينيسترلىگى ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ مەديا وكىلدەرىنە ارنالعان سەمينارعا شاقىرعان سوڭ كەلگەن بەتىمىز ەدى بۇل. استانا اۋەجايىنان كەشقۇرىم ۋاقىتتا كوككە كوتەرىلگەن ۇشاعىمىز وسىلايشا بەيجىڭگە جارتى تاۋلىكتەن سوڭ, ءتۇس الەتىندە جەتتى.

اۆ

تاڭالاگەۋىمدە اۋەلى سيان قالاسىندا بىرەر ساعات ايالداپ, اياق سۋىتىپ العانبىز. قيانداعى سياندا ءبىزدىڭ دەلەگاتسيانى وزدەرى اتتاي قالاپ, ارنايى شاقىرعان سوڭ كەدەننەن كەدەرگىسىز وتەمىز دەگەن ويىمىز ىسكە اسپادى. شالا ۇيقى, جولسوقتى قالپىمىزدا قاتاڭ تەكسەرىستەن كەيىن عانا ترانزيت ايماعىنا وتتىك. اسىرەسە شەتەلگە ءجيى بارىپ-كەلىپ جۇرگەن ارىپتەستەرىمىز كەدەندىك باقىلاۋدا ۇزاقتاۋ «تەرگەلدى». ءتارتىپ سولاي, تۇسىنەمىز. ءبىر جارىم ميللياردقا جۋىق حالقى بار ەلدى ۇيىتىپ ۇستاپ تۇرۋ دا وڭاي بولماسا كەرەك.

«بۇرىن قىتايدا بولىپ پا ەدىڭىز؟» دەيدى بىرگە ساپارلاپ بارا جاتقان جۋرنا­ليست ەركىن شاكىر ۇلى, بەيجىڭگە تابانىمىز تيگەن زاماتتا. ەرتەرەكتە ءۇرىمجى, التاي قالالارىندا, شىڭجاڭ ولكەسىنىڭ قان­داس­تارىمىز كوپ شوعىرلانعان اۋىلدارىندا بول­عانبىز, ال بەيجىڭگە تۇڭعىش رەت كەلۋىمىز.

 

جىلىنا 10 مىڭ كولىك شىعارادى

دەمالىس كۇنى بولعان سوڭ با ەكەن, بالكىم, ىركەس-تىركەس سالىنعان اينالما جولداردىڭ سەبى دە شىعار, اۋەجايدان قوناقۇيگە جەتكەنشە كولىگىمىز جولدا كوپ كىدىرمەدى. دەسە دە بۇل 20 ميلليوننان استام تۇرعىنى بار قالادا كولىك كەپ­تەلىسى جوق دەگەن ءسوز ەمەس. قىتاي استاناسى ءۇشىن دە كولىكتىڭ كوپتىگى اسا وزەكتى ماسەلەگە اينالعان. سول سەبەپتى دە بەيجىڭ دەسە, بىردەن ويىڭا ىعى-جىعى حالىق, ءيىن تىرەسكەن كولىك كەلەتىنى راس.

ۆا

«ياپىر-اي, نە دەگەن جىلدام ەدى؟» دەيدى ارىپتەسىمىز تاڭدانىسىن جاسىرا الماي, ءدال قاسىمىزدان كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن جولاۋشىلار پويىزى جۇيتكىپ وتكەندە. ءبىرىمىز بايقاپ, ءبىرىمىز قاراپ تا ۇلگەر­مەدىك, پوشىمى بولەك جۇردەك پويىز لەزدە كوزدەن عايىپ بولدى. ەلدىڭ قازىرگى دامۋ قارقىنىن سول پويىزعا ۇقساتتىق. اۆ­توموبيل ەكسپورتى جونىنەن الپاۋىتتاردى شاڭ قاپتىرىپ, كوش باستاعان ەل انە-مىنە ۇشاتىن كولىگىن نارىققا شىعارماقشى. گۋانچجوۋ قالاسىندا زياتكەرلىك بازانىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ قالدى, ول جىلىنا 10 مىڭ كولىك وندىرەدى دەسەدى. كولىك كەپتەلىسىنەن مەزى بولعاندا قاناتىن جايىپ جىبەرىپ, ۇشىپ كەتىپ بارا جاتقانىمىز ەلەستەدى. قازىر قىتايدىڭ ەلەكتروموبيلدەرى مەن گيبريد كولىكتەرى ءتىپتى تەسلانىڭ ءوزىن تىق­سىرىپ, الاڭداتىپ قويعانى راس. قايبىر كۇنى قورعاس جاققا جولىمىز تۇسكەندە كورگەنبىز, كورشى ەلدەن كولىك تاسىعانداردىڭ قاراسى قالىڭ. اسىرەسە الماتىدا توقپەن جۇرەتىن كولىك كوپ. ءوزىمىز دە قىتايدا جاسالعان ءبىر كولىكتى تىزگىندەگەنىمىزگە كوپ بولا قويعان جوق, جازدىڭ اپتابىندا ماڭ دالادا سۋى قايناپ, جولدا قالدىرعانى بول­ماسا, جايلىلىعى جونىنەن جاپون مەن كارىس كولىگىنەن كەم سوقپايدى-اق. «وتاندىق كولىكتى وزدەرى مىنبەيدى» دەۋشى ەدى, انە, كوشەسىندە تولىپ ءجۇر عوي» دەيدى, جىلت ەتكەننىڭ ءبارىن ءمۇلت جىبەرمەي سمارتفونىنا مۇقيات ءتۇسىرىپ كەلە جاتقان ەركىن ارىپتەسىمىز. قىتاي توراعاسىنىڭ ءوزى Hongqi اتتى وتاندىق اۆتوكولىكتى مىنبەۋشى مە ەدى, مۇنىسى «تامشى تامسا دا, وزىمىزگە تامسىن» دەيتىن ەمەۋرىن ەمەي نە؟ رەسمي تاكسيى دە بىرىڭعاي Beijing كولىگى. ءسىرا, ء«وز كولىكتەرىن مەنسىنبەيدى» دەگەن جاڭساق پىكىر بولسا كەرەك. جالپى, قىتاي كولىك جاساعالى عاسىرعا جۋىق ۋاقىت بولىپتى (العاشقى كولىگى 1931 جىلى شىققان), قازىر مۇندا 700-گە جۋىق كولىك ماركاسى بار ەكەن.

 

ايىز قاندىرعان پويىز

بەيجىڭگە كەلگەن كۇننىڭ ەرتەڭىنە پويىز­بەن سۋچجوۋ قالاسىنا ات­تان­دىق. قىتاي استاناسىنان بۇل شاھارعا دەيىن 1300 شاقىرىم, ءارى قاراي شانحاي ءتيىپ تۇر (100 شاقىرىم). بەيجىڭ–شانحاي با­عى­تىندا تەمىر-جول ارقىلى جىلىنا شامامەن 100 ملن جولاۋشى جۇرەدى ەكەن. 2018 جىلدان بەرى وسى باعىتقا ساعاتىنا 350–400 شاقىرىم جىلدامدىقپەن زاۋ­لايتىن الەمدەگى ەڭ جۇيرىك پويىزدىڭ ءبىرى قاتىنايدى.

ە

فوتو: zh.wikipedia.org

ماگنيتتىك لەۆيتاتسيا ادىسىمەن جەردىڭ بەتىندە قالىقتاپ جۇرەتىن تەمىرجول كولىگى سۋچجوۋعا جەتكەنشە تۋرا ماعىناسىندا تابانىمىزدى جەرگە تيگىزبەدى. شامامەن استانا مەن الماتىداي جەردى ءتورت جارىم ساعاتتا ءجۇرىپ وتتىك. نايقالىپ-شايقالىپ جۇرەتىن پويىزعا ابدەن ۇيرەنىپ قالعاندايمىز, شالعاي جەر ەكەن دەپ, اسىقپاي شايىمىزدى دەم­دەپ الىپ, ەندى ءبىر كوسىلىپ اڭگىمە باستاپ جاتقاندا, شولتاڭ ەتە قالدى, ءتىپتى. قالىقتاپ جۇرگەن سوڭ قوز­عالعانىن دا سەزبەيدى ەكەنسىڭ, سونشا جىلدامدىقپەن زىمىراعاندا قۇلاق تۇندىرارداي گۋىل-شۋىلىن دا ەستىمەدىك. ءار ستانسادا 2-3 مينۋت قانا ايالدايدى, قالىڭ ءنوپىر ادام قالاي جىلدام ءتۇسىپ-ءمىنىپ ۇلگەرەتىنى قىزىق كورىندى. جولاۋشىلار دا ىزەتتى, «سوڭعى رەت پويىزعا ءمىنۋىڭ بە ەدى, بولساڭشى» دەپ ۇرسىسىپ جاتقان ەشكىمدى بايقامادىق. ەلپ ەتكەنگە جەلپ ەتىپ, كورىنگەنگە تاڭدانا قويۋىمىز قيىن ەدى, بۇل پويىز شىنىندا تاڭعالدىردى. جالپى تەمىرجول كولىگى تۋرالى تۇسىنىگىمىزدى وزگەرتتى. ء«تۋريزمدى دامىتام دەسەڭ, جولىڭدى تۇزە!» دەگەندى ايتپاي-اق ۇقتىردى.

 

جاساندى ينتەللەكت جارىسى

جۋرناليستەرگە ارنالعان سەميناردا نەگىزىنەن ەلدىڭ اقپاراتتىق-تەحنولوگيالىق, ساۋدا-ساتتىق پەن تۋريستىك الەۋەتى تۋرالى باياندالدى. بەيجىڭدەگى كوممۋنيكاتسيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى چجان ءتسيننىڭ ايتۋىنشا, ەلدەگى بارلىق سالادا جاڭا تەحنولوگيالارعا مەيلىنشە باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. ءتۇرلى شەكتەۋلەرگە قاراماستان, قىتاي اسىرەسە جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋعا بىلەك سىبانا كىرىسىپ, وعان قارجى اياپ جاتقان جوق. ءتىپتى كەي كورسەتكىشتەرىمەن بۇل باعىتتاعى كوشباسشى ەلدەر اقش, وڭتۇستىك كورەيا, جاپونيا مەن ءۇندىستاننان دارا شىعىپ, دەس بەرمەي تۇر. دۇنيەجۇزىلىك زياتكەرلىك مەنشىك ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنشە, گەنەراتيۆتى جاساندى ينتەللەكت جوبالارىنا پاتەنت الۋعا تاپسىرىس بەرۋ جونىنەن قىتاي الدا كەلەدى. بۇل ەل 2014–2023 جىلدار ارالىعىندا 54 مىڭ ونەرتابىستى تىر­كەتىپتى. اسىرەسە 2017–2023 جىلدارى تىركەۋ­دەن وتكەن پاتەنت سانى سەگىز ەسە كو­بەيگەن. گەنەراتيۆتى جي نەگىزىندە ChatGPT, Google Gemini, ERNIE سەكىلدى بىرقاتار سەرۆيس جۇمىس ىستەيدى. قازىر ول ءوندىرىس, بيومەديتسينا, كولىك, تەلەكوممۋنيكاتسيا جانە قاۋىپسىزدىك سالالارىندا كەڭىنەن قولدانىلىپ ءجۇر.

مەديا سالاسىنىڭ دامۋىنا دا جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ىقپالى زور. قىتايدىڭ سينحۋا اگەنتتىگى, CCTV تەلەارناسى سەكىل­دى تانىمال مەديارەسۋرستار ۆيرتۋال جۇر­گىزۋشى, سۋردواۋدارماشى تاجىريبەسىن ەنگىزگەنىنە ءبىراز ۋاقىت بولعان. اسىرەسە بەيجىڭ وليمپياداسى كەزىندە جەرگىلىكتى تەلەارنالار ەدەل-جەدەل اقپارات تاراتۋ ءۇشىن جي كومەگىنە ءجيى جۇگىنگەن. راسىندا, VR ستۋديا, ساحنا, ءماتىندى بەينەگە نەمەسە دىبىستى ماتىنگە اينالدىرۋ سەكىلدى قىزمەتتەر زاماناۋي جۋرناليستيكانىڭ جۇمىسىن كوپ جەڭىلدەتىپ تۇر. اسىرەسە ءبىز سياقتى گازەت تىلشىلەرىنە بۇرىن ديكتوفونعا جازىلعان اۋديونى قاعازعا ءتۇسىرۋ ماشاقات بولاتىن, قازىر دىبىستى ءاپ-ساتتە ماتىنگە اينالدىرىپ, ال ونىڭ مازمۇنىنا قاراي ۆيدەو, فوتو جاساي­تىن سەرۆيستەر بارشىلىق. ايتسە دە, قولى­مىزدى ۇزارتىپ, جۇمىسىمىزعا سەپتەسىپ تۇرعانمەن, جاساندى, سەزىمسىز دۇنيەگە ءىشىڭ جىلي قويمايدى ەكەن, ءبارىبىر. ۇيىم­داستىرۋشى تاراپ «بىزدەردە مىناداي بار, مىناداي بار» دەپ بايەك بولىپ, بار جەتىستىگىن الدىمىزعا توسقاندا, ۆيرتۋال كونتسەرتكە قۇمارىمىز قانباي, رۋحاني ءلاززاتتانا الماعانىمىزدى جاسىرىپ قايتەمىز. ايتكەنمەن, بۇل دا ۋاقىتتىڭ ەنشى­سىندەگى ماسەلە ەكەنى داۋسىز. قازىرگى قارقىنمەن سەزىمىن, ەموتسياسىن بىلدىرە الاتىن ميلى ماشينالار دا كوپ كەشىكپەي ساناتقا قوسىلاتىن دا بولار.

بۇدان كەيىن وزبەك, تۇرىكمەن, تاجىك, قازاعى بار, ءبىر توپ جۋرناليست سۋچجوۋ قالاسىندا روبوت-كامەرا شىعاراتىن كوم­پانيانىڭ جۇمىسىمەن تانىستىق. ادەتتە تەلەارنادا ستۋديالىق ءبىر باعدارلامانى وپەراتور, رەجيسسەر, جارىق بەرۋشى, مونتاجەر, دىبىس رەجيسسەرى سىندى كەمىندە ونشاقتى ادام تۇسىرەتىنى بەلگىلى. جۇرگىزۋشىنىڭ ىزىنەن قالماي ءوزى ءتۇسىرىپ, دىبىس پەن جا­رىقتى دا ءوزى تەڭشەيتىن «اقىلدى» كامەرالار سول مامانداردىڭ ءبىرازىن جۇمىسسىز قالدىراتىن ءتۇرى بار.

قىتايدا ەلەكتروندى ساۋدا سالاسى دا ورىستەپ تۇر. وسى كۇندە الەمگە تانىمال «Alibaba», «AliExpress», «Pinduoduo» سەكىلدى ماركەتپلەيستەردىڭ جارناماسىن قىسقا كۇندە قىرىق مارتە ەستيمىز. پاندەميادان كەيىن ولاردىڭ ءتىپتى تاسى ورگە دومالادى. سونداي كومپانيانىڭ بىرىندە بولىپ, ينتەرنەت ساۋدا دەگەنىڭ راسىندا يگىلىكتى ءىس ەكەنىنە تاعى دا كوز جەتكىزدىك. دەگەنمەن مۇنداي جۇمىستى دوڭگەلەتىپ, ۇقساتا ءبىلۋ ءۇشىن دە ەپ كەرەك. جەر تۇبىنەن تۇيمەدەي زاتتى سۇراتىپ, تيىنعا تاپسىرىس بەرسەڭ دە, قيىنسىنباستان جەتكىزىپ بەرەتىنىنە, ءتىپتى الماي, قايتارىپ جىبەرسەڭ دە, قاباق شىتپاستان ءيىلىپ, ىزەت تانىتاتىنىنا ەرىكسىز ريزا بولاسىڭ. ساۋدادا عانا ەمەس, كوپشىلىككە قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىنىڭ بارىندە سولاي, الۋشىنىڭ ايتقانى زاڭ. اقشا تاپقىڭ كەلسە, ەرىنبە, ەڭبەك قىل, قىز­مەتىڭدى تۇزە, ءبىتتى! ايتپاقشى, الگى كومپانيادا TikTok سەكىلدى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ستريمگە (تىكەلەي ەفيرگە) شىعىپ, كۇن-ءتۇن دەمەي, مىڭ-مىڭ قول, ميلليون مي ساۋدانىڭ كورىگىن قىزدىرىپ, بەرەكەسىن كورىپ وتىر.

الەۋمەتتىك جەلى دەمەكشى, سەمينار با­رىسىندا قىتايدىڭ امەريكالىق «Meta» كومپانياسىنىڭ رەسۋرستارىن (Instagram, WhatsApp, Facebook) نەلىكتەن قولدان­بايتىنى تۋرالى سۇراققا, جاۋاپ قىسقا قايىرىلدى: بۇل – قاۋىپسىزدىكتىڭ ماسەلەسى. جالپى مۇندا سىرتتان كەلگەن تۋ­ريستەر VPN ارقىلى شىعاتىن اتال­عان الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ ورنىن جوقتات­پايتىن رەسۋرس­تار از ەمەس. ماسەلەن, قى­تايلىق WeChat قوسىمشاسى – مەسسەندجەر, ءموبيلدى بانك, ونلاين-اۋدارماشى, الەۋ­مەتتىك جەلى سەكىلدى, تاعى باسقا كوپ­تەگەن فۋنكتسيانى (تاكسيگە, جول ءجۇرۋ بيلەتىنە, تاماققا تاپسىرىس بەرۋ) اتقارا الاتىن وتە قولايلى رەسۋرس. «كىسىدەگىنىڭ كىلتى اسپاندا» ەكەنىن بۇل ەل جاقسى تۇسىنەدى جانە اق­پارات­تىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە تىم ساق قارايدى.

 

ءمالىم دە بەيمالىم مەملەكەت

قىتايعا ساپار الدىندا وسى ەلگە قاتىس­تى ءبىزدىڭ ازاماتتاردىڭ پىكىرىن بىل­مەك بولىپ الەۋمەتتىك جەلىدە ساۋالناما جۇرگىزدىك. كولىگىن ءمىنىپ, ءونىمىن تۇ­تىنىپ جۇرسەك تە, ەجەلگى كورشىمىزدى ەتەنە تاني بەرمەيدى ەكەنبىز. عىلىمي نەگىزدەگى زەرتتەۋلەر دە نەكەنساياق. ەسەسىنە, قىتاي ماڭايىنداعى جۇرتتى جەتىك تانىپ-بىلۋگە ىنتالى. اسىرەسە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن, ساياسي-ەكونوميكالىق, گەوگرافيالىق, ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىن تۇراقتى زەرتتەيتىنى بايقالادى. زەرتتەپ قانا قويماي, سول ەلدەرمەن توننىڭ ىشكى باۋىنداي جاقىن بولۋعا الابوتەن كوڭىل بولەدى. ايتالىق قىتاي ۇكىمەتىنىڭ باستاماسىمەن 2004 جىلدان بەرى الەمنىڭ 200-گە جۋىق ەلىندە كونفۋتسي ينستيتۋتى جۇمىس ىستەيدى. ءبىزدىڭ ەلدە دە استانا مەن الماتى, قاراعاندى, اقتوبەدە وسىنداي بەس ينستيتۋت اشىلعان. ال قازىر قىتايدىڭ بەس جوعارى وقۋ ورنىندا قازاق ءتىلى وقىتىلادى ەكەن. سونداي-اق ەكى ەلدىڭ استاناسىندا قازاقستان مەن قىتاي مادەني ورتالىقتارى بار. بىلتىر استانا حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا بەيجىڭ ءتىل جانە مادەنيەت ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالى اشىلدى. وتكەن جىلى قىتايدا قازاقستان ءتۋريزمى جىلى وتسە, بيىل ەلىمىزدە قىتاي ءتۋريزمى جىلى دەپ بەلگىلەندى.

بۇگىنگىدەي قۇندىلىعى قىم-قيعاش, ميداي ساپىرىلىسقان قوعامدا ەسىك-تەرەزەڭدى قىمتاپ الىپ, توماعا-تۇيىق ءومىر ءسۇرۋ مۇمكىن ەمەس. اسىرەسە كورشىڭمەن تاتۋ بول­عانىڭ ابزال. ەكى ەل اراسىندا ۆيزاسىز رە­جىم ەنگەلى بارىس-كەلىس كوبەيگەن, ءبىلىم ىزدەگەن جاستار مەن كاسىپكەرلەر ءجيى قا­تىنايدى ەكەن. كاسىپتىڭ كوزىن ىزدە­گەندەرگە قىتاي ءالى دە زەرتتەي تۇسەتىن مۇمكىندىكتەر ەلى ەكەنى راس. ساۋدا-ساتتىق قانا ەمەس, مۇندا وزگە سالادا دا ۇيرەنەتىن ءۇردىس جەتەرلىك.

جالپى, قىتايعا ساپاردان قيلى-قيلى اسەر الدىق. كەي تۇستا ء«جون ەكەن» دەسىپ, ەندى بىردە «مۇنىسى قالاي؟» دەپ تاڭىرقاپ, توسىرقاعانىمىز دا راس. ازدى كوبەيتىپ, جوقتان بار جاساپ, زاماننىڭ ءزارۋىن وتەپ وتىرعان جانكەشتى ەڭبەكقورلىعىنا تاڭداندىق. قىتاي دۇنيەتانىمىندا ەڭبەك – بار يگىلىكتىڭ باستاۋى, ال جالقاۋلىق ءھام ماسىلدىق – قىلمىسقا پارا-پار. شىن­تۋايتىندا قۇمىرسقانىڭ يلەۋىندەي قۇج-قۇج قايناعان تىرشىلىكتى بايانداتىپ تۇرعان تەمىردەي ءتارتىپ پەن تىنىمسىز ەڭبەك. سوندىقتان بۇل ەل جۇمىستىڭ اۋىر-جەڭىلىن تاڭداماي, ەڭبەكپەن عانا جەتىستىككە جەتۋگە بولاتىنىنا كامىل سەنەدى.

قىتاي ويشىلى كونفۋتسي «ادامدار تابيعاتىنا قاراي بىرىگەدى, ادەتىنە قاراي الىستايدى» دەيدى. اسپان استى, جەر ۇستىندە تۇرمىس-سالتى, ادەت-داعدىلارى ءبىر-بىرىمەن قيىسىپ, قابىسا بەرمەيتىن قانشاما ەل بار, ال سونىڭ ءبارىنىڭ دە تىلەۋى – بەيبىت, الاڭسىز ءومىر ءسۇرۋ ەكەنى انىق. مىنا داڭعايىر دالانى مەكەن ەتكەن ميللياردتان استام حالىق تا تىنىشتىققا جەتەتىن ءباس جوق ەكەنىنە شاك كەلتىرمەسە كەرەك.

استانا – بەيجىڭ – سۋچجوۋ – بەيجىڭ – استانا 

سوڭعى جاڭالىقتار