سۋرەت: easyprint.by
بەلارۋس حالقى وسى بەس ۇمىتكەردىڭ ىشىنەن كەلەشەك كوشباسشىسىن تاڭداۋى كەرەك. ولاردىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى وتكەن اپتادا رەسپۋبليكالىق «زۆيازدا» گازەتىندە جاريالاندى. العاشىندا مەملەكەت باسشىسى لاۋازىمىنا بارلىعى جەتى ۇمىتكەر بولعان. بىراق بىلتىر جەلتوقساندا ەكەۋى ءوز كانديداتۋرالارىن الىپ تاستاپ, جارىس جولىنان شىقتى. بۇگىندە قازىرگى پرەزيدەنت الەكساندر لۋكاشەنكو باسەكەلەستەرىنىڭ اراسىندا كوش باستاپ تۇر. سونداي-اق ولەگ گايدۋكەۆيچ, اننا كانوپاتسكايا, سەرگەي سىرانكوۆ, الەكساندر حيجنياك تا بيلىكتىڭ باستى لاۋازىمى جولىندا باق سىناماق.
بۇل جولعى سايلاۋ بەلارۋستىڭ قازىرگى پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكونىڭ جەتىنشى ساياسي بايگەسى بولماق. ول ءوزىنىڭ سايلاۋعا تاعى قاتىساتىنىن وتكەن جىلدىڭ اقپان ايىندا-اق مالىمدەگەن. جالپى, لۋكاشەنكو 1990 جىلى بەلارۋس جوعارعى كەڭەسىنىڭ حالىق دەپۋتاتى بولىپ سايلانىپ, اراعا ءتورت جىل سالىپ وتكەن سايلاۋدا 80,3% داۋىسپەن جەڭىسكە جەتىپ, العاش رەت ەل پرەزيدەنتى بولدى. قازىر ول 70 جاستا, 30 جىلعا جۋىق ەل تىزگىنىن ۇستاپ كەلەدى.
بەلارۋس ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مالىمەتىنشە, لۋكاشەنكو سايلاۋعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن 2,5 ميلليون قول جيناعان. وسىنىڭ ءوزى-اق كىمنىڭ باعى باسىم ەكەنىن اڭعارتسا كەرەك.
جاسىراتىنى جوق, وڭىردەگى كۇردەلى گەوساياسي احۋال, كورشى ەلدەگى سوعىس بەلارۋس ەلىنە دە وڭايعا ءتيىپ جاتقان جوق. ءتىپتى باتىستىڭ سانكتسيالارىنا كوپ ىلىنگەن ەلدەردىڭ قاتارىندا تۇر. سول سەبەپتى دە لۋكاشەنكونىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا نەگىزىنەن تۇراقتىلىق, قاۋىپسىزدىك, اسكەري الەۋەت تاقىرىپتارىنا باسىمدىق بەرۋى تۇسىنىكتى-اق. ياعني لۋكاشەنكو كەزدەسۋلەردەگى سوزىندە ۋكرايناداعى قارۋلى قاقتىعىس جاعدايىندا ەلدە ساقتالىپ قالعان بەيبىتشىلىككە, سونداي-اق ەكونوميكالىق دامۋعا ءجيى توقتالىپ ءجۇر.
ونىڭ «ۋاقىت ءبىزدى تاڭدادى» دەپ اتالاتىن سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا رەسپۋبليكانىڭ قازىرگى زامانعى قارۋلى كۇشتەرىن قۇرۋدى جالعاستىراتىنى, سونداي-اق «سەنىمدى قاۋىپسىزدىك كەپىلدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن» رەسەيمەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتا بەرەتىنىن اتاپ وتكەن.
ال ەلدەگى ليبەرالدى-دەموكراتيالىق پارتيانىڭ 47 جاستاعى كوشباسشىسى ولەگ گايدۋكەۆيچ تە الدىڭعى سايلاۋدا ۇمىتكەر بولعان. بىراق ول داۋىس بەرەر ساتكە ءسال قالعاندا تىزگىن تارتىپ, لۋكاشەنكونىڭ وزا شابۋىنا كەدەرگى كەلتىرمەيىن دەگەن ىڭعاي تانىتتى. ءتىپتى قازىرگى پرەزيدەنتكە داۋىس بەرىپ, ەلدىڭ باسىنا تونگەن سىن ساعاتتا ناعىز كوشباسشىنى قولدايىق دەگەن ەمەۋرىن تانىتتى.
ساياساتكەر ءوزىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا نەگىزىنەن پارلامەنتتىك سايلاۋ رەفورماسىن ۇسىناتىنىن مالىمدەدى. سونداي-اق ول ەۋرووداقپەن دە, ەاەو-مەن دە اربانى دا سىندىرماي, وگىزدى دە ولتىرمەيتىن سالماقتى ساياسات ۇستانۋدى ۇسىنىپ وتىر.
49 جاستاعى كەلەسى كانديدات اننا كانوپاتسكايا 2020 جىلى دا سايلاۋعا ءتۇسىپ, باسىم داۋىس الا الماعان ەدى. ول سول جولعى باعدارلاماسىندا رەسەيمەن وداقتاس بولۋعا ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى بولعان. ال بۇل جولى رەسەيگە قاراتا راديكالدى ەشنارسە ايتا قويماسا دا, ەل بولامىز دەسەك, مويىندى بارىنشا باتىسقا بۇرعان ءجون دەگەن مۇددەنى جاقتاپ وتىر. ياعني ول جاقتاستارىمەن بىرگە ەو-مەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋدى قالايدى. قىسقاسى, كانوپاتسكايا ساياسي رەفورمالار رەتىندە ەلدى پارلامەنتتىك رەسپۋبليكاعا اينالدىرۋدى, «بيلىكتىڭ دەموكراتيالىق جولمەن ءجۇرۋىن», پرەزيدەنتتىك مەرزىمدى قىسقارتۋدى كوزدەيدى.
كوممۋنيستەردىڭ ۇكىلەگەن ءۇمىتى سەرگەي سىرانكوۆ – كانديداتتاردىڭ ەڭ كەنجەسى (41 جاستا). ول «نەوكولونياليزممەن, يمپەرياليزممەن جانە كەمسىتۋشىلىكپەن كۇرەسۋ» باعىتىن ناسيحاتتاپ, كوپپوليارلى, كوپقۇرىلىمدى الەمدىك ءتارتىپتى قۇرۋدى جاقتاپ ءجۇر. سونداي-اق ول قىتايمەن ەتەنە-جاقىن ارالاسۋدى جاقتايدى.
«ەڭبەك جانە ادىلەت» رەسپۋبليكالىق پارتياسىنىڭ جەتەكشىسى الەكساندر حيجنياك «بەلارۋس-2030: ساباقتاستىق, تۇراقتىلىق, دامۋ» باعدارلاماسىن ۇسىندى. ونىڭ حالىققا بەرىپ وتىرعان ۋادەسى – ەلدەگى ەڭبەك قاتىناستارىنا ادىلەت ورناتۋ.
ايتا كەتەرلىك جايت, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن بەلارۋس رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ەكىجاقتى ديپلوماتيالىق قاتىناستار 1992 جىلى 16 قىركۇيەكتە ورناتىلدى. ەكى مەملەكەت تە تمد, ۇقشۇ, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق جانە وزگە دە كوپتەگەن ىرگەلى حالىقارالىق ۇيىمعا مۇشەلىك ەتەدى.
