ەكولوگيالىق مادەنيەت – ەلدىك ءىس

جيىندا ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆ پوليگونداردى جويۋ جانە جاسىل جەلەكتەر سانىن كوبەيتۋ جوسپارىنىڭ ورىندالۋ بارىسى جونىندە, ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى قانات شارلاپاەۆ وتاندىق ونەركاسىپ كاسىپورىندارىنىڭ اكتسياعا قاتىسۋى تۋرالى, مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا قاتىستى جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى. سونداي-اق اتالعان ماسەلە بويىنشا بىرقاتار ءوڭىر اكىمى تىڭدالدى.

بىلتىر «تازا قازاقستان» اكتسياسىنا 6,2 ملن ادام قاتىستى. اكتسيا بارىسىندا 1,1 ملن توننا قالدىق جينالىپ, 1,6 ملن اعاش وتىرعىزىلدى. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2027 جىلعا دەيىن 2 ملرد اعاش وتىرعىزۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا سايكەس, 2025 جىلعا ارنالعان جوس­پار بويىنشا 494 مىڭ گەكتار القاپقا 336,5 ملن كوشەت وتىرعىزىلعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار 2021–2024 جىلدارى 1,1 ملرد-تان استام اعاش ەگىلگەن.

ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ جوسپارىن ىسكە اسىرۋعا قاتىسۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. پرەزيدەنت جولداۋىندا تابيعاتتى قورعاۋ ىسىندەگى بيزنەستىڭ جوعارى جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, 2025 جىلى «ERG» كومپانيالار توبى شامامەن 1,8 ملن جاسىل جەلەك وتىرعىزۋدى جوسپارلاعان. 2024 جىلى Solidcore Resources قوستاناي وبلىسىندا اۋماقتى 1,5 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايتۋ پەرسپەكتيۆاسىمەن 500 گەكتار القاپقا ورمان وتىرعىزۋ بويىنشا پيلوتتىق جوباعا باستاماشىلىق جاسادى.

پرەمەر-مينيستر «تازا قازاق­ستان» اكتسياسى ازاماتتاردىڭ ەكولو­گيا­لىق مادەنيەتىن ورنىقتىرۋ, جالپى­ادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى قولداۋ جانە تابيعاتتى قورعاۋدىڭ جاڭا يدەولوگياسىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسىندەگى ماڭىزىن اتاپ ايتتى. اكتسيا ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ باعىتىندا كەشەندى ءىس-شارالار كوزدەلگەن 2029 جىلعا دەيىنگى ۇزاقمەرزىمدى تۇجىرىمداما مارتەبەسىنە يە بولعانىنا ارنايى توقتالدى.

«پرەزيدەنتتىڭ بارلىق باستامالارى, ونىڭ ىشىندە ەكولوگيا مەن قورشا­عان ورتانى جاقسارتۋ, زاڭدىلىق پەن ءتارتىپتى ساقتاۋ قاعيداتى ءار ادامنىڭ وي-ساناسى مەن مىنەز-ق ۇلىق مادەنيە­تىن قالىپتاستىرۋعا جانە سول ارقىلى جالپىادامزاتتىق قۇندىلىقتاردى قولداۋعا باعىتتالىپ وتىر. ولار ۋاقىت­شا ناۋقانعا ەمەس, تابيعاتتى ايالاۋعا, اينالاڭا, تاريح پەن داستۇرگە قۇرمەتپەن قاراۋعا ۇندەيتىن قوعامدىق جاڭا يدەولوگيا رەتىندە ورنىعۋعا ءتيىس. ەكولوگيالىق مادەنيەت كۇندەلىكتى ءومىرىمىزدىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالۋى – شارت. بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار, بيزنەس پەن بۇكىل قوعام بولىپ وسى جۇمىسقا بەلسەندى تۇردە اتسالىسۋىمىز قاجەت. «تازا قازاقستان» باستاماسىن ىسكە اسىرۋ قىزمەتىمىزدىڭ بارلىق سالاسىن قامتۋى ءلازىم», دەدى و.بەكتەنوۆ.

كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋ تۋرالى پاريج كەلىسىمىندەگى مىندەتتەمەلەرگە سايكەس, اۋاعا تارايتىن زياندى قالدىقتاردى ازايتۋ ءۇشىن ءتيىمدى شارالار قابىلداۋ قاجەت ەكەنىن العا تارتتى. وسىعان بايلانىستى ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, قورشاعان ورتاعا ەميسسيالاردى باقىلاۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەرىن ەنگىزۋدى جەدەل اياقتاۋ تاپسىرماسى بەرىلدى.

ۇكىمەت باسشىسى قورشاعان ورتاعا, اسىرەسە كاسىپورىندار اينالاسىندا اۋاعا تارالعان زياندى گازداردى ازايتاتىن كاربوندى پوليگوندار قۇرۋ ارقىلى ەكوجۇيە قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزىنا نازار اۋداردى. مۇنداي جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنە زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر ازىرلەۋ جونىندە تاپسىرما جۇكتەلدى.

اكىمدىكتەرگە تۇرمىستىق قالدىق­تاردى وڭدەيتىن جاڭا پوليگوندار مەن زاۋىتتار اشىپ, رۇقسات ەتىلمەگەن قوقىس ۇيىندىلەرىن جويۋ مەن الدىن الۋ جۇمىس­تارىن ۋاقتىلى جۇرگىزۋ مىندەتى قويىلدى. سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ءوز وڭىرىندە ورمان تالىمباعىن قۇرىپ, اعاش كوشەتتەرىنىڭ جەرسىنىپ كەتۋىن قامتاماسىز ەتۋى قاجەت.

ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار, تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنە ستيحيالىق قوقىس ورىندارىن انىقتاۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ اۋماقتارىن عارىشتىق باقىلاۋمەن قامتۋدى جانە مەرزىمدى تەكسەرۋدى ۇلعايتۋ ءىسىن تاپسىردى.

مادەنيەت جانە اقپارات, وقۋ-اعارتۋ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيستر­لىكتەرى قورشاعان ورتانى ساقتاۋ مەن حالىقتىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن ارت­تى­رۋ سالاسىنداعى تاربيەلىك جانە ءتۇسىن­دىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتەتىن بولادى.

ۇكىمەت وتىرىسىندا ءىت-قىزمەتتەر مەن ونىمدەر ەكسپورتىن دامىتۋ ماسەلەسى دە قارالدى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ بايانداما جاسادى. سونىمەن قاتار, «Netcracker Technology» كومپانياسى كەڭسەلەرىنىڭ تەحنيكالىق ديرەكتورى پاۆەل گورودوۆ, «Higgsfield ءاى» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى ەرزات دۋلات, «Grand Mobile» باس ديرەكتورى رومان لينەيتسەۆ ءسوز سويلەدى.

2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىل­دىعىندا IT-قىزمەتتەر ەكسپورتىنىڭ ءوسۋى 24%-دى نەمەسە 306 ملن دوللاردى قۇرادى. بۇگىندە Astana Hub قاتىسۋشىلارىنىڭ سانى 1,5 مىڭ كومپانيادان اسادى, ونىڭ 400-ءى شەتەلدىكتەردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن.

پرەمەر-مينيستر Alaqan, Codiplay, CITIX, CEREBRA, OGames, Parqour, ApartX سياقتى كوپتەگەن وتاندىق جوبالار اقش, اراب امىرلىكتەرى, نيدەر­لاند, ۇلىبريتانيا, گەرمانيا جانە باسقا دا ەلدەردى قوسا العاندا, شەتەلدىك نارىقتاردا جاقسى تانىلعانىن اتاپ ءوتتى. IT-قىزمەتتەر ەكسپورتىن ودان ءارى ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىستىڭ نەگىزگى باعىتتارى اتاپ ءوتىلدى.

«مەملەكەت باسشىسى 2026 جىلعا قاراي IT-ەكسپورتىنىڭ جالپى كولەمىن 1 ملرد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋ مىندەتىن قويدى. اتالعان مىندەتتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ءتيىستى ينفراقۇرىلىم قۇرىپ, وسى سالاداعى بيزنەستى قولداۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل كەيىنگى 5 جىل­­دا وتاندىق IT-قىزمەت ەكسپورتىنىڭ كو­لە­مىن 20 ەسەگە ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى.

«IT-قىزمەت پەن ونىمدەر ەكسپورتىن ۇلعايتۋ بويىنشا الداعى جۇمىس­تاردا وڭىرلەردەگى اكسەلەراتسيا باعدار­لامالارىن دامىتۋ مەن سەرىكتەس-ينۆەس­تورلار قاتارىن كەڭەيتۋگە باسا نازار اۋدارۋ كەرەك. وسى سالانىڭ قوزعاۋشى كۇشى وڭىرلىك IT-حابتار مەن ۆەنچۋرلىك قورلار بولۋعا ءتيىس», دەدى و.بەكتەنوۆ.

ۇكىمەت باسشىسى يننوۆاتسيالىق كلاس­تەرگە اينالعان Astana Hub تەحنوپاركى كوپتەگەن ستارتاپ ءۇشىن نەگىزگى سەرىكتەس اتانعانىن مىسالعا كەلتىردى. تەحنوپارك قاتىسۋشىلارىنا سالىق پەن ۆيزالىق جەڭىلدىكتەر بەرىلگەنى, اقپاراتتىق-ءبىلىم بەرۋمەن قولداۋ جانە بيزنەستى دامىتۋعا ارنالعان باعدارلامالار ۇيىم­داستىرىلعانىن ايتتى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركا­سىبى مينيسترلىگىنە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, Astana Hub جانە قاراعاندى تەرريكون القابىنىڭ ۇلگىسى بويىنشا وڭىرلىك IT-حابتاردى قولداۋ جونىندەگى جول كارتاسىن ازىرلەۋ مىندەتىن قويدى. اكىمدىكتەرگە قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن جەدەل شەشۋدى تاپسىردى.

تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنە ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن «Qazaqstan Venture Group» باسقارۋشى كومپانياسىن قۇرۋ مەن ونى ليتسەنزيالاۋ جۇمىسىن اياقتاۋ جۇكتەلدى.

ۇكىمەت باسشىسى وتاندىق ستارتاپ­تارعا قارجىلىق قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن ۆەنچۋرلىق قوردى قۇرۋ راسىمدەرىن جەدەلدەتۋ كەرەك ەكەنىن, ونىڭ كولەمىن 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي 1 ملرد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

سونىمەن قاتار عىلىمي جانە عى­لى­­مي زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ راسىم­­دەرىنىڭ بارلىعىن تسيفرلاندىرۋ مىن­دەتتەلدى. پرەمەر-مينيستر ءتيىستى پلاتفورما قازىر جۇمىس ىستەپ تۇرعانىنا نازار اۋداردى. مەملەكەتتىك ورگانداردى, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور مەن جەر قوي­ناۋىن پايدالانۋشىلاردى قوسۋ قاجەت. ناتيجەسىندە, بۇل وتاندىق يننوۆاتسيالىق ازىرلەمەلەرگە دەگەن سۇرانىستى ارتتىرىپ, ولاردىڭ حالىقارالىق نارىقتارعا شىعۋىنا ىقپال ەتەدى.