تەاتر الەمىندەگى تىڭ جوبا

ءيا, تەاتر – شىعارماشىل جان­نىڭ بار ۋاقىتى مەن كۇش-جىگەرىن تالاپ ەتەتىن ونەر. اسىرەسە بالەت ار­تىس­تەرى­نىڭ ءومىرى كىشكەنتاي قاۋىپ-قا­تەرلەرگە تولى ەكەنى دە راس. تۇراق­­تى دەنە ءبىتى­مىن ساقتاۋ, دەنساۋلى­عىن كۇتۋ, تەز قا­لىپقا كەلۋ – بالەت بيشىلەرىنىڭ جازىلماعان زاڭدى­لى­عى سىندى. اياق­تىڭ ۇشى­مەن شەبەر بيلەپ, ءبىرىن-ءبىرى كو­تەرىپ, بيىكتەن ونەر كورسەتەتىن با­لەت ارتىستەرىن­دە كۇتپەگەن توسىن وقي­­عالار, كاسىبي جاراقاتتار كوپ بو­­لادى. وسى ورايدا جاڭا جىل قار­سا­­ڭىندا «استانا وپەرا» تەاترى جا­نىنان ەلىمىز­دەگى العاشقى ما­مان­داندىرىلعان وڭال­تۋ ورتا­لى­عىنىڭ اشىلۋى ايتۋلى جاڭا­لىق بولعانىن اتاپ وتەمىز. تەاتر سالاسىنداعى بۇل يگىلىكتىڭ ەڭ ءبىرىن­شى ەل استاناسىنىڭ مادەني جاۋ­ھارى «استانا وپەرا» ۇجىمى­نا بۇيىرعانى دا بەكەر بولماسا كەرەك. ارينە, بەكزات ونەرگە جاڭا تىنىس الىپ كەلگەن وڭالتۋ ورتا­لىعىن كورۋگە ءبىز دە اسىقتىق. ارنايى ات باسىن بۇردىق.

مادەنيەت جانە اقپارات مي­نيستر­­­لىگىنىڭ قولداۋىمەن «استانا وپەرا» تەاتر سالاسىندا جاڭا ستان­دارت­تاردى ەنگىزۋدى جەمىستى جال­عاس­­تىرىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر دالەلى – «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ قار­­جىلاندىرۋىمەن ىسكە اسقان يگى باس­تاما ارتىستەر مەن تەحنيكالىق ۇجىم­نىڭ بەلسەندى فيزيكالىق قوز­عالىس­تان جانە جاراقاتتاردان كەيىن قالپى­نا كەلۋى ءۇشىن جاسالىپ وتىر.

جالپى, مۇنداي ورتالىقتى اشۋ ماسەلەسى – ءبىراز جىلدان بەرى قوزعا­لىپ كەلگەن تاقىرىپ. تەاتر ۇجى­مى تۇيتكىلدىڭ شەشىمىن تاپقانى­نا شىن قۋانىشتى. ەندى جۇمىس با­رىسىندا دەنساۋلىعىنا زاقىم كەلتىرۋ قاۋپى جوعارى بالەت بيشىلەرى مەن دەكو­را­تسيالاردى قۇراتىن ساحنا ماشي­نيستەرى مامانداندىرىلعان وڭالتۋ كابينەتىنىڭ كومەگىنە جۇگىنە الادى.

ء«بىز ءۇشىن قىزمەتكەرلەردىڭ دەن­ساۋلىعى – ءبىرىنشى ورىنداعى ماسەلە. نەگە دەسەڭىز, ولار – تەاتردىڭ جانى, وسى ساحنانىڭ شامىن جاعۋشىلار. ءوز تالانتتارىمەن ونەرىمىزدى ومىر­شەڭ ەتىپ كەلەدى. سوندىقتان ارتىس­تەرى­مىزدىڭ دەنساۋلىعىنا بەيجاي قا­راي المايمىز. وسىناۋ جوبا­نىڭ ما­ڭىزدىلىعىن ءتۇسىنىپ, قولداۋ كور­سەتكەنى ءۇشىن «سامۇرىق-قازى­نا» قو­رىنا ريزاشىلىعىمىزدى بىل­دىرەمىز. بۇل – تەاترىمىز ءۇشىن عانا ەمەس, ەلى­مىزدىڭ تۇتاس تەاتر سالاسى ءۇشىن جا­ساعان ەلەۋلى قادام», دەپ اتاپ ءوتتى تەاتر باسشىسى عالىم احمەدياروۆ.

سونداي-اق ول بالەت ارتىستەرى دا­يىندىق نەمەسە سپەكتاكل كەزىندە ءجيى جاراقات الاتىنىن اتاپ ءوتتى.

«وركەستر ارتىستەرى ۇنەمى كاسىبي جۇيكە-بۇلشىقەت اۋرۋلارىنا ۇشى­رايدى, ساحنا ماشينيستەرى, اسى­رەسە ساحنا وپەراتورلارى اۋىر دەكوراتسيالاردى ۇنەمى كوتەرۋ جانە ورناتۋ سالدارىنان ءجيى جاراقات الادى. ءدال وسى ساناتتاعى تەاتر قىز­مەتكەرلەرىنىڭ دەنساۋلىعى ۇنەمى ءارى تۇراقتى وڭالتۋدى قاجەت ەتەدى», دەيدى تەاتر ديرەكتورى.

ءيا, اسىرەسە بالەت ارتىستەرىندە كاسىبي جاراقاتتارعا الىپ كەلەتىن فيزيكالىق جۇكتەمە ەكەنى ءسوز­سىز. وسى ۋاقىتقا دەيىن ولار ءوز كۇشىنە عانا سەنەتىن, بولماسا وقىس جاعدايدا جالپى بەيىندىك ەمحا­نا­لارعا جۇگىنە­تىن. ەندى وڭالتۋ كابي­نەتىنىڭ ارقاسىن­دا كاسىبي كومەك قول­جەتىمدى بولا ءتۇس­تى. ءارى جاقىن, ءارى تەگىن. كابينەت­تىڭ ءىشى بۇلشىق ەتتى قالپىنا كەلتى­رۋ­گە, اۋىرسى­نۋ­دى باسۋعا ءارى ءتۇرلى ەم-شارالاردى جۇر­­­گىزۋگە ارنالعان زاماناۋي قۇرال­­دار­مەن جابدىقتالعان. ءدال وسى جەردە ارتىستەردىڭ قالىپتى جۇ­مى­سىنا تەزىرەك ورالۋىنا قالاي كو­مەكتەسۋدى بىلەتىن رەابيليتولوگ ماماننىڭ دا كەڭەسىن الۋعا بولادى.

بۇگىندە وڭالتۋ ورتالىعىنا كۇ­­نى­نە 30 شاقتى ءارتىس كەلەدى. ار­كىم­­­نىڭ ەم الۋ بارىسى ءارتۇر­لى. ايتا كە­­­تەيىك, وڭالتۋ ورتالى­عىن­دا في­زيو­­­تەراپيالىق ەم-شارالاردىڭ تو­­لىق كەشەنى بار. تولىقتاي اۆ­تو­­مات­­­­تاندىرىلعان, سەنسورمەن باسقا­رى­لادى.

باس دارىگەر ەدۋارد ۆارۋشكين­­نىڭ ايتۋىنشا, ارتىستەردى ەڭ الدى­­مەن ءوزى قابىلداپ, ايتقان شاعىمدا­­رى­­نا بايلانىستى قاجەتتى بىرنەشە كۇن­دىك ەم تاعايىندايدى.

«كەز كەلگەن كوپبەيىندى اۋرۋحانا مۇنداي وڭالتۋ ورتالىعىنا قىزى­عار ەدى. وڭالتۋ ورتالىعى تو­لىق­تاي اۆتوماتتاندىرىلعان, سەن­سور­لىق باسقارۋى بار سوڭعى بۋىن تەحنو­لوگيالارىمەن جابدىقتال­عان. مۇن­دا فيزيوتەراپيالىق پرو­تسەدۋ­رالاردىڭ تولىق كەشەنى بار. ياعني كەلۋشىنىڭ ماسەلەسىنە جان-جاقتى كومەك كورسەتە الامىز. ءدال قازىر التى اپپاراتپەن ەمدەپ جاتىرمىز», دەيدى رەابيليتولوگ ەدۋارد ۆارۋشكين.

اتالعان ورتالىق اپتاسىنا التى كۇن بويى تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن جۇمىس ىستەيدى. شتاتتىق قۇرامدا رەا­بيليتولوگ دارىگەر مەن ەكى مەدبيكە بار. ال تەاتر قىزمەتكەرلەرى­نە ورتالىققا بارۋعا بولىنگەن ارنايى ۋاقىت جوق: اركىم ءوز دايىندىعى­نىڭ ۋاقىتىنا قاراي كەلەدى.

بالەت بيشىلەرىنىڭ ايتۋىنشا, قويىلىم بارىسىندا اۋىرسى­نۋ, دەنە جاراقاتتارىنا ءجيى ۇشى­راي­دى. كەمى جارتى جىل ەم ال­عان كەز­دەرى بولىپتى. مۇنداي كەلەڭ­سىزدىك­تەردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن وڭالتۋ ور­تا­لىعى جاقسى مۇمكىندىك بولدى. سون­داي-اق تەاتردىڭ ىشىنەن اشىل­عان ورتالىق ۋاقىت جاعىنان دا, قار­جى تۇرعىسىنان دا ءتيىمدى.

«جۇمىسىمىزعا بايلانىستى دە­نە­­­مىزگە كەلەتىن زاقىمدار كوپ. اسى­­رەسە اياق جاراقاتتارىن كوپ الا­مىز. اۋىر كوتەرگەندىكتەن ارقا مەن بەلگە سالماق تۇسەدى. سوندىقتان وسى ور­تالىقتىڭ اشىلۋى ءبىز ءۇشىن وتە ىڭ­عايلى. جۇمىس رەجىمىمىز وتە تى­عىز بولعاندىقتان تەاتر جانىنان اشىل­عانىنا قۋانىشتىمىز. ادەت­تە تاجىريبەلى مامانداردى سىرت­تان ىزدەپ, ۋاقىت پەن قاراجات جو­عال­­تا­تىن ەدىك. ءوز باسىم بىرنەشە كۇن­نەن بەرى ليمفودرەناجدا ەم الىپ ءجۇر­مىن. اسەرىن سەزىپ جاتىرمىن», دەيدى بالەت-ءسوليسى سۇلتانبەك عۇمار.

اتاپ ايتساق, وڭالتۋ ورتا­لى­عىن­دا جوعارى جيىلىكتى لازەر, ليم­فو­د­رەناج, تەكار تەراپياسى, سوق­قى­لى-تولقىندى تەراپيا, جو­عارى قار­قىندى ماگنيت جانە ۋلترا­دىبىس­تىق تەراپيا سىندى ەم-شارا تۇر­لەرى جاسالادى.

«Samruk-Kazyna Trust» الەۋ­مەت­تىك جوبالاردى دامىتۋ قورى­نىڭ باس ديرەكتورى الفيا اديەۆا­­نىڭ ايتۋىنشا, يگى باستاما الەمدىك تاجى­­ريبەگە سۇيەنە وتىرىپ, ونەر ماي­تالماندارى مەن ماماندارىن قول­داۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسى­رىلعان.

«استانا وپەرا» تەاترىندا اشىل­­­عان وڭالتۋ كابينەتىندە فيزي­كالىق جۇكتەمەلەر مەن جاراقات­تار ال­عان ارتىستەر مەن تەحنيكا­لىق قىزمەت­كەر­لەر تولىق تەكسەرىستەن وتە الادى. جىل سايىن 600-گە تارتا مامان وڭالتۋدان وتەتىن بولادى. جالپى, بۇدان بولەك ەلىمىزدە 3 جاسقا دەيىنگى ەرەكشە بالالار ءۇشىن ەرتە ارالا­سۋ ورتالىقتارى, ءاۋتيزمى بار بالا­لار­عا ارنالعان ور­تا­لىقتار, 18 جاس­قا دەيىنگى بالا­لار­عا جانە ەرەسەك­تەر­گە ارنالعان ورتا­لىقتارىمىز بار. تەاتر جانىنان اشىلعان ورتالىق – قور قول­داۋىمەن اشىلعان 45-وڭال­تۋ ورتالىعى. بيىل دا وسى الەۋ­مەت­تىك ماڭىزدى باستامامىزدى جال­­عاستىراتىن بولامىز. ماسە­لەن, الماتى جانە قىزىلوردا قالالا­رىن­دا 3 جاسقا دەيىنگى بالالار وڭال­تۋ ورتالىعىن, قاراعاندى, تۇر­كىس­تان, ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا ءاۋتيزمى بار بالالارعا ارنالعان ورتا­لىقتى اشۋدى جوسپارلاپ وتىر­مىز», دەدى ول.

جاڭا ورتالىقتىڭ اۋماعى 114 شارشى مەتردى قۇرايدى, اتالعان ورىن بۇعان دەيىن بالەت زالى بول­عان. ايتا كەتەيىك, بۇ­دان بولەك تەاتر­دا شۇعىل كومەك كور­سەتەتىن مەدي­تسينالىق كابينەت بار.

وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ اشىلۋى تەاتر ومىرىندەگى جاڭا كەزەڭنىڭ, تىڭ لەپتىڭ باستاماسى بولارى انىق. ءوزى­نىڭ اۋقىمدى قويىلىمدارى ءھام ترۋپپانىڭ جوعارى كاسىبيلىگى­مەن تانىمال «استانا وپەرا» كەزەك­تى رەت يننوۆاتسيالىق ىزدەنىس­تىڭ ۇلگى­سىنە اينالىپ وتىر. ەندى تەاتر­ ار­تىستەرى دەنساۋلىقتارىنا ەش الاڭ­داماي, بار زەيىنى مەن ۋاقى­تىن شى­عارماشىلىققا اۋدارا الا­­تى­نى قۋانتادى. ارينە, تەاتر الە­­مىن­دەگى تىڭ باستاما باسقا ونەر ۇجىم­­دارىندا دا جالعاسىن تاپسا ەكەن دەيمىز.