دارىگەر قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ مەديتسينا فاكۋلتەتىن ەمدەۋ ءىسى ماماندىعى بويىنشا تامامداعان. جوعارى ءبىلىم العان سوڭ اۋىلدا, قالادا جالپى تاجىريبە دارىگەرى بولىپ ەڭبەك ەتكەن. كەيىن, 2011 جىلى, استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىندە كارديولوگيا ماماندىعى بويىنشا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرسىنان وتكەن. سول جىلى №8 قالالىق ەمحاناعا كارديولوگ دارىگەر بولىپ جۇمىسقا ورنالاسىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءبىر ۇجىمدا ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. پاتسيەنتتەرگە جۇرەك اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋعا جاردەمدەسەدى. جالپى تاجىريبە دارىگەرىنىڭ نۇسقاۋىمەن كەلگەن ناۋقاستاردىڭ قانداعى حولەستەرين دەڭگەيى ارتىق بولسا, ەم تاعايىندايدى.
– بىزگە كوبىنە قانداعى حولەستەرين دەڭگەيى جوعارىلاعان پاتسيەنتتەر كەلەدى. ولارعا ءتيىستى ەم تاعايىنداپ, اراعا ءۇش اي سالىپ, قايتا قان تاپسىرۋعا نۇسقاما بەرەمىز. سەبەبى قازىر جۇرەكتىڭ بارلىق يشەميالىق اۋرۋىنا قانداعى ماي دەڭگەيىنىڭ جوعارىلاۋى تىكەلەي اسەر ەتەدى. مۇنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءاربىر ادام جىل سايىن قان تاپسىرسا, ارتىق ەتپەيدى. نەگە دەسەڭىزدەر, 2011 جىلى كارديولوگ بولىپ جۇمىسقا ورنالاسقان شاقتا جۇرەكتىڭ سوزىلمالى جەتىسپەۋشىلىگىمەن اۋىراتىندار نەكەن-ساياق كەزدەسەتىن. قازىر بايقاعانىم, وتىزدان ەندى اسقان ازاماتتاردىڭ ءوزى وسى اۋرۋعا شالدىعاتىن بولعان. سوندىقتان ءبىز پاتسيەنتتەردى اۋىرمايتىن جول ىزدەۋگە شاقىرامىز. مەديتسينا مەن عىلىمنىڭ دامۋى اۋرۋلاردى ەمدەۋدەن ونىڭ الدىن الۋ شارالارى ماڭىزدىراق ەكەنىن تەرەڭ ۇقتىرادى, – دەيدى كارديولوگ دارىگەر.
ستاتيستيكاعا جۇگىنسەك, جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى, قانت ديابەتى سياقتى دەرتتەن بولاتىن ءولىم-ءجىتىم ءوسىپ كەلە جاتىر. بۇل بىزدە عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە ورىن العان قۇبىلىس. اراعا ونداعان جىل سالىپ, بۇرىن ەلەمەگەن اۋرۋلار كۇشىنە مىنسە, كەيبىر اۋرۋلاردىڭ جاڭا تۇرلەرى پايدا بولادى. عىلىم مەن مەديتسينا سول اۋرۋلاردى زەرتتەپ, تالداپ, ەمدەۋ جولدارىن تابۋعا تالپىنادى. ءبىر قاراعاندا, مۇنىڭ بارلىعى قالىپتى ۇدەرىس سەكىلدى. الايدا كەيبىر اۋرۋلاردىڭ تەك قارت ادامداردى عانا ەمەس, جاستار مەن جاسوسپىرىمدەردى جالماپ جاتقانى جانعا باتادى. مىسالى, كارديولوگيادا جۇرەك تالماسى, سوزىلمالى جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگى, ارتەريالىق گيپەرتونيا سياقتى اۋرۋلار وتىزدان اسقان جاستار اراسىندا دا ءجيى كەزدەسەتىن بولدى. مۇنىڭ سالدارىن عالىمدار, دارىگەرلەر قازىرگى ءومىر سالتىمەن بايلانىستىرادى. ونىڭ ىشىندە دۇرىس تاماقتانباۋ, قيمىل-قوزعالىستىڭ ازدىعى, كۇيزەلىس, سترەسستى ايتۋعا بولادى. وسى ورايدا پاتسيەنتتەردى ەمدەپ قانا قويماي, اۋىرماۋدىڭ جولىن ىزدەۋگە جاردەمدەسىپ جۇرگەن ءزۇبيلا كوپەيقىزىنىڭ پىكىرى كوڭىلگە قونادى.
– سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ – كەز كەلگەن اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا كەپىل. مۇنى ءاربىر دارىگەر پاتسيەنتتەرگە ۇنەمى ايتىپ وتىرادى. سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا دۇرىس تاماقتانۋدان باستاپ, تۇراقتى فيزيكالىق بەلسەندىلىك, كۇيزەلىستى جەڭۋ, كۇن ءتارتىبىن ساقتاۋ سىندى قاراپايىم قاعيدالار جاتادى. دەنساۋلىعىمىزدى ساقتاۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن تاماقتانۋ رەجىمىنە دۇرىس كوڭىل ءبولۋ قاجەت. مىسالى, ۋاقتىلى ءارى دۇرىس تاماقتانۋ بارىسىندا كەشكى استى وتە كەش ىشپەۋ, مايلى, تۇزدى تاعامداردى شامادان تىس قولدانباۋ ماڭىزدى. سونىمەن قاتار الكوگولدى ىشىمدىكتەردى, ەنەرگەتيكالىق سۋسىنداردى, تەمەكىنى شەكتەۋ قاجەت. دەنە بەلسەندىلىگى – دەنساۋلىقتىڭ كىلتى. جاياۋ ءجۇرۋ, تۇراقتى فيزيكالىق جاتتىعۋ جاساۋ, ارتىق سالماقتان ارىلۋعا سەپتەسەتىن جاتتىعۋلار دەنساۋلىعىمىزدى نىعايتادى, – دەيدى ز. كوپەيقىزى.
جىل سايىن مەديتسينا ماماندارى پروفيلاكتيكالىق مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتەتىن توپتاردى دارىگەر قابىلداۋىنا شاقىرادى. قىزمەتتىڭ وسى ءتۇرى 40-70 جاس ارالىعىنداعى ادامدار ءۇشىن بارىنشا ماڭىزدى سانالادى. سەبەبى وسى كەزەڭدەگى تەكسەرۋلەر ارتەريالىق گيپەرتونيا, جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى, قانت ديابەتى, گلاۋكوما, كولورەكتالدى وبىر, ءسۇت بەزى وبىرى, جاتىر موينى وبىرى سياقتى اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاپ, الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. №8 قالالىق ەمحانانىڭ دارىگەرلەرى دە وسى تالاپ بويىنشا ەگدە جاستاعى پاتسيەنتتەردى سكرينينگتەن وتۋگە شاقىرادى. ديسپانسەرلىك ەسەپتە تۇرعان پاتسيەنتتەرگە دە جىلىنا ءبىر مارتە تەكسەرۋدەن وتۋگە كەڭەس بەرىپ, احۋالىن ءجىتى باقىلايدى. قازىر ەمحانادا 3 كارديولوگ ەڭبەك ەتەدى. ولار قابىلداۋعا كەلگەن ءار ناۋقاسقا اۋرۋدىڭ سالدارىن, ەمدەلۋ جولىن ەگجەي-تەگجەي تۇسىندىرۋگە تىرىسادى. ويتكەنى دارىگەردىڭ ايتقانىنىڭ 80 پايىزىن دۇرىس ورىندامايتىن ناۋقاستار دا كەزدەسەدى.
