جاقىنعا جاناشىرلىق جايى

اتالعان زەرتتەۋ اياسىندا جۇر­گى­زىلگەن الەۋمەتتىك ساۋال­نا­­ما­دا «جاقىنداردان كومەك الۋ ىقتيمالدىلىعى» جانە «جاقىن­دار­مەن قارىم-قاتىناس جيىلىگى» دەگەن سۇراقتار بولدى. ولارعا وڭ جاۋاپ بەرگەن رەسپوندەنتتەر, نەگىزىنەن, ەكونوميكاسى دامىپ, تۇرعىندارىنىڭ قارجىلىق جاع­دايى جاقسارعان وڭىرلەردە الدىڭعى جىلعىمەن سالىستىرعاندا ەداۋىر كوبەيگەن. مىسالى, ءال-اۋقات دەڭگەيى 10 بالدىق كورسەتكىش بويىنشا 5,42 بالدان 6,97 بالعا دەيىن جوعارىلاعان قىزىلوردا وبلىسىندا ادامداردىڭ ءوز جاقىندارىنان كومەك الۋ ىقتي­مالدىلىعى 87 پايىزدان 95,6 پايىزعا دەيىن ارتقان. سىر وڭىرىندە تۋىستارىمەن ءجيى جانە ءاردايىم قارىم-قاتى­ناس جاسايتىن رەسپوندەنتتەر قاتارى دا 78,2 پايىزدان 81,5 پايىزعا دەيىن قالىڭداعان.

ءال-اۋقات دەڭگەيى 5,74 بالدان 6,38 بالعا دەيىن كوتەرىلگەن استانا قالاسى تۇرعىندارىنىڭ جاقىندارىنان جاردەم الۋ مۇمكىندىگى 91,1 پايىزدان 94,2 پايىزعا دەيىن ۇلعايعان. ەلوردادا تۋىستارىمەن ءجيى جانە ۇزبەي قارىم-قاتىناس جاسايتىندار سانى دا 57 پا­يىزدان 63,4 پايىزعا دەيىن كوبەيگەن.

ءال-اۋقات كورسەتكىشى 5,44 بالدان 5,55 بالعا دەيىن, ياعني ءسال جاقسارعان پاۆلودار وبلىسىندا جاقىنداردان كومەك الۋ ىقتيمالدىلىعى 89,3 پا­يىزدان 93,6 پايىزعا دەيىن ارتقان. تۋىستارىمەن ءجيى ءارى ۇدايى بايلانىس­تا بولاتىن پاۆلودارلىقتار ۇلەسى 59 پايىزدان 84,8 پايىزعا دەيىن كوبەيگەن.

ءال-اۋقات دەڭگەيى 5,8 بالدان 5,98 بالعا دەيىن كوتەرىلگەن الماتى قالاسىندا ءوز جاقىندارىنان كومەك الۋعا بولادى دەپ سانايتىن رەسپوندەنتتەر سانى 90,3 پايىزدان 92,9 پايىزعا دەيىن ارتقان. «وڭتۇستىك استانادا» تۋىستارىمەن ءجيى جانە ۇزبەي ارالاساتىن ادامدار 62,1 پايىزدان 78 پايىزعا دەيىن كوبەيگەن.

ءال-اۋقات دەڭگەيى 5,27 بالدان 6,91 بالعا دەيىن جوعارىلاعان جامبىل وبلىسىندا جاقىنداردان كومەك الۋ ىقتيمالدىلىعى 86,1 پايىزدان 91,8 پايىزعا دەيىن ارتقان. تۋىستارىمەن ءجيى جانە ۇدايى قارىم-قاتىناس جاسايتىن جامبىلدىقتار ۇلەسى 68,9 پا­يىزدان 85,8 پايىزعا دەيىن ارتقان.

بۇل رەتتە ءبىر نازار اۋدارارلىق جايت – تۇرعىندارىنىڭ قارجىلىق جاع­دايى جاقسارعانىمەن, جاقىندارىنان كومەك الۋ ىقتيمالدىلىعى تومەندە­گەن وڭىرلەر دە بار. ماسەلەن, بىلتىر ماڭعىستاۋ وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ قارجىلىق ءال-اۋقاتى 5,9 بالدان 6,6 بالعا دەيىن ارتقان. الايدا اۋليەلى وڭىردە قارجىلىق قيىندىقتارعا تاپ بولعان ادامدار قاتارى ءالى دە قالىڭ. سوندىقتان دا جاقىندارىنان كومەك الۋ مۇمكىندىگى بار رەسپوندەنتتەر سانى 88,5 پايىزدان 45,9 پايىزعا دەيىن قۇلدىراعان. تۋىستارىمەن ءجيى جانە ۇزبەي قارىم-قاتىناس جاسايتىن ماڭعىستاۋلىقتار قاتارى دا 70,9 پا­يىزدان 37,2 پايىزعا دەيىن كەمىگەن.

اتىراۋ وبلىسى تۇرعىندارىنىڭ قارجىلىق ءال-اۋقاتى 6,24 بالدان 6,92 بالعا دەيىن جاقسارىپ, كۇن كورۋى قيىن ادامدار سانى 1,7 ەسە ازايعانىنا قاراماستان, جاقىندارىنان كومەك الا­تىن ادامدار ۇلەسى 91,8 پا­يىز­­دان 82,4 پايىزعا دەيىن تومەن­دەگەن. جاقىندارىمەن ءجيى جانە ۇدايى قارىم-قاتىناس جاسايتىن اتىراۋ­لىقتار سانى دا 76,1 پايىزدان 66,8 پايىزعا دەيىن ازايعان.

باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ دا ەكونوميكالىق جاعدايى جاقسارىپ, تۇرعىندارىنىڭ قارجىلىق ءال-اۋقاتى 5,9 بالدان 6,4 بالعا دەيىن ارتقانىمەن, جايىق وڭىرىندە قارجىلىق قيىن­دىقتارعا تاپ بولعان ادامدار 1,2 ەسە كوبەيگەن. سونىڭ سالدارىنان جاقىندارىنان كومەك الۋى مۇمكىن ادام­دار ۇلەسى 91,8 پايىزدان 88,4 پايىزعا دەيىن كەمىگەن. ال تۋىستارىمەن ءجيى جانە ۇدايى قارىم-قاتىناس جاساپ جۇرگەن باتىسقازاقستاندىقتار ۇلەسى 69 پايىزدان 72,9 پايىزعا دەيىن كوبەيگەن.

اباي وبلىسىندا تۇرعىندار­دىڭ قارجىلىق ءال-اۋقاتى 5,76 بالدان 6,85 بالعا دەيىن جاقسارعانىمەن, جاقىندارىنان كومەك الا الاتىندار سانى 87,2 پايىزدان 84,7 پايىزعا دەيىن ازايعان. ال جاقىندارىمەن ءجيى جانە تۇراقتى بايلانىس ورناتقاندار سانى 57,3 پايىزدان 69,4 پايىزعا دەيىن ۇلعايعان.

كەي وڭىردە تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقات كورسەتكىشى تومەندەگەنىمەن, جاقىن­دا­رىنان جاردەم الۋ مۇمكىندىگى ارتىپ, تۋىستىق بايلانىستارى نىعايا تۇسكەن. مىسالى, بىلتىر ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ ەكونوميكالىق جاعدايى ناشارلاپ, ءال-اۋقات دەڭگەيى 5,9 بالدان 5,73 بالعا دەيىن تومەندەگەن. سوعان قاراماستان, ۇلىتاۋلىقتاردىڭ تۋىستارىنان كومەك الۋ مۇمكىندىگى 86,7 پايىزدان 87,7 پايىزعا دەيىن ارتقان. جاقىندارىمەن ءجيى جانە تۇراقتى قارىم-قاتىناس جاسايتىندار سانى 63,3 پايىزدان 67,9 پايىزعا دەيىن كوبەيگەن.

تۇرعىندارىنىڭ ءال-اۋقاتى تومەن­دەگەن وڭىرلەردىڭ ىشىندە, اسىرەسە اقتوبە وبلىسىندا قالىپتاسقان جاعداي كۇر­دەلى. وتكەن جىلى اقتوبەلىكتەردىڭ قار­جىلىق جاعدايى 6,11 بالدان 4,6 بالعا دەيىن ناشارلاعان. اۋىلدا وسى كورسەتكىش 6,13 بالدان 1,58 بالعا دەيىن كۇرت تومەندەگەن. سوعان بايلانىستى جاقىندارىنان جاردەم الۋ مۇم­كىندىگى بار ادامدار سانى 90,1 پايىزدان 48,2 پايىزعا دەيىن قۇلدىراعان. تۋىستارىمەن ءجيى جانە ۇزبەي بايلانىس جاسايتىندار دا 74,7 پايىزدان 45,2 پايىزعا دەيىن ازايعان.

اقمولا, جەتىسۋ, قوستاناي وبلىستارىندا تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقات دەڭگەيى ءبىرشاما تومەن­دەپ, جاقىندارىنان جاردەم الا الاتىن ادامدار سانى ءسال ازايعانىمەن, ­تۋىستارىمەن ءجيى جانە ۇزبەي بايلانىس جاسايتىندار قاتارى ەداۋىر قالىڭداعان.

مەگاپوليستەردىڭ ىشىندە تەك شىم­كەنت قالاسى تۇرعىندارىنىڭ ءال-اۋقات دەڭگەيى 6,47 بالدان 6,08 بالعا دەيىن تومەندەۋىنە بايلانىس­تى جاقىندارىنان جاردەم الۋ مۇم­كىندىگى بار ادامدار سانى 91,9 پا­يىزدان 82,6 پايىزعا دەيىن ازايعان. تۋىستارىمەن ءجيى جانە ۇدايى بايلانىس جاسايتىن شىمكەنتتىكتەر قاتارى دا 68,9 پايىزدان 63,4 پايىزعا دەيىن سەلدىرەگەن.

ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينس­تي­تۋتىنىڭ «وڭىرلەردىڭ ءال-اۋقات يندەكسى» زەرتتەۋىنىڭ ناتيجەلەرى تۇر­عىن­دارىنىڭ جاقىندارىنان كومەك الۋ ىقتيمالدىلىعى تومەندەگەن جانە تۋىس­تارىمەن قارىم-قاتىناسى نا­­شار­­لاعان وڭىرلەردىڭ باسشىلارى مەن زيا­لى قاۋىمىن ويلاندىرسا, يگى. ويتكەنى ەجەلدەن جەتىمىن جى­لات­پا­عان, جەسىرىن قاڭعىرتپاعان, كەڭەس زا­ما­نىنداعى جاپپاي قۋعىن-سۇر­گىن كەزىندە جەر اۋدارىلىپ كەلگەن تالاي ەتنوس وكىلدەرىن قۇشاق جايا قار­سى الىپ, قولىندا بارىن ءبولى­سىپ, اش­تىقتان امان الىپ قالعان حال­قى­مىزدىڭ بۇگىن­گى ۇرپاعى بويىنا اتا-بابا­سىنان دارىعان قايىرىمدىلىق سىن­دى اسىل قاسيەتىن قاستەرلەي بىلگەنى ابزال.