سۋرەت: اشىق دەرەككوزدەن
نارىقتىق ەكونوميكاعا كوشۋ جاعدايىندا جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ قۇنسىزدانۋى پروبلەماسى ءبىزدىڭ ەلىمىزدى دە اينالىپ وتكەن جوق. اسىرەسە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كوپتەپ اشىلۋى, جوعارى ءبىلىمنىڭ ماسسيفيكاتسياسى جاستاردىڭ جاپپاي ۋنيۆەرسيتەتتەرگە جانە جۇمىسشى ەمەس ماماندىقتاردى تاڭداۋىنا الىپ كەلدى.
جۇمىسشى ماماندىقتار تەك كوللەدجدەردە ەمەس, جوعارى وقۋ ورىندارىندا دا دايىندالاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. قاراپايىم مىسال, باتىس وڭىرىندەگى ەڭ ءىرى وقۋ ورداسى ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتى سوناۋ 90-جىلداردان باستاپ اقتوبە ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكاسىنا قاجەتتى تاۋ-كەن ءىسى, مەتاللۋرگيا, قۇرىلىس, كولىك, ەنەرگەتيكا سالالارى ءۇشىن ينجەنەر كادرلار دايارلاپ كەلەدى.
اتالعان باعىتتار بويىنشا «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ تاۋەلسىز رەيتينگىنىڭ ناتيجەسىنە ساي ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ كورسەتكىشى 70-80% دەڭگەيىندە بولسا, تاۋ-كەن ءىسىن بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ 95%-ى جۇمىسقا ورنالاسقان. تۇلەكتەرىمىزگە ەڭ ءىرى جۇمىس بەرۋشىلەر – «كازحروم» تۇق, KEGOG, احقز, «ەنەرگوسيستەما» جشس, سنپس «اقتوبەمۇنايگاز» جانە «نەكتار», «التاير» قۇرىلىس كومپانيالارى.
وعان قوسا وندىرىستىك تاجىريبە مامان دايارلاۋدا ۇلكەن ءرول اتقاراتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, وتكەن جىلدان باستاپ ستۋدەنتتەر ءۇشىن 1-كۋرستا ءوندىرىس ورىندارىنا شولۋ تاجىريبەسى ەنگىزىلدى.
تاجىريبەمىزگە سۇيەنسەك, تۇلەكتەردىڭ ورتاشا جۇمىس ىزدەۋ ۇزاقتىعى 3 ايدان اسپايدى. مەتاللۋرگيا جانە تاۋ-كەن ءىسى باعىتى بويىنشا تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىن تالداۋ بالقىتۋشى, جۇك ءىلدىرۋشى, دوزالاۋشى, بايىتۋشى, بۇرعىلاپ جارۋشى, بۇرعىلاۋشى باعىتتارى بويىنشا ماماندارعا سۇرانىس جوعارى ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. ال قۇرىلىس, ەلەكترەنەرگەتيكاسى جانە كولىك سالالارىندا مونتاجداۋشى, قالاۋشى, باقىلاۋشى-ولشەۋشى قۇرىلعىلار جۇمىسشىلارى, ەنەرگەتيكتەر, تەحنيك ماماندار سۇرانىسقا يە. بۇل ماماندىقتار – جاس ماماندار ءۇشىن مانساپتاعى العاشقى قادامدارى.
مىسالى, تۇلەگىمىز جالعاس مۇسابەكوۆ «كازحروم» تۇق قاراستى اقتوبەدەگى اسا ءىرى مەكەمە اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتىندا ەڭبەك جولىن تسەح بالقىتۋشىسى رەتىندە باستاپ, ءارى قاراي شەبەر, وندىرىستىك-تەحنيكالىق ءبولىم باسشىسى, ديرەكتور ورىنباسارىنا دەيىن ءوسىپ, 2018–2023 جىلدارى زاۋىت باسشىسى بولدى. سونىمەن قاتار زاۋىتتىڭ قازىرگى باسشىسى ەرجان ابدۋلابەكوۆ تە بالقىتۋشىدان باستاپ باسشىلىق قىزمەتكە دەيىنگى بارلىق ساتىدان ءوتتى.
ارينە, جوعارى وقۋ ورىندارى تەك ينسترۋمەنتالدى ءبىلىمى بار مامانداردى عانا ەمەس, جاڭانى ۇيرەنۋگە جانە جاڭا ورتادا, كوماندادا جۇمىس ىستەۋگە بەيىم, سىني تۇرعىدان, كەڭ اۋقىمدى ويلاي الاتىن, شەشىم قابىلداي الاتىن مامانداردى دايارلاۋعا ۇمتىلادى. سوندىقتان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تۇلەكتەرى ناقتى تاجىريبەلىك داعدىلارمەن قاتار تەوريالىق ءبىلىمىنىڭ جانە كوممۋنيكاتيۆتى تۇلعالىق قابىلەتتەرىمەن دە جۇمىس ورىندارىندا قۇندى بولۋعا ءتيىس.
دەسەك تە, جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ تارتىمدىلىعى مەن بەدەلىن ارتتىرۋعا جۇيەلى جۇمىس كەرەك. بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2025 جىلدى «جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى» دەپ جاريالاۋى — اسا ماڭىزدى قادام.
سونىمەن بىرگە وقۋ ورىندارى, اسىرەسە تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ جاستار اراسىندا قابىلدانۋى بويىنشا ساپالى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ءتيىس. قوعامدا, سونىڭ ىشىندە وڭىرلەردە جۇمىسشى ماماندىقتارعا قاتىستى تاپتاۋرىن تۇسىنىكتەر ءالى دە بار.
سونداي-اق ەڭبەك نارىعىنا دا وزگەرىس قاجەت. وندىرىستىك مەكەمەلەر ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى, ەڭبەك جاعدايلارىن جاقسارتقانى ءجون. مەكتەپ تۇلەكتەرىنە كاسىبي باعدار بەرۋ جۇمىسىنا كەشەندى تۇردە قاراۋ كەرەك. مەكتەپ, اتا-انا, قوعام جانە مەكەمەلەر جاڭارعان باعدارلاۋ جۇمىستارىن جولعا قويعاندا ماسەلە شەشىلەدى. قاراپايىم جۇمىسشى ماماندىقتاردا جوعارى جالاقى الاتىن, ارىپتەستەرىنىڭ اراسىندا بەدەلگە يە ماماندار رولدىك مودەلدەر رەتىندە كەڭىنەن ناسيحاتتالعانى ابزال. «ادال ازامات – ادال ەڭبەك – ادال تابىس» قاعيداتى جاستار ساناسىنا وسىلايشا سىڭىرىلەدى.
لاۋرا قاراباسوۆا,
ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى,
ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى
