قوعام • 01 قاڭتار, 2025

ەرلىك – ۇرپاققا ونەگە

160 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل اجال قىلىشىن وڭدى-سولدى سەرمەپ, جەر بەتىن قان قاساپ مايدانعا اينالدىرعان ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ اياقتالىپ, جەڭىس تۋىنىڭ جەلبىرەگەنىنە 80 جىل تولادى. جۇمىر جەردىڭ اپشىسىن قۋىرعان سول قىزىل كوز قىرعىنعا قازاق ەلىنەن 1 366 000 ساربازىمىز اتتانىپ, 601 029 بوزداعىمىز كەبىنسىز مايدان دالاسىندا قالدى. وسىلاي حالقىمىز «جەڭىس» دەگەن ءبىراۋىز قۋانىشتى سوزگە ميلليونداردىڭ جانىن ايىرباستادى.

ەرلىك – ۇرپاققا ونەگە

سۋرەت «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارحيۆىنەن الىندى

80 جىل – ەكى-ءۇش بۋىن الماسىپ, كونەنىڭ ورنىن جاڭا باسار مەرزىم. ماي­دان دالاسىندا قان كەشىپ, قانتوگىستى كوزبەن كورگەن باتىرلارىمىزدىڭ دەنى «كەلمەستىڭ كەمەسىنە» ءمىنىپ, ماڭگىلىك مەكەنگە قونىس اۋداردى. سوعىس ۋاعىندا تىلداعى اۋىر جۇمىستىڭ قامىتى موينىن قاجاعان اتا-اجەلەرىمىزدىڭ دە قاراسى سەتىنەپ, سول ءبىر اۋىرتپالىقتى جىلداردى وزدەرىمەن بىرگە اكەتىپ جاتىر. تۇيىندەي ايتساق, ءار اۋلەتتىڭ جانىنا تۇس­كەن جارانى ۋاقىتتىڭ ءوزى جازدى. دەسە دە تاريحتان ساباق الۋ, وعان جاڭا زامان كوزىمەن باعا بەرۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەك ەمەس.

قازاقستاننىڭ ۇجىمدىق قاۋىپ­سىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنىڭ توراعالى­عى اياسىندا اتقارعان جۇمىستارىن قورى­تىن­­دىلاعان جيىندا مەملەكەت باسشىسى قا­سىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەكىنشى دۇنيە­جۇزىلىك سوعىستاعى جەڭىستىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ مانىنە كەڭىرەك توقتالىپ, « ۇلى جەڭىستىڭ 80 جىلدىعىن مەرەكەلەۋگە ەرەكشە ءمان بەرىلۋى كەرەك. ارداگەرلەردىڭ مايدانداعى جانە تىلداعى ەرلىگىن ەسىمىزدە ماڭگى ساقتاپ, ماقتان تۇتۋ, قۇر­مەتتەۋ – پارىزىمىز. ايتۋلى مەرەكە قار­ساڭىندا ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭە­سىنىڭ مالىمدەمەسىن قابىلداۋ, سونداي-اق ۇلى جەڭىستىڭ 80 جىلدىعىنا وراي ورتاق مەرەكەلىك ءىس-شارالار جوسپارىن بەكىتۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىز» دەۋى سول ءبىز ايتقان «تاريحتان ساباق الۋ» دەگەن ويمەن ۇندەسەتىندەي.

راس, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى جەڭىستى, قان مايدانداعى جالپى حالىق­تىق ەرلىكتى اركىم وزىنە تەليتىن پسيحولوگيا بەلەڭ الىپ تۇرعانىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. بۇل جەڭىس – كەڭەس وداعىنا مۇشە بولعان تمد ەلدەرىنە ورتاق جەڭىس.

پرەزيدەنتىمىز تمد-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا دا ورتاق جەڭىس ماسەلەسىنە قاتىستى ويىن ايتىپ, جەڭىستىڭ 80 جىلدىعى تمد ەلدەرىنىڭ بارلىق حالقىن بىرىكتىرەتىن ايتۋلى داتا ەكەنىنە توقتالدى. اتىراۋ وبلىسىندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا دا: «قازاقستان ارقاشان تاريحي شىندىقتىڭ جانە ادامزات جىلناماسىنداعى ەڭ قاندى قاساپ تۋرالى شىنايى كوزقاراستىڭ ساقتالعانىن قالايدى» دەي كەلىپ, ءتول شەجىرەمىزدىڭ اقتاڭداق بەتتەرىن اشۋ ءۇشىن جۇيەلى جۇمىستاردىڭ جاسالاتىنىن, مۇراعات ماتەريالدارىن مۇقيات زەرتتەۋ ماقساتىندا قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, ءماجىلىس دەپۋتاتى, ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ مۇشەسى باقتى­قوجا ىزمۇحامبەتوۆ جە­تەكشىلىك ەتەتىن «قازاقستاننىڭ قاھار­مان مايدان­گەرلەرى» جوباسى 56 توم ەڭ­بەكتى جارىققا شىعارعانىن, ونىڭ 6 تومى مايدان شەبىندە بولعان ايەلدەرگە ارنالعانىن مالىمدەدى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى جەڭىستىڭ 80 جىلدىعىن اتاپ وتۋگە قاتىستى ىرگەلى ءار جيىن سايىن ءمان بەرۋى, «ايبىن» وردەننىڭ ءتۇرلى دارەجەسىن ساعادات نۇرماعامبەتوۆتىڭ, باۋىرجان مو­مىش­ ۇلىنىڭ, راقىمجان قوش­قارباەۆتىڭ ەسىمىمەن اتاۋ تۋرالى باستاما كوتەرۋى, تالدىقورعانداعى اۋە بازاسىنا ايگىلى ۇشقىش سەرگەي لۋگانسكيدىڭ اتىن بەرۋدى ۇسىنۋى, مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا مەن رەسەيدىڭ مادەنيەت ءمينيسترى ولگا ليۋبيموۆا جەڭىستىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان بىرلەسكەن ءىس-شارالار جوسپارىن بەكىتۋى وسى جىلدىڭ «جەڭىس جىلى» بولارىن ايعاقتايدى. ياعني جوعارىداعى 80 جىلدىققا دايىندىق بارىسىنا قاراپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ دا, بۇقارانىڭ دا تاريحقا ءادىل باعا بەرۋدى كوزدەپ وتىرعانىن بايقاۋعا بولادى. سوندىقتان دا 1 418 كۇن مەن تۇنگە سوزىلعان سۇراپىل سوعىستىڭ ءار ءساتىنىڭ اقيقاتىن ارشىپ, وتان ءۇشىن وتقا ءتۇسىپ, قۇربانى بولعان بوزداقتارعا قاتىستى مايداننىڭ اقتاڭداق بەتتەرىن اشۋ 80 جىلدىقتىڭ باستى ماقساتىنا اينالۋى كەرەك.

سوڭعى جاڭالىقتار