جىل قورىتىندىسى: دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جەمىستى جەتىستىكتەر

وبىرعا قارسى ءدارى

بيولوگ دوس سارباسوۆ جانە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارىنىڭ قاتەرلى ىسىككە قارسى دايارلاعان پرەپاراتى – مەديتسيناداعى ەڭ ۇلكەن تابىستى جەتىستىك دەسە بولادى. عىلىمي توپ ءۇش جىل ىشىندە زەرتتەۋدىڭ سەنىمدىلىگىن دالەلدەپ, 1 جانە 2 فازالاردىڭ كلينيكالىق سىناقتارىن وتكىزۋگە عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنەن ماقساتتى قارجىلاندىرۋ الدى. سىناق بارىسىندا ءدارىنى ءبىرىنشى رەت قابىلداعان ون بەس ونكولوگيالىق ناۋقاستىڭ جاعدايى تۇراقتالعان. ولاردىڭ التاۋىندا ىسىكتىڭ ءوسۋى توقتاسا, ءبىر ناۋقاستا ىسىك 30 پايىزعا ازايعان.

عالىمنىڭ ايتۋىنشا, قاتەرلى ىسىك جاسۋشالارى گليۋكوزاعا «تاۋەلدى». وسى ارقىلى ولار كوبەيۋگە قۋات جينايدى. ەگەر ادام اعزاسىنداعى گليۋكوزانىڭ مولشەرىن ازايتسا, وندا وبىر جاسۋشالارى «اشتىقتان» ولەر ەدى. بىراق ادامدى گليۋكوزادان تولىقتاي ايىرۋ مۇمكىن ەمەس. ولاي ەتكەن جاعدايدا اعزاعا كەرى اسەرىن تيگىزەدى.

«سوندىقتان ءبىز ء«بىز D-CV دارۋمەندەرىن جانە كۇشان وكسيدىن كەزەكتەستىرىپ ەنگىزۋ ارقىلى وبىر جاسۋشالارىن جويۋ ءادىسىن تاپتىق. ولاردىڭ قۇرىلىمى گليۋكوزاعا وتە ۇقساس. قاتەرلى ىسىك جاسۋشالارى بۇل زاتتاردى «گليۋكوزا» ەسەبىندە قاننان ءسىڭىرىپ الادى دا, اقىرى سودان جويىلادى. بىلايشا ايتقاندا ينەكتسيا اڭىزداعى ترويالىق جىلقى سەكىلدى وبىر جاسۋشالارىن ىشىنەن ۋلاۋ ارقىلى كوزىن قۇرتادى», دەيدى عالىم دوس سارباسوۆ.

قۇرساقىشىلىك وتا

ىشتەگى بالانىڭ دەنساۋلىعىنا قانداي دا ءبىر قاۋىپ ءتونىپ تۇرعانىن جۇكتى كەلىنشەكتەر كوبىنە ەكىنشى سكرينينگتەن كەيىن ءبىلىپ جاتادى. ماسەلەن ەگىز نە ۇشەمدەرگە بالانىڭ جولداسى ارقىلى بەرىلەتىن قورەكتىك زاتتار قاجەتتى مولشەردە جەتپەي جاتقانى انىقتالۋى مۇمكىن. ءدال وسى كەزدە فەتالدىق نەمەسە قۇرساقىشىلىك حيرۋرگيانىڭ كومەگى اسا قاجەت.

وتاندىق دارىگەرلەر وسىناۋ قاۋىپتى ءارى كۇردەلى وتانى ەلىمىزدە العاش رەت جاساپ شىقتى جانە ول ءساتتى ءوتتى. وتانى الماتىداعى پەريناتولوگيا جانە بالالار كارديوحيرۋرگياسى ورتالىعىنىڭ دارىگەرلەرى, رەسەيدىڭ جەتەكشى ماماندارىنىڭ باقىلاۋىمەن بىرلەسىپ جاساعان ەدى. بۇل ءۇشىن حيرۋرگتەر ءبىر جىل بويى يزرايل, يسپانيا, رەسەي, بەلارۋس ەلىنە بارىپ تاجىريبە جيناقتاعان.

فەتالدىق مەديتسينا, ياعني, ۇرىق حيرۋرگياسى ۇرىقتىڭ ەرتە پاتولوگيالىق جاعدايلارىن تۇزەتۋگە جانە ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارعا نەگىزدەلگەن. بيىلدان باستاپ ەلىمىزدە جىل سايىن قۇرساقىشىلىك اقاۋلاردى تۇزەتۋ بويىنشا 100-دەن اسا وپەراتسيا جاسالىنادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.

دونورلىق ورگاندى ساقتايتىن قۇرىلعى

وسى جىلدىڭ تاعى ءبىر جارقىن جاڭالىعى ەلوردالىق دارىگەرلەردىڭ ونەرتابىسى بولدى. ارناۋلى توپ ادامعا ءومىر سۇرۋگە ەكىنشى مۇمكىندىك بەرەتىن بىرەگەي قۇرىلعى ويلاپ تاپتى. اتاۋى – «Alem». بۇل دونورلىق ورگانداردى ۇزاق ۋاقىت تاسىمالداۋعا جانە ونى ادام دەنەسىنەن تىس ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قازىرگى ۋاقىتتاعى ەڭ كەمەلدەنگەن اپپارات.

قازاقستاندا ترانسپلانتولوگيا تاريحى باستاۋ العاندا دارىگەرلەر دونورلىق ورگانداردى تاسىمالداۋعا ارنالعان امەريكالىق قۇرىلعىنى پايدالانىپ كەلدى, الايدا ونىڭ مۇمكىندىكتەرى قاجەتتىلىكتەردى وتەمەدى, ال پايدالانۋ تىم قىمباتقا ءتۇستى. وسى ۋاقىتقا دەيىن دونورلىق جۇرەكتى تەك 4-6 ساعات ىشىندە تاسىمالداۋعا بولاتىن, كەيىن ونىڭ ترانسپلانتاتسيالاۋعا جارامسىز بولىپ قالاتىن. بىراق ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعىنىڭ دارىگەرلەرى بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمىن تاۋىپ, سونىمەن قاتار الەمدىك رەكورد ورناتتى.

«بۇل – ورگاندى ۇزاق ۋاقىت (24 ساعاتتان استام) ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن دونورلىق ورگانداردى ساقتاۋ جانە ەمدەۋ جۇيەسى. سايكەسىنشە, وسى ۋاقىت ىشىندە قاجەتتى ەم-شارالار نەمەسە وپەراتسيالاردى – مىسالى, جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىن نەمەسە وكپە ترانسپلانتاتسياسىن جاساپ ۇلگەرۋگە بولادى. سونداي-اق وسى ۋاقىت ىشىندە ورگاننىڭ ترانسپلانتاتسياعا جارامدىلىعىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى University Medical Center باسقارما توراعاسى, كارديوحيرۋرگ دارىگەر يۋري پيا.

«Alem» قۇرىلعىسىنىڭ بولاشاعى جارقىن جانە تەك ترانسپلانتاتسياعا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار حيرۋرگياعا, ونكولوگياعا, پەرفۋزيولوگياعا دا كوپ سەپتىگىن تيگىزبەك. مىسالى, وسى قۇرىلعى ارقىلى حيرۋرگتار رەپلانتاتسيا ءۇشىن اۋرۋحاناعا ۇزاق ۋاقىت تاسىمالداناتىن كەسىلىپ الىنعان, جاراقاتتانعان اياق-قولداردى قۇتقارا الادى. مامانداردىڭ پىكىرىنشە, قازىرگى ۋاقىتتا الەمدە بۇل قۇرىلعىنىڭ كوشىرمەسى جوق, ويتكەنى اپپاراتتىڭ قۇرامىندا ءبىزدىڭ دارىگەرلەر تولىعىمەن ازىرلەگەن بىرەگەي بولىكتەر بار.

حالىقارالىق ستاندارتقا ساي ونكولوگيالىق ورتالىق

وسى جىلى ء«ۇمىت» حالىقارالىق توموتەراپيا ونكولوگيالىق ورتالىعى» جشس امبۋلاتوريالىق ۇيىم ستاندارتتارىنىڭ تۇراقتى ساقتالۋىن كورسەتە وتىرىپ, Joint Commission International (JCI) حالىقارالىق اككرەديتتەۋدى ماقۇلداۋدىڭ التىن ءمورىن الدى. 

Joint Commission International  اككرەديتاتسياسى – بۇل ساپانىڭ «التىن ستاندارتى» بولىپ سانالاتىن جانە مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە قابىلدانعان مەديتسينالىق جانە اكىمشىلىك ستاندارتتارعا, سونداي-اق پاتسيەنتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى بويىنشا حالىقارالىق ماقساتتاردى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى تالاپتارعا سايكەستىگىن راستاۋ بولىپ ەسەپتەلەتىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى اسا وبەكتيۆتى جانە بەدەلدى حالىقارالىق سەرتيفيكاتتاۋ. بۇگىنگى تاڭدا الەمدە JCI ستاندارتتار بويىنشا 800-دەن استام اۋرۋحانالار اككرەديتتەلگەن.

JCI اككرەديتاتسياسىنىڭ ماڭىزى قانداي؟ بۇل ەڭ ءبىرىنشى جوعارى سەنىمدىلىكتىڭ بەلگىسى. JCI توموتەراپيا ورتالىعى وسى ارقىلى جۇيەلى قىزمەت كورسەتىپ, ساپالىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى.

بۇعان قوسا قىزمەتكەرلەردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى دە ارتاتىن بولادى. اككرەديتتەۋ ءبىلىم بەرۋ پروتسەسى رەتىندە ويلاستىرىلعان. اۋديتورلار ستاندارتتاردىڭ ماقساتتارىنا جاقسىراق سايكەس كەلۋگە كومەكتەسەتىن جانە ودان دا ماڭىزدىسى ورتالىقتىڭ كۇندەلىكتى قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىراتىن ەڭ جاقسى الەمدىك تاجىريبەلەرىن ۇيرەتەدى.

باۋىر ىسىگى مەن ىسىك ترومباسىن قاتار الىپ تاستادى

ەلىمىزدە العاش رەت UMC ماماندارى ءبىر ۋاقىتتا ءبىر جارىم جاسار قىزدىڭ باۋىرى مەن جۇرەگىنە قاتار وتا جاسادى. بۇل الدىمەن باۋىر ىسىگىن, سودان كەيىن جاساندى قان اينالىمىن قولدانا وتىرىپ ىسىك ترومباسىن العان كۇردەلى وتا.

جىلدىڭ باسىندا 1,5 جاستاعى قىز UMC انا مەن بالا ورتالىعىنا وڭ جاق باۋىر گەپاتوبلاستوماسىمەن – جاس بالالاردا كەزدەسەتىن جوعارى قاتەرلى ىسىكپەن اۋرۋحاناعا جاتقىزىلعان. كومپيۋتەرلىك جانە ماگنيتتىك-رەزونانستىق توموگرافيا ناتيجەلەرى وڭ جاق جۇرەكشە قۋىسىنا تارالاتىن ۇلكەن ىسىكتى كورسەتكەن.

سودان مۋلتيديستسيپلينارلىق كونسيليۋمدە ەمدەۋدى پوليحيميوتەراپيا كۋرستارىنان باستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. كلينيكالىق حاتتامالارعا سايكەس, مۇنداي تەراپيا تاكتيكاسى ىسىكتىڭ مولشەرىن ەداۋىر ازايتۋعا كومەكتەسەدى, بۇل بولاشاقتا وتانى قاۋىپسىز جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. حيميوتەراپيانىڭ 4 كۋرسىنان كەيىن بالانىڭ جاعدايى ايتارلىقتاي جاقساردى, ىسىك 2 ەسەگە كىشىرەيدى. الايدا, ىسىكتى الىپ تاستاۋعا تومەنگى قۋىس ۆەنانىڭ ساعاسىندا, جۇرەك ساعاسىندا قان ۇيىپ قالىپ, كەدەرگى كەلتىردى.

سودان كەيىني ارناۋلى توپ UMC جۇرەك ورتالىعىنىڭ كارديوحيرۋرگتارىنىڭ قاتىسۋىمەن جاساندى قان اينالىم اپپاراتىن قولدانۋ تۋرالى شەشىمگە كەلدى. قۇرىلعى كوبىنەسە اشىق جۇرەككە وتا جاساۋ كەزىندە قان اينالىمىن ۇزدىكسىز جۇرگىزۋ ءۇشىن قولدانىلادى. 8 ساعاتتىق وتا كەزىندە دارىگەرلەر باۋىردىڭ قاتەرلى ىسىگىن الىپ تاستادى, سودان كەيىن جاساندى قان اينالىمى مەن اشىق جۇرەك جاعدايىندا ترومبتى الىپ تاستادى. سونداي-اق ۆەنانىڭ تومەنگى قۋىس ساعاسىندا پايدا بولعان اقاۋىن ءوز پەريكاردىمەن جاماپ, پلاستيكا جاسالدى. جاساندى قان اينالىمى قۇرىلعىسىن پايدالانۋ ۇزاقتىعى 117 مينۋتتى قۇرادى. بالانىڭ جاعدايى تۇراقتى, ءبۇلدىرشىن ۇيىنە شىعارىلدى.

ايتا كەتۋ كەرەك, جاساندى قان اينالىمى قۇرىلعىسى UMC انا مەن بالا ورتالىعىندا العاش رەت قولدانىلدى. بۇعان دەيىن تۋا بىتكەن جۇرەك اقاۋى بار جاڭا تۋعان نارەستەلەر UMC جۇرەك ورتالىعىنا حيرۋرگيالىق ەمدەۋگە جىبەرىلەتىن ەدى.

ورفاندىق اۋرۋلار ورتالىعى جۇمىسىن باستادى

2024 جىلى University Medical Center بازاسىندا رەسپۋبليكالىق ورفاندىق اۋرۋلار ورتالىعى ءوز جۇمىسىن باستادى. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلارى بار ناۋقاستارعا مەديتسينالىق كومەك پەن ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ جانە سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردى ەمدەۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى ناتيجەلەرىن دياگنوستيكالاۋ, ەمدەۋ جانە باعالاۋ ءۇشىن ۇيلەستىرۋ.

«ددسۇ قۇرۋ ورفاندىق اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋگە فراگمەنتتىك ءتاسىلدى جويۋعا جانە جوعارى مامانداندىرىلعان كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن جاقسارتۋ, ەمدەۋدىڭ ءتيىمدى ادىستەرىن ىزدەۋ جانە دياگنوستيكا جۇيەسىن ازىرلەۋ بويىنشا مەديتسينالىق قوعامداستىقتىڭ ۇيلەستىرىلگەن كۇش – جىگەرىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا.

«ۇرىقتى قورعاۋ» رەسپۋبليكالىق ورتالىعى اشىلدى

2024 جىلدىڭ 11 ساۋىرىندە UMC انا مەن بالا ورتالىعىنىڭ بازاسىندا «ۇرىقتى قورعاۋ» رەسپۋبليكالىق ورتالىعىنىڭ اشىلۋى ءوتتى, ونىڭ شەڭبەرىندە جۇكتى ايەلدەرگە ارنالعان ء«بىر كۇندىك كلينيكا» اتتى قاناتقاقتى جوبا ىسكە قوسىلدى.

جوبانىڭ ماقساتى – بولاشاق انالارداعى جۇكتىلىكتىڭ ءبىرىنشى تريمەسترىندەگى دەنساۋلىق جاعدايىن ءدال دياگنوستيكالاۋ. بارلىق ەم-شارالار زاماناۋي جابدىقتا جانە مۇمكىندىگىنشە ىڭعايلى جاعدايدا جۇزەگە اسىرىلادى. ءبىر كۇن ىشىندە كلينيكا ماماندارى كەلەسى قادامدى انىقتاۋ ءۇشىن گەنەتيكالىق دياگنوستيكا جۇرگىزەدى. ۇرىقتا اقاۋلاردىڭ دامۋ قاۋپى جوعارى جۇكتى ايەلدەر ء«بىر كۇندىك كلينيكادان» وتە الادى. جوبا ءمامس شەڭبەرىندە جۇمىس ىستەيدى.

«ەرتە دياگنوستيكا ماسەلەلەرى وتە ماڭىزدى. ءبىز جۇكتى ايەلدەردىڭ بۇكىل مارشرۋتىن دۇرىس قۇرۋىمىز كەرەك. ءبىز ايەلدەردى جوعالتىپ جاتقانىمىزدى مويىنداۋىمىز قاجەت. سوندىقتان ءبىر كۇندىك ەمحانا ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتىڭ سوڭىنا دەيىن جەتى وڭىردە بولادى.

«مەنىڭ ويىمشا, بۇل بالالار اراسىنداعى مۇگەدەكتىكتىڭ تومەندەۋىنە, نارەستە ءولىمىنىڭ تومەندەۋىنە ۇلكەن ۇلەس قوسادى, سوندىقتان UMC باسشىلىعىنا بۇل باستامانى قولداعانى ءۇشىن العىس بىلدىرەمىن. ءوز تاراپىنان دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى بارلىق 20 وڭىردە اشۋدى مىندەت ەتىپ قويىپ وتىر. ءبىز وتە جاقسى باستاما كوتەردىك دەپ ەسەپتەيمىن. مەنىڭ ويىمشا, جىل سوڭىنا دەيىن نارەستە ءولىمىن ازايتۋ بويىنشا بەلگىلى ءبىر ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋىمىز كەرەك. سونىمەن قاتار, ءبىز نەوناتالدى حيرۋرگيانى دامىتۋ, ۇرىق حيرۋرگياسى ماسەلەلەرىن كوتەرەمىز. وسى ورتالىقتىڭ قولداۋىنا ۇلكەن ءۇمىت ارتامىز. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – وسى جۇمىستى دۇرىس ۇيىمداستىرۋ. بارشاڭىزعا ساتتىلىك تىلەيمىن»,  دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا.

ءبىر ۋاقىتتا بەس وتا جاسالدى

وقىتۋ ترەنينگى شەڭبەرىندە الماتى قالاسىنداعى پەريناتولوگيا جانە بالالار كارديوحيرۋرگياسى ورتالىعىنىڭ دارىگەرلەرىمەن بىرلەسىپ, ەگىزدەرگە جۇكتى, ۇرىقتىڭ پاتولوگياسى دياگنوزى قويىلعان 5 ايەلگە تامىرلى اناستوموزداردى لازەرلىك كواگۋلياتسيالاۋ بويىنشا بەس بىرەگەي وتا ءساتتى جاسالدى

وتاعا رەسەي دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ ۆ. ي. كۋلاكوۆ اتىنداعى اكۋشەرلىك, گينەكولوگيا جانە پەريناتولوگيا ۇلتتىق مەديتسينالىق زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ۋلترادىبىستىق جانە فۋنكتسيونالدىق دياگنوستيكا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, انا مەن ۇرىق مەديتسيناسى قوعامىنىڭ مۇشەسى كيريلل كوستيۋكوۆ قاتىستى.

پەريناتولوگيا جانە بالالار كارديوحيرۋرگياسى ورتالىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ ەلدەگى ۇرىق حيرۋرگياسىن ەنگىزۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى العاشقى پيلوتتىق جوباسى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى.

ايتا كەتەيىك, فەتالدىق مەديتسينا (ۇرىق حيرۋرگياسى) – بۇل قۇرساقتاعى ۇرىق ەمدەلەتىن جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينا سالاسى. ۇرىق حيرۋرگياسى ۇرىقتىڭ ەرتە پاتولوگيالىق جاعدايلارىن از ءينۆازيۆتى ەمشارالارمەن تۇزەتۋگە جانە ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارعا نەگىزدەلگەن, بۇل اناعا ساۋ بالا تۋىپ, باقىتتى بولۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

جاڭا جاسۋشا زەرتحاناسى اشىلدى

UMC دياگنوستيكالىق ورتالىعىندا «ترانسپلانتاتتىڭ ۇزاق مەرزىمدى ومىرشەڭدىگىنىڭ پرەديكتورى رەتىندە ترانسپلانتاتسيالانعان مۇشەلەردى قابىلداماۋدى ءينۆازيۆتى ەمەس دياگنوستيكالاۋ» عىلىمي باعدارلاماسى اياسىندا جاڭا جاسۋشا زەرتحاناسى اشىلدى.

زەرتحانا جاسۋشالىق زەرتتەۋلەر مەن دياگنوستيكانى, سونداي-اق بيولوگيالىق ماتەريالداردى مانيپۋلياتسيالاۋ ءۇشىن قۇرىلعان.

سوڭعى جابدىقتار مەن قۇرالدار لاستانۋ قاۋپىن ازايتا وتىرىپ, جاسۋشالاردى وسىرۋگە, بولاشاق زەرتتەۋلەر ءۇشىن ۇلگىلەردى ساقتاۋعا جانە قاۋىپسىز جاعدايلاردا عىلىمي ەكسپەريمەنتتەر جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.