– 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قانداي ستراتەگيالىق ماقساتتارعا قول جەتكىزدىڭىزدەر؟
– ءبىز ساندارمەن سويلەگەندى جاقسى كورەمىز, جالپى كاسىپكەرلىكتى قولداۋ باعىتى بويىنشا قارجىلاندىرۋ كولەمى بيىل 3,46 ترلن تەڭگەگە جەتتى. بيىل حولدينگتىڭ قاتىسۋىمەن 19 ءىرى ونەركاسىپتىك جانە يندۋستريالىق جوبا, 90 ەكسپورتقا باعىتتالعان ءوندىرۋشى, 25 مىڭنان استام شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىسى ءبىز ارقىلى قولداۋ تاپتى. اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ باعىتى بويىنشا 676 ملرد تەڭگە ءبولىندى, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 41%-عا جوعارى. كوكتەمگى ەگىس پەن ەگىن جيناۋ ناۋقانى اياسىندا 323,8 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ناتيجەسىندە, 5,3 مىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار ءوندىرۋشىسى قارجىلاندىرىلىپ, 5,1 ملن گەكتار جەر وڭدەلدى. 5% جەڭىلدىكپەن ليزينگكە بەرۋ باعدارلاماسى اياسىندا 12 مىڭعا جۋىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن جابدىقتارى ساتىپ الىندى. ەل ازاماتتارىنا ياعني, كاسىپكەرلەرگە كورسەتىلگەن بۇل قامقورلىق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى اياسىندا, ۇكىمەتتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلعانىن ايتۋىمىز كەرەك.
– ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىن سالا – اۋىل شارۋاشىلىعى. بۇل باعىتتا قىزمەتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن قانداي شارالار قابىلداندى؟
– جىل باسىندا پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن كوكتەمگى ەگىس پەن ەگىن جيناۋ جۇمىستارىنىڭ ۋاقتىلى جۇرگىزىلۋى ءۇشىن فەرمەرلەرگە 5 پايىزدىق مولشەرلەمە دەڭگەيىندە «كەڭ دالا 1» باعدارلاماسىمەن نەسيە بەرگەنبىز. ناتيجە جامان بولعان جوق. جوبا بارىسىنداعى كەيبىر ماسەلەلى تۇستاردى زەردەلەي وتىرىپ, ۋاقىت بويىنشا ۇتىلىپ قالمايىق دەپ, بيىل وسى باعدارلامانى «كەڭ دالا 2» دەگەن اتاۋمەن قاراشا ايىندا ىسكە قوستىق. مۇنىڭ تيىمدىلىگى فەرمەرلەر كەلەر كوكتەمگە دايىندىقتارىن بۇگىننەن باستايدى, ياعني جەر وڭدەۋگە ارنالعان تەحنيكالارىن رەتتەپ, جانار-جاعارمايلارىن دايىنداپ وتىرادى. كۇن جىلىپ, قار ەرىگەن كەزدە اقشا ىزدەپ شاپقىلاپ جۇرمەيدى.
سونداي-اق اگروونەركاسىپ سالاسىنداعى كاسىپكەرلەرگە كوكتەمگى ەگىس پەن ەگىن جيناۋ جۇمىسىنا ارنالعان نەسيە بويىنشا قاجەتتىلىك تۋىنداعان جاعدايدا دامۋ قورى ارقىلى 85%-عا دەيىن كەپىلدىك بەرۋ جالعاسادى. بۇل قۇرال اگروبيزنەستى قارجىلاندىرۋ جولىن جەڭىلدەتەدى. 2025 جىلى 600-گە جۋىق جوباعا 140 ملرد تەڭگە نەسيە مەن 119 ملرد تەڭگە كەپىلدىك بەرىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. سونىمەن قاتار «دامۋ» قورىن كەپىلدىك بەرۋ قورىنا اينالدىرساق دەگەن باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. بۇل – حولدينگتىڭ 2024-2033 جىلدارعا ارنالعان ستراتەگياسىنداعى نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى.
قازىرگى تاڭدا جالپى بانكتەر اگروسالاعا نەسيە بەرۋگە دايىن, الايدا تاۋەكەلگە بارۋعا قورقاقتايدى. ال كاسىپكەرلەر كەپىلزات جەتكىلىكسىز بولعاندىقتان, نەسيە الا الماي جاتادى. وسىنداي ساتتە كەپىلدىك بەرۋ قورلارى كومەككە كەلۋ كەرەك. ولار بانك پەن كاسىپكەردىڭ اراسىندا دانەكەر ءرولىن اتقارادى, بۇل الەمدە بار تاجىريبە.
كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسى اياسىندا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ, حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ جانە ءىرى كورپوراتسيالاردىڭ قاتىسۋىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. بۇل وڭىرلىك باعدارلامالار مەن تۇراقتى دامۋ سالالارىن قارجىلاندىرۋدى كەڭەيتۋگە جول اشادى. كەپىلدىك بەرۋ قورى سالالىق شەكتەۋلەرسىز جۇمىس ىستەپ, ەكونوميكانىڭ بارلىق سەكتورىن قولداسا دەگەن جوسپارىمىز بار.
مىسالى, 2023 جىلى 8,2 مىڭنان استام جوبا 363 ملرد تەڭگە كولەمىندە كەپىلدىك العان. الدىن الا ەسەپتەۋلەر كورسەتكەندەي, ەگەر كەپىلدىك بەرۋ قورىنىڭ جۇمىسىن جۇيەلەسەك, قازىرگى مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ كولەمىن ساقتاي وتىرىپ جانە قوسىمشا قارجى كوزدەرىن تارتۋ ارقىلى 2028 جىلعا قاراي كەپىلدىك پورتفەلىن 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك تۋادى. ولاي بولسا جىل سايىن شامامەن 50 مىڭنان استام جوبانى قولداۋعا شامامىز جەتەر ەدى. بۇل قازىر قامتىلىپ وتىرعان كاسىپكەرلەر سانىنان بەس ەسە كوپ. ەڭ باستىسى, بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قاراجات كولەمى وزگەرىسسىز قالادى.
– حالىقتى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ دە سىزدەردىڭ سالالارىڭىز ەمەس پە؟ «وتباسى بانك» جايىندا نە ايتاسىز؟
– «وتباسى بانك» – ءبىزدىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارىمىزدىڭ ءبىرى رەتىندە ەكونوميكالىق تۇرعىدان بەلسەندى, حالىقتىڭ باسپانالى بولۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن باعدارلامالاردى ءساتتى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
2024 جىلى الدىمىزعا اۋقىمدى مىندەت قويدىق – «ناۋرىز» جانە «وتاۋ» باعدارلامالارىنىڭ جالپى كولەمى 450 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. «وتاۋ» باعدارلاماسى 2024 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىندا ىسكە قوسىلدى. قازىرگى تاڭدا جالپى سوماسى 48,4 ملرد تەڭگەگە 2 227 زايم بەرىلدى. قوسىمشا 106 زايم راسىمدەلۋ ساتىسىندا. ال 25 ساۋىردە باستالعان «ناۋرىز» باعدارلاماسى دا ۇلكەن ناتيجە كورسەتىپ, 4 558 زايم بەرىلىپ, ونىڭ جالپى سوماسى 120,5 ملرد تەڭگەگە جەتتى.
حالىق تاراپىنان باعدارلامالارعا ەرەكشە قىزىعۋشىلىق بار. وسىعان بايلانىستى قىركۇيەك ايىندا «ناۋرىز» باعدارلاماسىنا قوسىمشا قاتىسۋشىلاردى قابىلداۋدى باستادىق. 17 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا جالپى سوماسى 245,9 ملرد تەڭگەگە 9 779 زايم بەرىلدى. ونىڭ 88%-ى باستاپقى تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا باعىتتالعان. بۇل باعدارلامالار ازاماتتاردىڭ باسپانا جاعدايىن جاقسارتىپ, جاڭا تۇرعىن ۇيگە قول جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
– «قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى» اق تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىندا ايتارلىقتاي ناتيجەلەر كورسەتىپ كەلەدى. وسى جىلدىڭ نەگىزگى جۇمىس قورىتىندىلارى مەن تۇرعىن ءۇي ماسەلەلەرىن شەشۋگە قوسقان ۇلەسى تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز.
– «قازاقستان تۇرعىن ءۇي كومپانياسى» اق ارقىلى 2024 جىلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا كورسەتىلگەن جالپى قولداۋ كولەمى 642,2 ملرد تەڭگەگە جەتتى.
كومپانيا جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – ساتىپ الۋ قۇقىعىمەن جالدامالى تۇرعىن ءۇي ۇسىنۋ. بيىل جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ (جاو) وبليگاتسيالارى 272 ملرد تەڭگەگە ساتىپ الىندى. وسى قاراجات ەسەبىنەن اكىمدىكتەر كەزەكتە تۇرعان ازاماتتار ءۇشىن 17,3 مىڭ پاتەر ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىر.
جاو وبليگاتسيالارىن ساتىپ الۋ ارقىلى 165,1 ملرد تەڭگە كولەمىندە قارجى ءبولىندى. ناتيجەسىندە, بيىل 6,5 مىڭ پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى, ال جىل سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىش 9,5 مىڭعا دەيىن جەتەدى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل – تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتاردىڭ باسپانا ماسەلەسىن شەشۋگە جاسالعان ناقتى قادام.
– بيىل «بايتەرەكتىڭ» قولداۋىمەن قانشا جوبا ىسكە اسىرىلدى؟
– 2024 جىلدىڭ 11 ايىندا وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن اۋىل شارۋاشىلىعىندا جالپى قۇنى 261 ملرد تەڭگە بولاتىن 42 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلدى. ونىڭ ىشىندە «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» جەلىسى بويىنشا – 22, «ونەركاسىپتى دامىتۋ قورى» جەلىسى بويىنشا – 15, «Qazaqstan Investment Corporation» ارقىلى – 4 جوبا, ال «قازاقستان دامۋ بانكى» جەلىسى بويىنشا 1 جوبا جۇزەگە استى. وسى جىلدىڭ ەسەبىندە وڭدەۋ ونەركاسىبىندە جالپى قۇنى 122 ملرد تەڭگە بولاتىن تاعى 14 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە قوسۋ كۇتىلۋدە.
– حولدينگتىڭ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىعىن كەڭەيتۋ ءۇشىن قانداي قادامدار جاسالدى؟
– ەلىمىزدىڭ نەگىزگى دامۋ ينستيتۋتى رەتىندە «بايتەرەك» حولدينگى ەكونوميكامىزدىڭ كولەمىن ەكى ەسەلەۋ جونىندەگى ماڭىزدى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋدا باستى ءرول اتقارادى. «قازاقستان دامۋ بانكى» ارقىلى ءبىز 717,2 ملرد تەڭگە سوماسىنا 18 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانى قارجىلاندىردىق. بۇدان بولەك, ينجەنەرلىك جەلىلەردى سالۋ مەن جاڭعىرتۋ ءۇشىن 300 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا تەتىگىن ىسكە اسىرىپ جاتىرمىز.
2024-2026 جىلدارى اگروونەركاسىپ كەشەنى, وڭدەۋ ونەركاسىبى, ينفراقۇرىلىم جانە ەكسپورتتىق وپەراتسيالاردى قامتيتىن ءارتۇرلى سەكتورلاردا جالپى قۇنى 26,6 ملرد ەۋرونى قۇرايتىن 700 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارىمىزدا بار.
– سۇحباتىڭىزعا راحمەت. جۇمىستارىڭىزعا ساتتىلىك تىلەيمىز!
اڭگىمەلەسكەن –
اباي ايماعامبەت,
«Egemen Qazaqstan»
