فوتو kursiv.media
ورتالىق ازيا مەن ەاەو ەلدەرىنىڭ ىشىندە قازاقستان 47-ورىنعا يە بولعان, رەسەيدەن كەيىن ەكىنشى ورىندا تۇر. قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ اسىرەسە مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا بەلسەندى دامىپ كەلەدى, بۇل تۋرالى McKinsey & Company حالىقارالىق اگەنتتىگى اتاپ ءوتتى. مىسالداردىڭ ءبىرى جي-دى اۋىلدىق وڭىرلەردەگى ينفراقۇرىلىمدى باعالاۋ جانە جوسپارلاۋ ءۇشىن پايدالانۋ بولىپ تابىلادى. بۇل مودەل قازاقستانعا ينفراقۇرىلىم مەن الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى جاقسارتۋ ءۇشىن 3500 پەرسپەكتيۆتى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى ايقىنداۋعا كومەكتەستى.
وڭىردەگى باسقا ەلدەردىڭ ىشىندە قازاقستان ارمەنيادان (71-ورىن), بەلارۋستەن (82-ورىن), قىرعىزستاننان (99-ورىن) جانە تاجىكستاننان (123-ورىن) الدا. وزبەكستان ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ءتىزىمىن 131-ءشى ورىندا اياقتاپ وتىر.
قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتتىڭ بىرنەشە باعىتتارى قولعا الىنعان, ەڭ سۇرانىسقا يە ءتۇرى – بيومەتريا. MarketsandMarkets مالىمەتتەرى بويىنشا, بيومەتريانىڭ جاھاندىق نارىعى 2022 جىلى 42,9 ميلليارد دوللاردى قۇراعان, ال 2027 جىلعا قاراي 82,9 ميلليارد دوللارعا جەتەدى دەپ بولجام جاسايدى. قازاقستاندا بيومەتريا تەحنولوگياسىن نەگىزىنەن بانكتەر, تەلەكوممۋنيكاتسيا كومپانيالارى, FMCG ءىرى جەلىلەرى پايدالانادى.
تسيفرلىق بانكينگ, بولشەك ساۋدا جانە بايلانىس وپەراتورلارىنان باسقا, جاساندى ينتەللەكت مەديتسينادا سالاسىندا دا بەلسەندى تۇردە قولدانىلىپ كەلەدى. ەڭ تانىمال قازاقستاندىق medtech-ستارتاپى Cerebra يشەميالىق جانە گەمورراگيالىق ءينسۋلتتىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان دياگنوستيكاسى ءۇشىن نەيروراديولوگيا سالاسىنداعى جاساندى ينتەللەكتتى پايدالانادى.
پاندەميا كەزىندە وكپەنىڭ پاتوگەندى 17 اۋرۋىن, سونىڭ ىشىندە پنەۆمونيا, تۋبەركۋلەز, قاتەرلى ىسىك جانە COVID-19-دى جىلدام جانە ءدال انىقتاۋ ءۇشىن جي نەگىزىندەگى PneumoNet پلاتفورماسى ازىرلەندى. جۇيەنى قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى, Forus Data جانە Crystal Spring كىرەتىن يننوۆاتسيالىق كونسورتسيۋم ازىرلەدى. جوبانىڭ دونورلارىنىڭ ءبىرى دۇنيەجۇزىلىك بانك بولدى.
بيىل ۇكىمەت جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋدىڭ 2024-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىن قابىلدادى
ەكونوميستەردىڭ ەسەپتەۋلەرىنە سايكەس, جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ 2030 جىلعا قاراي جاھاندىق ءجىو-ءنى 14%-عا ارتتىرۋى مۇمكىن. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا 93 اقپاراتتىق بازا قوسىلعان Smart Data Ukimet-تە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دەرەكتەرىن جيناۋ بويىنشا شارالار كەشەنى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ شەڭبەرىندە ەلىمىزدە سۋپەركومپيۋتەردى ورنالاستىرۋ, دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىقتارىن سالۋ, ۇلتتىق جي پلاتفورماسىن قۇرۋ جانە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىستى دامىتۋ كوزدەلگەن. سونىمەن قاتار ادامي كاپيتالدىڭ ءوسۋى ءۇشىن بىرقاتار ءبىلىم بەرۋ جانە اكسەلەراتسيالىق باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. قازىرگى ۋاقىتتا 17 جوعارى وقۋ ورنى جي بويىنشا 15 باعىتتى ەنگىزدى. وسى ماماندىقتار بويىنشا پاندەردى 2 196 ستۋدەنت وقيدى.
سونىمەن قاتار عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى مادەني جانە تىلدىك مۇرانى دامىتۋ ءۇشىن زاماناۋي ۇلكەن ءتىل مودەلىن (LLM) قۇرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا بىرنەشە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنان – اقپاراتتىق جانە ەسەپتەۋ تەحنولوگيالارى ينستيتۋتىنان, ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنەن, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنەن, ش. شاياحمەتوۆ اتىنداعى ء«تىل-قازىنا» ۇعپو, ا. بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنان جانە قازۇۋ-دان كونسورتسيۋم قۇرىلدى. ماماندار شامامەن 6 ملرد ءسوز قولدانىسىن جينادى, جيىنتىقتى شەشىمدەر ارقىلى سۋپەركومپيۋتەردى قولدانا وتىرىپ, LLM مودەلى ۇيرەتىلىپ جاتىر.
جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن قولدانۋ كوپتەگەن كۇندەلىكتى مىندەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتاپ ايتقاندا, بىرقاتار وندىرىستىك پروتسەستەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى تاۋەكەلدەردى جانە توتەنشە جاعداي بولجامدارىن ەسەپتەپ, ءارتۇرلى قاۋىپتەر مەن كيبەرشابۋىلداردى انىقتاي الادى.
ەلىمىزدە جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋگە ارنالعان ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارى ايقىندالدى. ولاردىڭ قاتارىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ, مۇناي-گاز, تاۋ-كەن ءوندىرۋ, ەنەرگەتيكا, كولىك, لوگيستيكا, سۋمەن جابدىقتاۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنداعى تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرى بار.
