وتكەن 11 ايدا ەلىمىزدە ءىجو ءوسىمى 4,4% قۇراعان. ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى شيكىزاتتىق ەمەس سەكتور بولدى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى نۇرلان بايبازاروۆ اۋىل شارۋاشىلىعىندا – 13,4%, قۇرىلىستا – 10,3%, ساۋدا-ساتتىقتا – 8,2%, كولىك پەن قويمالاۋدا – 8,1%, وڭدەۋ ونەركاسىبىندە – 5,3% ءوسىم بالعانىن باياندادى. سونداي-اق اقپارات جانە بايلانىس, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالالارىنداعى وڭ سەرپىن اتاپ ءوتىلدى.
پرەمەر-مينيستر ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتى ىنتالاندىرۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار ءبىرشاما ناتيجە بەرگەنىنە نازار اۋداردى. اۋىل شارۋاشىلىعى, وڭدەۋ ونەركاسىبى, قۇرىلىس پەن كولىك سالاسىنداعى ءوسىم جىلدىق جوسپارلى كورسەتكىشتەردەن اسىپ ءتۇستى.
وڭىرلەردەگى جاعداي بويىنشا نەگىزگى ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر كوشباسشىلارى قاراعاندى, قىزىلوردا, پاۆلودار جانە تۇركىستان وبلىستارى, سونداي-اق استانا مەن شىمكەنت قالالارى ءوسۋدى قامتاماسىز ەتتى. ەڭ تومەن كورسەتكىشتەر اتىراۋ, ماڭعىستاۋ, جامبىل, باتىس قازاقستان, اقمولا جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىندا تىركەلدى.
اتالعان ءوڭىر اكىمدەرىنە قالىپتاسقان جاعدايدى وزگەرتۋ ءۇشىن ءتيىستى ءىس-شارالار قابىلداۋ تاپسىرىلدى. سونىمەن قاتار وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن جانداندىرۋعا تىڭ تاسىلدەر قاجەت. باعدارلامالىق قۇجاتتاردىڭ ورىندالۋ بارىسىن جۇيەلى ۇيلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. ءتيىستى تاپسىرما پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمباەۆقا جۇكتەلدى.
ۇكىمەت باسشىسى ەكونوميكانى ودان ءارى ءارتاراپتاندىرۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ باعىتىندا بەلسەندى شارالار قابىلداۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بىزدە ينۆەستيتسيالىق دامۋدىڭ ايقىن باعىتى بار. بىراق ينۆەستيتسيا تارتۋ – مىندەتتىڭ جارتىسى عانا. ماڭىزدى مىندەت – جوبالاردى ساپالى سۇيەمەلدەۋ, تۋىندايتىن ماسەلەلەردى شەشۋ مەن ولاردىڭ تابىستى ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ. سىرتقى ىستەر جانە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى سۇيەمەلدەۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋدى تاپسىرامىن. ينۆەستورلاردىڭ پروبلەمالارىن بىردەن رەتتەپ, شەشىمىن تابۋ كەرەك. سونداي-اق اكىمدىكتەرگە ايماقتىق ينۆەستيتسيالىق شتابتاردا تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى جۇيەلى تۇردە قاراۋدى تاپسىرامىن», دەدى و.بەكتەنوۆ.
ينۆەستيتسيا مەن قوسىمشا قۇنى جوعارى وندىرىستەردى تارتۋعا دايىن ينفراقۇرىلىمنىڭ قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. اكىمدىكتەر تاراپىنان قاجەتتى قارجىلاندىرۋعا جەتكىلىكتى كوڭىل بولىنبەيدى, وسىعان بايلانىستى وڭىرلەر بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ كەزىندە ونەركاسىپتىك الاڭداردىڭ ينفراقۇرىلىمىن سالۋعا قاراجات ءبولىنۋىن ەسكەرۋى تاپسىرىلدى.
ەلەكتر ەنەرگياسى, جىلۋ جانە سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىنىڭ توزۋىن تومەندەتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. سالالىق مينيسترلىكتەر مەن وڭىرلەر ء«تاريفتى ينۆەستيتسياعا ايىرباستاۋ» باعدارلاماسىن ساپالى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋى قاجەت. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى مەن سالالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاعىنان تەپە-تەڭدىكتى ساقتاي وتىرىپ, كوممۋنالدىق قىزمەت تاريفتەرى مەن باعالارىنىڭ نەگىزسىز ءوسۋىن باقىلاۋعا الۋ مىندەتى قويىلدى. ينفلياتسياعا رەتتەلىپ كورسەتىلەتىن قىزمەت تاريفتەرى مەن باعالارىنان بولاتىن اسەردىڭ ەڭ تومەن ۇلەس سالماعىن ەكونوميكالىق ساياسات جونىندەگى كەڭەس بەلگىلەگەن دەڭگەيدە ساقتاۋ جۇكتەلدى.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە تابيعي گاز بەن مۇناي ءوندىرۋ كولەمىن ارتتىرۋ بويىنشا شارالاردى كۇشەيتۋ بويىنشا تاپسىرما بەرىلدى. پرەمەر-مينيستر 2025 جىلى مۇناي ءوندىرۋدى جوسپارلانعان كولەمدە قامتاماسىز ەتۋ قاجەت ەكەنىن باسا ايتتى.
قاراشا ايىندا جىلدىق ينفلياتسيا 8,4%-عا دەيىن باسەڭدەدى. بۇل – الەۋمەتتىك ماڭىزدى ماسەلە, سوندىقتان, ونى قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋ قاجەت. بۇل جۇمىستا تۇراقتاندىرۋ قورلارىن, فورۆاردتىق شارتتاردى, سۋبسيديالاۋ سياقتى قولدا بار تەتىكتەردى بەلسەندى پايدالانۋ كەرەك. سونىمەن قاتار يمپورتقا تاۋەلدى ونىمدەر ءوندىرىسىن كەڭەيتۋ قاجەت.
ۇكىمەت باسشىسى ەكونوميكا ءوسىمىنىڭ وڭ قارقىنىن ساقتاپ قالۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى مينيسترلەر مەن اكىمدەرگە بولىنگەن قاراجاتتىڭ تولىق ءارى ۋاقتىلى يگەرىلۋىن ەرەكشە باقىلاۋعا الۋ, قارجى مينيسترلىگىنە بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىنىڭ اتقارىلۋىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ تاپسىرىلدى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلىمىزدەگى سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ كەتۋ قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جانۋارلاردى ساقتاۋ ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىنە شىقتى. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆ اتالعان باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس پەن «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن جانۋارلاردى قورعاۋ ماقساتىندا باعدارلامالىق قۇجاتتاردىڭ دايىندالۋى تۋرالى باياندادى.
بۇگىندە «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن جانۋارلاردىڭ 220-دان استام ءتۇرى بار. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى 2005–2023 جىلدار ارالىعىندا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ارقاسىندا توعاي بۇعىلارىنىڭ سانى 350-دەن 1 147 باسقا دەيىن, قۇلاندار 1 112-دەن 4 493-كە دەيىن, ارقارلار 8 835-تەن 20 316-عا دەيىن, قاراقۇيرىقتار سانى 12,5 مىڭنان 15,4 مىڭعا دەيىن وسكەنىن ايتتى. قازىرگى تاڭدا مينيسترلىك ومىرتقاسىزداردىڭ 21 ءتۇرىن الىپ تاستاۋ جونىندە ۇسىنىس ەنگىزدى.
پرەمەر-مينيستر سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ كەتۋ قاۋپى تونگەن فاۋنانى ساقتاۋ باعىتىندا ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋگە ەكوجۇيەلەر مەن جانۋارلار تۇرلەرىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋدى, قورعاۋ مەن باعالاۋدى كوزدەيتىن كەشەندى ءتاسىل قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل ماسەلەدە قاجەتتى عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ, حالىقارالىق وزىق تاجىريبە, جاڭا تەحنولوگيالار مەن اقپاراتتىق جۇيەلەردى ەنگىزۋ دە ماڭىزدى. قازىرگى ۋاقىتتا پيلوتتىق رەجىمدە جۇمىس ىستەپ تۇرعان «Tabigat» تابيعي رەسۋرستار كارتاسىن نەگىزگە الۋ ۇسىنىلادى. پلاتفورما قورشاعان ورتانىڭ قازىرگى جاي-كۇيى, ورمان جانە سۋ رەسۋرستارى, جانۋارلار دۇنيەسى مەن بالىق شارۋاشىلىعى تۋرالى قاجەتتى اقپاراتتى قامتيدى. پرەمەر-مينيستر اتالعان پلاتفورمانى 2025 جىلدىڭ باسىنان ىسكە قوسۋدى تاپسىردى.
«شەتەلدىك ۇيىمداردىڭ قولداۋىمەن قازاقستاندا تۇران جولبارىسى مەن پرجەۆالسكي جىلقىسىنىڭ پوپۋلياتسياسىن قايتا جاڭعىرتۋ باعىتىندا بىرەگەي جوبالار ىسكە اسىرىلا باستادى. جانۋارلار دۇنيەسىنىڭ سيرەك كەزدەسەتىن تۇرلەرىن جانە جالپى العاندا ەلىمىزدىڭ بيوالۋاندىلىعىن ساقتاۋ جونىندەگى ماڭىزدى جوبالاردى جالعاستۋرى قاجەت», دەدى ول.
قازىرگى ۋاقىتتا ەكولوگيا مينيسترلىگى ازىرلەپ جاتقان بيوالۋاندىلىقتى ساقتاۋ تۇجىرىمداماسى سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ كەتۋ قاۋپى تونگەن جانۋارلاردىڭ تۇرلەرىن ساقتاۋ جۇمىسىندا نەگىزگى قۇجاتقا اينالۋعا ءتيىس. ولجاس بەكتەنوۆ مينيسترلىك باسشىلىعىنا جانە باسقا دا مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارعا عىلىمي قوعامداستىقپەن بىرلەسىپ, تۇجىرىمدامادا كوزدەلگەن بارلىق ءىس-شارانى ەگجەي-تەگجەيلى پىسىقتاۋدى جانە قۇجاتتى 2025 جىلعى تامىزدا ۇكىمەت قاراۋىنا ەنگىزۋدى جۇكتەدى.
جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ تۋرالى زاڭعا سايكەس جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا اڭشىلىق القاپتاردىڭ رەزەرۆتىك قورىندا مامانداندىرىلعان ۇيىمدار قۇرۋ جۇمىسىن 2025 جىلدىڭ قاڭتار ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ كەرەك. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ 9 وبلىسىندا 15 ملن گا جەر قورعالماعان كۇيىندە قالىپ وتىر.
سونىمەن قاتار يتەلگىنى جويىلىپ كەتۋدەن قورعاۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. قۇستىڭ بۇل ءتۇرى حالىقارالىق تابيعاتتى قورعاۋ وداعىنىڭ قىزىل تىزىمىنە ەنگىزىلگەن. ءتيىستى ۆەدومستۆولار بىرلەسىپ, يتەلگى سانىن انىقتاپ, ونى قايتا جەرسىندىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ شاراسىن قولعا الۋى قاجەت.
ۇكىمەت باسشىسى قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىن كۇشەيتۋگە نازار اۋداردى.
«قازاقستاندا تابيعاتتى قورعاۋ قىزمەتىن جانداندىرۋ قاجەت. فلورا مەن فاۋناعا قۇرمەتپەن قاراۋعا, ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى ورتاق كۇش-جىگەرمەن شەشۋگە, سول ارقىلى ەلىمىزدىڭ بىرەگەي تابيعاتىن ساقتاۋعا تاربيەلەۋ ءلازىم», دەدى پرەمەر-مينيستر.
