ساراپتاما • 11 جەلتوقسان, 2024

ساۋالناما ناتيجەسى سەنىم ۇيالاتادى

81 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

ازاماتتىق قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى ورتاق تۇسىنىك الداعى ماقساتتىڭ ايقىندالۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى. كەيىنگى بىرەر جىلدا جۇر­گى­زىلگەن ساياسي وزگەرىستەر ەلىمىزدەگى 20 ميلليون حالىقتىڭ ءارتۇرلى توبىنا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە اسەر ەتكەنى بەلگىلى. ايتسە دە پرەزيدەنت جانىن­داعى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى جۇرگىزگەن ساۋال­ناما مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق دامۋ باعىتى مەن پرەزيدەنتتىڭ باستا­ما­لارىنا سەنىم ارتاتىنىن كورسەتىپ وتىر.

ساۋالناما ناتيجەسى سەنىم ۇيالاتادى

ينستيتۋت بيىل ­تە­­­­لە­­فون ارقىلى ­1 200 جانە ايماق­تا­­عى 8 000 ادامنىڭ اراسىندا الەۋ­­­مەتتىك ساۋالناما جۇر­گىز­گەن. قوعامدىق پىكىردى زەرتتەۋ ءبولى­مىنىڭ باسشىسى سالتانات ەرماحانوۆانىڭ ايتۋىنشا, «قوعامدىق كەلبەت» ايدارىنىڭ اياسىندا جۇرگىزىلگەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋدە رەسپوندەنتتەرگە «وسى جىلدى قانداي كوڭىل كۇيمەن شىعارىپ سالىپ جاتىرسىز؟», «الداعى جىلدان نە كۇتەسىز؟», «ەلىمىز دۇرىس باعىتتا دامىپ جاتىر ما؟», «قازاقستان حالقىنىڭ ورتاق قۇندىلىعى قانداي؟» دەگەن سەكىلدى بىرنەشە سۇراق قويىلعان. ناتيجەسىندە, ساۋالناماعا قاتىسۋشىلار ءوزى مەن وتباسىنا الەمدەگى جانە ەلىمىزدەگى وزگەرىستەر وڭ وزگەرىس اكەلگەنىن جەتكىزگەن. ياعني ولار­دىڭ كوپشىلىگى جەكە ومىرىنە قانا­عاتتاناتىنىن كورسەتەدى. اتاپ ايت­قاندا, رەسپوندەنتتەردىڭ 52,3 پايىزى بۇل جىل ءوزى مەن وتباسى ءۇشىن جالپى جاقسى وتكەنىن ايتسا, 7,3 پايىزى وتە قيىن وتكەنىن جاسىرماعان. «بيىل قازاقستان ءۇشىن قالاي ءوتتى؟» دەگەن ساۋالعا ولاردىڭ 38,7 پايىزى «جالپى جاقسى», 13 پايىزى «وتە قيىن» دەپ جاۋاپ قايتارعان. سون­داي-اق الەم ءۇشىن «2024 جىل جالپى جاقسى بولدى» دەپ سانايتىنداردىڭ ۇلەسى 34,1 پايىز بولسا, وتە قيىن ەكەنىن 24,2 پايىز قاتىسۋشى بەلگىلەپ كەتكەن.

الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, ەل حالقىنىڭ 66,2%-ى 2024 جىلدى جاقسى كوڭىل كۇيمەن جانە وپتي­ميستىك كوزقاراسپەن اياقتاپ جات­قا­نىن كورسەتكەن. ال 22,5 پايىزى ەرەك­شە تول­قۋدى سەزىنبەيتىنىن جانە جاعىمسىز ەمو­تسيالار دا جوق ەكەنىن بىلدىرسە, قالعان 8,9 پايى­زى كوبىنە ناشار كوڭىل كۇيدە, پەسسيميستىك ويلارمەن شىعا­رىپ سالىپ جاتقانىن جەتكى­زەدى. كورشى ەلدەر مەن تاياۋ شىعىستاعى اسكەري قاقتى­عىس­تار سياقتى جاھاندىق سىن-قاتەرلەرگە قاراماستان, ەل تۇر­­­عىن­دارى جەكە تۇلعالىق دەڭ­گەيدە وتكەن جىلعا وڭ باعا بەرگەن ەكەن.

الايدا جىلدى ەل مەن الەم دەڭگەيىندە باعالاۋدا ەداۋىر ەرەكشەلىك بار. ماتە­ريال­دىق دەڭگەيى جوعارى توپتار مەن جاس­تار جاقسى كوڭىل كۇيدە وتكىزىپ جاتقانىن جەتكىزسە, اۋىل تۇر­عىندارى, زەينەتكەرلەر, تابىسى ورتاشا جانە تومەن رەسپوندەنتتەر قيىندىقتار تۋرالى ءجيى ايتادى. سونىمەن قاتار كاسىبي-تەحنيكالىق ءبىلىمى بار جانە ماتە­ريال­دىق دەڭگەيى جوعارى رەسپوندەنتتەر ۇلت­تىق دەڭگەيدە وڭ باعا بەر­گەنىن دە اتاپ وتكەن دۇرىس.

بۇعان قوسا تەلەفون ارقىلى قاتىسقان رەسپوندەنتتەردىڭ اراسىندا 31, 3 پايى­زى بۇل جىلدى «ويلاعاننان دا جاقسى بولدى» دەپ ساناسا, 39,3 پايىزى «جالپى ويلاعانداي», ال 27,1 پا­يىزى «ويلاعاننان ناشار» دەپ كورسەتىپتى. ال كەلەر جىلدان نە كۇتەتىنى تۋرالى ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن رەسپوندەنتتەردىڭ 52 پا­يىزى جىل وتە تابىستى بولارىنا سەنىمدى, 5,3 پايىزى «ناشار بولۋى مۇمكىن» ەكەنىن, 5,8 پا­يىزى جاۋاپ بەرۋگە قينالاتىنىن بەلگىلەگەن.

قوعامدىق پىكىردى زەرت­تەۋ ءبولىمىنىڭ باس ساراپشىسى گۇل­­­­ناز قاسىموۆا ساۋالناماعا قاتىس­­­­­­­­قان ايماقتاعى 8 000 رەسپوندەنت­تىڭ جاۋابى دا ءارتۇرلى ەكە­­نىن ايتادى. مىسالى, 2024 جىلى قازاقستاننىڭ ساياسي­ دامۋ باعىتىن رەسپوندەنتتەردىڭ 77,7 پا­يىزى وڭ باعالاعان. بۇل كورسەتكىش مەملەكەت باس­شى­لىعىنىڭ ىشكى جانە سىرتقى سايا­سي شەشىم­دەرى تۇر­عىندار تاراپىنان ما­قۇلداۋعا يە بولعانىن كور­سەتەدى. بىراق قازاقستان دۇرىس باعىتتا دامىپ كەلە جاتقانىن جاستار ءجيى اتاپ وتكەن. ونىڭ ىشىندە ەلدىڭ ساياسي دامۋ باعى­تىن قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ مەن شىمكەنت قالاسىنىڭ تۇر­­عىندارى ءجيى اتاپ ءوتىپتى. ولار­د­ىڭ اراسىندا 45,6 پايىزى ەلى­مىز وتە دۇرىس باعىتتا كەلە جات­قانىن, 5,9 پا­يىزى جاۋاپ بەرۋگە قينالاتىنىن بەلگىلەگەن.

ساياسي سەنىم – مەملەكەت تۇ­راقتى­لى­عىنىڭ باس­تى سەبەبى. بۇل ورايدا بيلىك ۇسىن­عان وز­گەرىستەردى قولداۋ مەن پرە­زي­دەنتكە دەگەن سەنىم دەڭ­گەيىنىڭ ارتۋى – وڭ كورسەتكىش. ايتالىق, سا­ۋالناما مەملەكەت باسشىسىنا دەگەن سەنىم دەڭگەيىنىڭ جوعارى ەكەنىن ايعاقتاپ وتىر. رەسپوندەنتتەردىڭ 80,5 پايىزى, ياعني تۇراقتى تۇردە پرەزيدەنتكە سەنىم بىلدىرگەن. الايدا الەۋ­مەتتىك توپتار اراسىنداعى جاۋاپ بەرۋ دە ءارتۇرلى. جاستار اراسىندا بۇل كورسەتكىش 86,4 پايىز­عا, ال قازاقتار اراسىندا 82,2 پايىزعا جەتەدى. ايەل­دەر مەن اۋقاتتى توپتار دا سەنىم­دىلىك­تىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتەدى. ازامات­تاردىڭ تۇراقتى سەنىمى كوپبالالى وتباسى­لاردى قولداۋ, ايەلدەردىڭ قۇقى­عىن قورعاۋ­عا باعىتتالعان شارالار, ساياسي رەفورمالاردىڭ, الەۋمەتتىك قول­داۋدىڭ جانە ەكونوميكالىق شارا­لار­دىڭ ناتي­جەسىمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن.

تامىز ايىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالنامادا قاتىسۋشىلاردىڭ 74,8 پايىزى پرەزيدەنتتىڭ باس­تاماسىنا سەنىم ارتسا, 22,1 پايى­زى سەنبەيتىنىن كورسەتكەن. ال قىركۇيەكتە جۇرگىزىلگەن ءدال وسىنداي ساۋالنامادا 74 پايىز رەسپوندەنت پرەزيدەنكە سەنىم بىلدىرسە, 21,4 پايىز ادام سەنىم بىلدىرە المايتىنىن ايتقان. سونداي-اق قاراشاداعى ساۋال­نامادا پرەزي­دەنتكە دەگەن سەنىم­نىڭ دەڭگەيى وسكەن. ايتالىق, ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 80,5 پايىزى پرەزيدەنتكە سەنىم بىلدىرسە, 17,8 پايىزىنىڭ سەنىم بىلدىرۋگە قينال­عانىن كورۋگە بولادى.

سونىمەن قاتار قوعامدىق پىكىردى زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ باس عىلىمي قىزمەت­كەرى ايگۇل زابي­رو­ۆانىڭ ايتۋىنشا, تۇر­عىن­­­­دار­دىڭ كوپشىلىگى ءوز ەلىن ازاماتتىق بىرە­گەيلىك نەگىزىندە ءبىرتۇتاس ۇلت رەتىندە قابىل­دايدى ەكەن. مىسالى, رەسپوندەنتتەر اراسىندا جۇرگىزىلگەن ء«بىرتۇتاس ەل رەتىن­دە نە بىرىكتىرەدى؟» دەگەن ساۋالعا 46 پايىزى – قازاقستان تولقۇجاتىن باستى بىرىك­تىرۋشى فاكتور, 39,9 پايىزى – اتا-بابا­لارىنىڭ ورتاق تاريحى, ال 32% پايى­زى ءبىر عانا ورتاق ءتىل بولۋ كەرەك دەگەن نۇسقا­لاردى اتاپ وتەدى. ال 21,8 پايىزى ەلدىڭ ماقتانىش سەزىمى, ءپاتريوتيزم­دى اتاسا, 21,3 پايىزى – ورتاق قۇندىلىقتار مەن نورمالار, 13,6 پايىزى – ءبىر ەتنوستىق توپتىڭ مۇشەسى, 13 پايىزى – ورتاق ءدىن, 1,6 پايىزى «ازىرگە ءبىرتۇتاس ەل جوق» دەگەندى العا تارتادى. دەمەك بۇل دا ەلىمىزدە ۇلتقا بولىنۋشىلىك از ەكەنىن كورسەتەدى.

حالىقتىڭ نەگىزگى قۇندى­لىقتارىنىڭ ىشىندە وتباسى, جۇمىس, دوستارى تۇر. جاس­تار بوس ۋاقىتىن دا ماڭىزدى باسىم­دىق رەتىندە اتاپ وتەدى. ءدىندى قۇندىلىق رەتىندە كور­سەتكەندەردىڭ كوبى – ورتا جاس­تاعى ادامدار. ال ساياسات قۇن­دىلىقتار جۇيەسىندە ۇلكەن ماڭىزعا يە ەمەس. ياعني قانداي قۇندىلىقتاردىڭ ماڭىزدى ەكە­نىن بىلۋگە ارنالعان سۇراققا ايماقتاعى 8 مىڭ ادامنىڭ جاۋا­بىندا 99,6 پايىزى – وتبا­سى, 92,9 پايىزى – جۇمىس, 92,4 پايى­زى – دوستار, 87,5 پايىزى – بوس ۋاقىت, 74,3 پا­يىزى – ءدىن, 53,8 پايىزى ساياسي قۇن­دى­لىقتى «نەگىزگى» دەپ اتاپ كورسەتكەن.

قوعامدىق زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسى بارلىق جاعىنان تەك جاعىمدى بولماسا دا, بۇل جىل تۇرعىنداردىڭ ويىنشا تابىس­تى جىل بولدى دەپ باعالانادى. ويتكەنى حالىق اراسىندا وپتيميزم ساقتالىپ تۇر. ولار­دىڭ اراسىندا مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ جۇمىسىن جوعارى باعالاپ, ەلدىڭ سترا­تەگيالىق باعىتىن قولداۋدىڭ كوبىن كورۋ­گە بولادى. دەمەك وتباسى مەن سەنىم سياق­تى ۇلتتىق بىرەگەيلىك پەن قۇندىلىق باع­دار­لارى قوعامنىڭ ودان ءارى دامۋى مەن نىعايۋىنا نەگىز بولارىنا سەنىم مول. 

سوڭعى جاڭالىقتار