سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «قازاقستان حالقى ماڭگىلىك ەل يدەياسىنىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىن تۇراقتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمدى جاقتاپ داۋىس بەردى»

كەشە قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن پارلامەنت سەناتىنىڭ وتىرىسى بولدى. وندا 26 ساۋىردە وتكەن پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ تاريحي ماڭىزىن اتاپ وتكەن سەنات توراعاسى سايلاۋشىلاردىڭ 97,75 پايىزى مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ سىندارلى ساياساتىن تولىق قولدايتىنىن ناقتى دالەلدەگەنىن ايتتى. «بارشا قازاقستاندىقتار مىزعىماس بىرلىگىمەن بيىك ماقساتتارعا بىرلەسىپ قول جەتكىزەتىنىن بۇكىل الەمگە پاش ەتتى. قازاقستان حالقى ماڭگىلىك ەل يدەياسىنىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىن تۇراقتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمدى جاقتاپ داۋىس بەردى, –  دەدى ق.توقاەۆ. – سايلاۋشىلار ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى جولىندا ءادىل شەشىم قابىلدادى. «حالىقتىڭ پاراساتتى تاڭداۋى – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەل يگىلىگى جولىنداعى ولشەۋسىز ەڭبەگىنىڭ جەمىسى دەپ بىلەمىز». سەنات توراعاسى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ناۋقانىنا قاتىسقان حالىقارالىق بايقاۋشىلاردىڭ سايلاۋ ۇدەرىستەرىنىڭ جوعارى جاۋاپكەرشىلىكپەن ۇيىم­داستىرىلعانىن جانە ءادىل جانە اشىق وتكىزۋگە تولىق جاعداي جاسالعانىن مالىمدەگەنىن ايتتى. ق.توقاەۆ ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ايقىنداعان ەلىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان 5 اۋقىمدى ىشكى مىندەتكە سەناتورلاردىڭ نازارىن اۋداردى جانە مەملەكەت باسشىسى جاريا ەتكەن «مەملەكەتتى قۇرۋداعى بۇدان بىلايعى 100 ناقتى قادام» قامتىلعان ۇلت جوسپارىنىڭ ماڭىزىن اتادى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, «بۇل باعدارلاما جاھاندىق جانە ىشكى سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ جانە جاڭا تاريحي جاعدايدا 30 دامىعان ەلدىڭ قۇرامىنا ەنۋ جولىنداعى ناقتى جوسپار بولماق». سەنات توراعاسى وسى اۋقىمدى شارالاردى ۋاقتىلى ءارى ساپالى جۇزەگە اسىرۋ ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز ەكەنىن ايتتى. وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار قىزۋ تالقىلاۋدان كەيىن قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى مەن فرانتسۋز رەسپۋب­ليكاسىنىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى جەردى قاشىقتىقتان زوندتاۋدىڭ عارىش جۇيەسىن جانە عارىش اپپاراتتارىنىڭ قۇراستىرۋ-سىناۋ كەشەنىن قۇرۋ مەن پايدالانۋ شارتتارى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالادى. حاتتامانىڭ ماقساتى جەردى قاشىقتان زوندتاۋ عارىش جۇيەسىن جانە عارىش اپپاراتتارىن قۇراستىرۋ-سىناق كەشەنىن جاساۋ جونىندەگى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ اياسىندا فرانتسۋز تاراپى اتقاراتىن جۇمىستار مەن قىزمەت كورسەتۋلەرگە سالىناتىن قوسىمشا قۇن سالىعىن تولەۋدەن بوساتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل مەملەكەت ىسكە اسىراتىن يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ قۇنىن ازايتادى, سوعان سايكەس, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ قازىرگى كەزدەگى اۋىرتپالىعىن تومەندەتەدى, سونداي-اق, جوبانىڭ اقتاۋ مەرزىمىن قىسقارتادى. بۇل ماسەلە بويىنشا سەناتورلارى ل.تۇرلاشوۆ, م.تاعىموۆ, س.گروموۆ, ب.ءايتىموۆا, م.التىنباەۆ, ل.قيىنوۆ, ا.بيجانوۆ, س.جاقسىبەكوۆ ءوز ەسكەرتپەلەرى مەن ۇسىنىستارىن ايتتى. ءماجىلىس پەن سەنات دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنگەن «ەڭ تومەن الەۋمەتتىك ستاندارتتار جانە ولاردىڭ كەپىلدىكتەرى تۋرالى» زاڭ جوباسى دا قىزۋ تالقىلاندى. بۇل ماسەلە بويىنشا ءسوز العان سەناتورلار ب.ءايتىموۆا, س.ءبىلالوۆ, ت.مۇقاشەۆ, م.باقتيار ۇلى, ق.ايتاحانوۆ, ۆ.رەدكوكاشين زاڭ جوباسىنىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ايتا كەلىپ, وسى سالاداعى بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردى دە اتاپ ءوتتى. جوبا نورمالارى ەڭبەككە, بىلىمگە, دەنساۋلىقتى قورعاۋ مەن مەديتسينالىق كومەككە, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا, مامانداندىرىلعان زاڭ كومەگىنە, مەملەكەتتىك مادەنيەت جانە سپورت ۇيىمدارى كورسەتەتىن قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدى بولۋىنا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ەڭ تومەن الەۋمەتتىك ستاندارتتار جانە ولاردىڭ  كەپىلدىكتەرىن قولدانۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن ايقىنداۋعا باعىتتالعان. زاڭدا ەڭ تومەن الەۋمەتتىك ستاندارتتار جۇيەسىنىڭ ماقساتتارى, مىندەتتەرى, قاعيدالارى ايقىندالعان, ۇكىمەت پەن ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ قۇزىرەتى بەكىتىلگەن. ەڭ تومەن الەۋمەتتىك ستاندارتتاردى قارجىلاي قامتاماسىز ەتۋ تەتىكتەرى ازاماتتاردىڭ, شەتەلدىكتەر مەن ازاماتتىعى جوق تۇلعالاردىڭ ولاردى ەڭ تومەن الەۋمەتتىك ستاندارتتارمەن قامتاماسىز ەتۋدەگى قۇقىقتارى, وسى سالاداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىنىڭ بۇزىلۋىنا جاۋاپتىلىق رەگلامەنتتەلگەن. بۇدان باسقا, زاڭ جوباسىمەن «ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيى تۋرالى» زاڭنىڭ كۇشى جويىلاتىن بولادى. ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاۋدان كەيىن سەناتورلار زاڭدى قابىلدادى. سەناتورلار «قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەڭ تومەنگى الەۋمەتتىك ستاندارتتار مەن كەپىلدىكتەر ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن  ەكى وقىلىمدا قابىلدادى. قۇجات «ەڭ تومەن الەۋمەتتىك ستاندارتتار جانە ولاردىڭ كەپىلدىكتەرى تۋرالى» زاڭنىڭ نورمالارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن جانە سالالىق زاڭداردا ەڭ تومەن الەۋمەتتىك ستاندارتتاردى بەكىتۋ ارقىلى الەۋمەتتىك زاڭنامانى جۇيەلەندىرۋگە باعىتتالعان. زاڭ جوباسىمەن ەلىمىزدىڭ بىرقاتار زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, ءاربىر سالالىق زاڭدا ەڭ تومەنگى الەۋمەتتىك ستاندارت ناقتى رەگلامەنتتەلەدى, ءبىلىم جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قۇزىرەتى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى بويىنشا ءبىلىم الۋشىلارعا جەڭىلدىكپەن جول ءجۇرۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاعيدالارىن ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ جونىندەگى نورمامەن تولىقتىرىلادى, ەڭ تومەن الەۋمەتتىك ستاندارتتار جانە ولاردىڭ كەپىلدىكتەرى تۋرالى زاڭنامانى بۇزعانى ءۇشىن ايىپپۇل سانكتسيالارى جانە باسقالار  كوزدەلگەن. وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار: س.اقىلبايدىڭ مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى, ل.پولتوراباتكونىڭ بانك سالاسى زاڭناماسىنداعى ەرەجەلەردىڭ قايشىلىقتارىن جويۋ تۋرالى, س.پلوتنيكوۆتىڭ شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى جارما سۋ قويماسىنا كۇردەلى جوندەۋگە قارجى ءبولۋ تۋرالى دەپۋتاتتىق ساۋالدارى جاريا ەتىلدى. سەنات توراعاسى قازاقستاندىقتاردىڭ ۇلى جەڭىسكە قوسقان ۇلەسىن اتاپ وتە كەلىپ, الداعى مەرەكەلەرمەن – قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنىمەن جانە ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىمەن قۇتتىقتادى. 1 مامىردىڭ قارساڭىندا جوعارعى پالاتانىڭ باسشىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتىنە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ءبىر توپ سەناتورعا مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ اتىنان «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا – 20 جىل» مەرەيتويلىق مەدالىن تابىس ەتتى. جولدىباي بازار, «ەگەمەن قازاقستان».