ءبىلىم ىزدەپ العاش ۇلىبريتانياعا كەلگەن كەزدە ءۇي ىشىندەگى «دامىعان» ەلدىڭ كورىنىسىنە تاڭ قالدىق. اۋەجايدان الدىن الا كەلىسىپ قويعان پاتەرگە كەلدىك. ءساۋىر ايىندا ەلدىڭ سولتۇستىگىندە كۇن سۋىق, ىزعار تارتىپ تۇردى. جالدامالى پاتەرگە كىرگەن كەزدە جىلۋدىڭ ءيسى دە سەزىلمەدى. جىلۋ باتارەياسى – قوڭىرسالقىن. جۋىناتىن بولمەدەگى قول جۋعىشتا ەكى بۇراعىشى بار كران تۇر. بۇل بولمەدەگى ەلەكتر جارىعى موتورلى قۇرىلعىمەن قوسىلادى, وڭ جاقتا يىققا قاراي ءتۇسىپ تۇرعان ءجىپتى تارتىپ قالعان كەزدە جارىق قوسىلادى. وندا دا ەلەكتر جارىعى دەگەن اتى بولماسا, سىعىرايعان عانا جارىق.
بۇراندى قول جۋعىش ءبىراز «قيىندىق» تۋعىزدى. سۋىعى مەن ىستىعى بولەك اعاتىن كراننىڭ ء«تىلىن تاپقانشا» سۋىق سۋعا جۋىنىپ, ساباققا كەتەمىز. ءتىلىن تاپقاندا دا, پلاستيك بوتەلكەنى ەكى ورتاسىنان كەسىپ, ەكى كراندى جالعاپ «ورتالىقتاندىرىلعان سۋ ستانساسىن» ورناتتىق. بۇل يدەيامىز قولدى جىلى سۋعا مالىپ وتىرۋعا كومەكتەسپەدى. ءبىر جاعىنان سۋىق, ءبىر جاعىنان ىستىق سۋ قىسىممەن كەلىپ قالعاندا ءبىر قولىڭ كۇيىپ, ەكىنشىسى توڭىپ جۇرگەنىمىز. فيزيكا ساباعىن جارىتپاعاننىڭ ناتيجەسى وسى تاپقىرلىعىمىزدان كورىندى.
ۇيلەردىڭ كوبىسىندە دۋش كابينالارى, ۆانناسى بولسا دا سۋ تولتىرىپ تۇسە المايسىڭ, ۇزاق شومىلساڭ, ىستىق سۋ ءبىتىپ قالادى. مۇنداعى سۋ قورى ءبىر شايىنىپ قانا شىعۋعا جەتەتىنىن كەيىن بىلدىك قوي. بىزدەگىدەي سۋدى سارقىراتىپ اعىزىپ قويۋ جوق.
ۇنەمشىل اعىلشىندار سىعىرايعان كىشكەنە جارىقپەن وتىرا بەرەدى. كەشكە جاقىن ۇيلەردەن جارقىراپ تۇرعان جارىقتى كورمەيسىز. قىسقى كەزدە جۇمىسقا نەمەسە سىرتقا شىعاردا جىلۋدى ءسوندىرىپ كەتەدى, بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتا عانا پايدالانادى. مۇلدەم قوسپايتىندار دا بار. ۇيلەرىندە قالىڭ كيىنەدى, ءتىپتى باس كيىممەن دە جۇرە بەرەدى.
بۇل ەلدە كوممۋنالدىق تولەم – وتە قىمبات. ايىنا ەلەكتر ەنەرگياسىنا, گازعا, سۋعا بەلگىلى ءبىر مولشەرى بار. ودان اسسا, تاعى قوسىمشا اقى تولەيدى. سوندىقتان بەرىلگەن مەجەدەن اسپاۋعا تىرىسادى.
تاماقتى سىرتتان جەۋ – مۇندا اتادان قالعان ءداستۇر ەمەس, بۇل ۇنەمشىلدىكتەن پايدا بولعان ادەت. ويتكەنى كۇنىگە ءۇش مارتە اس دايىنداۋعا ەلەكتر, گاز پايدالانىلىپ, ءبىراز شىعىندالادى. تيىسىنشە اقىسى دا كوپ شىعاتىندىقتان, ونىڭ ۇستىنە ۋاقىت كەتەتىندىكتەن كوپ وتباسى اسحانا, كافە, تەز دايىندالاتىن تاعام ورىندارىنان تاماقتانعاندى ءجون كورەدى. ءتىپتى ەرتەڭگىسىن ءشاي, كوفە ساتىپ الىپ, قولدارىنا ۇستاپ كەتىپ بارا جاتادى, ۇيلەرىندە شاينەكتى دە قوسپايتىن سەكىلدى.
ال ءبىز جارىقتى جارقىراتىپ قويامىز, سۋدى سارىلداتىپ جۋىنامىز, جىلۋدى ءتىپتى تەرلەپ جۇرسەك تە باسىپ قويمايمىز. تەرەزە اشىپ قويعان ىڭعايلىراق. سوسىن بارىپ كوممۋنالدىق تولەم قىمبات دەپ شاعىمدانامىز. وزگە مەملەكەتتەرمەن سالىستىرعاندا ەلىمىزدە كوممۋنالدىق تولەم ەڭ تومەن ەكەنىن بىلمەيمىز-اۋ.
نەگىزى ەلىمىزدە ەنگىزىلگەن جىلۋ بويىنشا نورماتيۆ 21 گرادۋستى قۇرايدى. ال تۇرعىندار 23-25 گرادۋس جىلۋعا ۇيرەنىپ قالعان, ونى نورماتيۆكە دەيىن تومەندەتكەندە شاعىمدانا باستايدى. ۇكىمەت 20-21 گرادۋس نورماعا ۇيرەنۋ كەرەك ەكەنىن جىلدا ەسكە سالىپ وتىرادى. قاتتى ىستىققا ۇيرەنىپ العانىمىز سونشا, ورتالىقتاندىرىلعان جەلىگە ۇلكەن كۇش تۇسەتىنىن, ودان قالدى ءوز دەنساۋلىعىمىزعا دا زيان ەكەنىن ەسكەرمەيمىز. جىل باسىندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا پرەزيدەنتتىڭ ءوزى بۇل ماسەلەگە ارنايى توقتالدى.
«ەڭ الدىمەن, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن كەڭ اۋقىمدا ەنگىزگەن ءجون. شىنى كەرەك, ءبىز سۋدى تىم ورىنسىز جۇمسايمىز. «سۋدىڭ دا سۇراۋى بار». بۇكىل ەل بولىپ سۋدى ۇنەمدەپ پايدالانۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازىر الەمدە سۋ, ەنەرگيا تاپشىلىعى كۇشەيىپ بارادى. سوندىقتان اعىلشىندار سەكىلدى تىرلىك ەتپەسەك تە, قاراپايىم ەرەجەلەردى ساقتاپ, كوممۋنالدىق جۇيەنى ءتيىمدى پايدالانىپ, بيلىك بەكىتكەن نورماتيۆپەن جۇرسەك, ەل ەكونوميكاسىنا ءبىراز ۇلەسىمىزدى قوسار ەدىك. ۇنەمشىلدىك ارتىقشىلىعى كوپ ەكەنىن دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسىنەن كورىپ وتىرمىز.
بىزگە قىمبات كورىنگەنىمەن, تۇماندى البيون جۇرتىنىڭ تۇرمىس دەڭگەيى جوعارى. سايكەسىنشە, تابىستارى نارىق باعاسىنا ساي كەلەدى. دەگەنمەن حالىق تۇرمىسىنىڭ جاقسى بولۋى ۇنەمدەي بىلۋمەن دە بايلانىستى شىعار...
