ەكونوميكا • 04 جەلتوقسان, 2024

تابىستى ەسەلەيتىن اۋقىمدى جوبالار

70 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

اقمولا وبلىسى ەلدەگى باس استىقتى ءوڭىر مارتەبەسى ەكەنىن دالەلدەدى. بۇل تۋرالى وبلىس اكىمى مارات احمەتجانوۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى بريفينگتە ايتتى.

تابىستى ەسەلەيتىن اۋقىمدى جوبالار

ءوندىرىس وشاقتارى كوبەيىپ كەلەدى

وبلىس بيىلعى ەگىنشىلىك كە­زەڭىندە ايتارلىقتاي ناتيجەگە قول جەتكىزدى. ءوڭىردىڭ اگرارشىلارى ورتاشا ونىمدىلىكتى 14 تس/گا-دان اسىرىپ, كەيىنگى ونجىلدىقتا بولماعان 6,6 ملن توننادان استام كولەمدە رەكوردتىق استىق جينادى. مۇنىڭ ءبارى قاجىرلى ەڭبەك, مەملەكەتتىك قولداۋ مەن زاماناۋي اگروتەحنولوگيالاردى ۋاقتىلى قولدانۋدىڭ ناتيجەسىندە مۇمكىن بولدى.

جىل سوڭىنا قاراي اۋىل شا­رۋا­­شىلىعى ءونىمى كولەمىندە ءبىر ترلن تەڭگەدەن اسا قاراجات كۇتى­لىپ وتىر. بۇل وتكەن جىلمەن سالىس­تىرعاندا, ءبىر جارىم ەسەگە كوپ. مال شارۋاشىلىعى ونىم­دە­رى­نىڭ كولەمى دە ارتىپ كەلەدى. بيىل تسەلينوگراد پەن ارشالى اۋدان­دارىندا 3 ءسۇت-تاۋار فەرماسى ىسكە قوسىلدى, تاعى ەكەۋى – اياقتالۋ ساتىسىندا. وڭدەۋ سالاسىندا دا وڭ ديناميكا بايقالادى. بۇل باعىتتا وڭىردە جىل باسىنان بەرى 208 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا ازىق-ت ۇلىك وندىرگەن. ەت, ءسۇت, مايلى جانە ءداندى داقىلداردى وڭدەيتىن 67 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى.

اكىم اگرارشىلاردى مەملەكەت­تىك قولداۋ شارالارى تۋرالى دا ايتتى. فەرمەرلەر اراسىندا «كەن دالا 2» كوكتەمگى ەگىس جانە ەگىن جيناۋ جۇمىستارىنا جەڭىلدىكپەن كرە­ديت بەرۋ باعدارلاماسى ەرەك­شە سۇرانىسقا يە. ول اۋىل شا­رۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشى­لەرگە جالاقى تولەۋ ءۇشىن اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا, ساپالى تۇقىمداردى, مينەرالدى تىڭايت­قىشتاردى, باسقا دا قاجەتتى تا­ۋارلار مەن قىزمەتتەردى الدىن الا ساتىپ الۋعا كومەكتەسەدى.

 

ينۆەستيتسيا – ەل ىرىسى

جىل باسىنان بەرى وڭىردە 460 ملرد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا­لىق باستامانى ىسكە اسىرۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتتى. ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى – اتباسار اۋدانىندا لوكوموتيۆ وندىرەتىن زاۋىت سالۋ بولدى. ول كەلەشەكتە جىلىنا 360 بىرلىك تەحنيكا شىعاراتىن بولادى. سونداي-اق بۋراباي مەن زەرەندى اۋداندارىندا ەكى بيوگاز زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى ورىن تەبەدى.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ اياسىندا ءبىز شەتەلدىك كومپانيامەن استىقتى تەرەڭ وڭدەۋ بويىنشا ءىرى زاۋىت سالۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدىق. بۇل جوبا مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرىپ قانا قويماي, ەلدىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن كەڭەيتۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام بولادى. ەلىمىزدىڭ ودان ءارى ەكونوميكالىق ءوسۋى مەن حالىقارالىق ساۋدا مەن ينۆەس­تيتسيالىق اعىندارعا ينتەگراتسيا­لانۋى ءۇشىن قۋاتتى سەرپىن بولادى», دەپ اتاپ ءوتتى وبلىس اكىمى.

ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋا­­لىن جاقسارتۋ ماقساتىندا رەسپۋب­لي­كالىق ماڭىزى بار «Aqmola» ين­دۋستريالىق ايماعى قۇرىلدى. ين­ۆەس­تورلار پۋلى وسى اۋماقتا ءون­دى­رىستى ورنالاستىرۋعا مۇددەلى, دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىعىن, كو­لىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتى, اۋىل شارۋاشىلىعى اگرەگاتتارىن ءوندىرۋ زاۋىتىن, ت.ب. سالۋ جوسپارلانىپ جاتىر. وعان قوسا, ەلوردادا «Aqmola Invest» ينۆەس­تيتسيالار تارتۋ ورتالىعى اشىلدى. ورتالىق بازاسىندا 50 كومپانيامەن, ونىڭ قاتارىندا ما­جارستان, رەسەي, تۇر­كيا, تاجىك­س­تان, اۋستراليا, گەر­مانيا, ت.ب. شەتەلدىك كومپانيالارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلدى.

 

اۋىزسۋ جوباسى جۇزەگە استى

وبلىستا حالىقتى ساپالى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بەلسەندى تۇردە شەشىلىپ جاتىر. «2024 جىلى سۋمەن جابدىقتاۋ, سۋ بۇرۋ جەلىلەرىن سالۋ مەن رەكونس­ترۋكتسيالاۋدىڭ 68 جوباسىن ىسكە اسىرۋعا 34 ملرد تەڭگەدەن اس­ا قا­راجات ءبولىندى. 30 جوبا بيىل اياق­­تالادى. ال قالعان 38 جوبا­نى 2025 جىلى ىسكە اسىرۋ جۇمىس­تا­رى جال­عاسادى», دەدى م.احمەت­جانوۆ.

ءوڭىردىڭ باستى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى – ەگىندىكول اۋدانىنداعى نۇرا توپتىق سۋ قۇبىرىن قايتا جاڭار­تۋدى اياقتاۋ. سونىڭ ارقا­سىن­دا قارعالى, جانتەكە, قۇم­كول, ەگىندىكول, توعاناس ەلدى مەكەن­دەرىنىڭ تۇرعىندارى تازا اۋىزسۋعا قول جەتكىزدى. جوبا اياسىندا 70 كم سۋ قۇبىرى جەلىسى سالىن­دى. ۇكىمەت رەزەرۆىنەن ەگىندىكول جانە قورعالجىن اۋداندارىندا­عى باستى سۋ جيناعىشتاردى قايتا جاڭارتۋعا قوسىمشا قاراجات ءبولىن­­دى. بۇل جوبالار جەرگىلىكتى تۇر­­عىن­­­داردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپا­سىن ەداۋىر جاق­سارتىپ, اۋىزسۋعا ۇز­دىك­سىز قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى.

ايتا كەتۋ كەرەك, جىل سوڭىنا قاراي وبلىس قالالارىندا سۋمەن قامتۋ دەڭگەيى 99 %-عا, ال اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە 96,1%-عا جەتەدى. قوسىمشا 10,5 مىڭ ادام اۋىزسۋ­مەن قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇل قا­بىل­­دانىپ جاتقان شارالاردىڭ تيىم­­دىلىگى مەن وسى باعىتتاعى جۇ­مىس­تىڭ ماڭىزدىلىعىن راستايدى.

 

جول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭى

كولىك جانە ينجەنەرلىك ينفرا­قۇرىلىمدى دامىتۋ وبلىستاعى نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. «رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوجولداردى سالۋ مەن جوندەۋ بويىنشا 130-دان استام جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 104 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىندى. 800 شاقىرىمعا جۋىق جالپىعا ورتاق پايدالانىلاتىن اۆتوجولدار مەن ەلدى مەكەندەردىڭ كوشە-جول جەلىسى سالىندى جانە جوندەلدى», دەدى وبلىس اكىمى.

بيىل ەلدى مەكەندەردەگى جولداردى جوندەۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. سونىڭ قاتارىندا استا­ناعا ىرگەلەس ەلدى مەكەندەردە بار. ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ قوسشى قالاسىندا, تالاپكەر, قا­را­وتكەل, قوياندى, جىبەك جولى, بوزاي­عىر, باسقا دا كوپتەگەن اۋىل­دا جالعاستى. كوكشەتاۋدا قوپا كولى بويىنداعى اۋماقتى اباتتاندىرۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلدى. دەمەۋشى قاراجاتى ەسەبىنەن جارىقتاندىرىلعان جو­عارى دەڭگەيلى اۆتوجول سالىندى. ول قالا اۋداندارى اراسىنداعى كولىك بايلانىسىن جاقسارتىپ قانا قويماي, ورتالىق كوشەلەردەگى جۇكتەمەنى جەڭىلدەتەدى.

جول قۇرىلىسىنان باسقا, گازبەن جابدىقتاۋ جوبالارىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىنداعى مىن­دەتتەردى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە ەلور­­دالىق ەلدى مەكەندەردى, اتاپ ايت­­قاندا, تسەلينوگراد پەن ارشالى اۋدان­­دارىن گازبەن جابدىقتاۋ بويىن­شا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. قازىردىڭ وزىندە 407 كم گاز جەلىلەرى سالىندى, جىبەك جولى اۋىلىندا قۇ­رىلىس اياقتالدى. سونداي-اق «نۇر­لى» وك, قوياندى مەن شۇبار ەلدى مە­­كەن­دەرىندە جۇمىس جالعاسىپ وتىر.

ورتالىق گازبەن جابدىقتاۋعا ءوڭىردىڭ 23 مىڭ تۇرعىنى قول جەتكىزە الادى. 2025 جىلى 68 مىڭ ادامدى قامتيتىن 6 ەلدى مەكەن گازبەن قامتىلادى. وسى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا جانە زاماناۋي ينفرا­قۇرىلىمدى قۇرۋعا ىقپال ەتەدى.

 

باسپانا – باستى ماسەلە

وڭىردەگى الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتىنىڭ ءبىرى – تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى. جالپى, بيىل وبلىستا 530 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل 5 مىڭ­نان اسا اقمولالىقتىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتتى. بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 9 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي تۇرعىزىلدى. جىل سوڭى­نا دەيىن تاعى 16 تۇرعىن ءۇي پايدا­لانۋعا بەرىلەدى.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى دايىن پاتەرلەردى ساتىپ الۋ ارقىلى باسپانامەن قامتا­ماسىز ەتىلەدى. تاڭداۋ تالاپتارى كۇشەيتىلدى. بەلگىلى ءبىر جاي­لى­لىق كلاسى مەن قاجەتتى ينفراقۇ­رىلىمى بار تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك بار. بۇل تەتىك كوپ­بالالى وتباسىلارعا, جەتىم بالالارعا جانە ازاماتتاردىڭ باسقا دا ساناتتارىنا ارنالعان تۇرعىن ءۇي ماسەلەلەرىن جەدەل شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بارلىق شارا كەشەنى 2 مىڭعا جۋىق وتباسىنىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتادى. ەڭ باستىسى – تۇرعىن ۇيگە كەزەكتى قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى م.احمەتجانوۆ.

بيىل ءحاوت ساناتىنداعى ازاماتتار ءۇشىن 736 جايلى پاتەر ساتىپ الىندى. جىل سوڭىنا دەيىن اتباسار, استراحان, بۋراباي مەن قورعالجىن اۋداندارىندا تاعى 104 پاتەر ساتىپ الىنادى. ايتارلىعى, بولاشاقتا بۇل ۇيلەر جەكەشەلەندىرۋگە جاتادى. بۇل مەحانيزم العاش رەت اقمولادان باستاۋ الدى. سونداي-اق بيىل كوكشەتاۋدا تۇرعىن ءۇي قورىن جاڭارتۋ باعدارلاماسى باستالدى. وبلىس ورتالىعىندا ەسكى ۇيلەر سىرىلىپ, ورنىنا 11 زاماناۋي تۇرعىن ءۇي كەشەنى سالىنادى.

سوڭعى جاڭالىقتار