«وسى جىگىت مەنەن ۇلكەن-اۋ», ايتپەسە ء«الى بالا عوي» دەپ ايتىپ كورمەپپىز.
توقىعانى مەن وقىعانى مول زاماتتار امان بولسىن.
سونىڭ ىشىندەگى مىقتى دوستىڭ بىرەگەيى قويلىباي اسانوۆ.
اندا-ساندا جولىققاندا «قويلاش, قالىڭ قالاي؟» دەپ سۇرامايمىز-اۋ وسى. سۇراساڭ دا قازاقي رەفلەكسپەن بىردەمە دەيتىن بولارمىز.
ال قويلىبايعا ءبارىن ءبىلۋى كەرەك. ءار تانىستى, تۋىستى, دوس-جاراندى تۇگەلدەي, جەڭگەسىن سوزبەن ايالاي, بالالاردىڭ اتىن اتاي سۇرايتىن عادەتى بار.
...تاۋەلسىزدىك تاڭى اتار الدىندا ۇلكەن ۇل ۇيلەندى. برەزەنت شاتىر مەن كيىز ۇيدە توي جاساۋ سالتىنان سوڭ, ۇردىسكە رەستورانداتۋ كىرە باستاعان كەز. قۇدالار وڭتۇستىكتەن.
قوناق بولۋعا شاقىرۋ العان جاس دوستارىم, ارقانىڭ ءبىر توپ سال-سەرى جىگىتتەرى, ىمىرتتا ساۋ ەتە قالدى. ايتبەك نىعىزباي, ەكى ەرلان – تولەۋتاي مەن قۇجيمان, سەيىل ق ۇلىنشاق اياعانوۆ... سولارعا كوش باستاعان سەركەدەي بولىپ قويلىباي كەلگەن.
توي ەرتەڭ. تۇستە. كوپتەن كورىسپەگەن جىگىتتەردىڭ ءبىرازى قىزدى.
شاقىرىلعان قوناق پەن كەلگەن قۇدانىڭ كىم ەكەنىن سەزبەيتىندەي بولىپ قالدى.
سوندا قويلىباي: «اعا, تويىڭىزدى ءوزىم جۇرگىزىپ بەرەمىن. ءان مەن جىردىڭ, ءازىل مەن شاتتىقتىڭ وتىرىسى بولادى!», دەگەن. راسىن, ايتسام, سەنگەنىم قويلىباي ەمەس, ەكى ەرلاننىڭ ءبىرى ەدى.
ول كەزدە قويلىبايدى بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەيدى. سۋىرىپ سالما اقىن, دومبىرانى وركەستر قىلىپ جىبەرەتىن اسقان اۋەزشى, ساۋىرىن سيپاتپاس ءسوز جورعاسى ەكەنىن ەشكىم باعدارلاي قويماعان.
اقىندار ايتىسى ەندى عانا ەكپىن الا باستاعان كەز.
ەل مەن جەر تۋرالى, ونى مەكەن ەتكەن جۇرت تۋرالى تولعاۋى سوندا تۋعان.
ەنشىسى بولىنبەگەن, ورتاعا كەڭەستەردىڭ كىرەنى سالىنباي تۇرعان جاڭاارقا مەن نۇرانىڭ, اقمولا ماڭايىنىڭ ءسوز تۇسىنەتىن ازاماتتارى سوندا ءدىر ەتكەن.
«وپىرىم-اي, جاپ-جاس بالا وسىنىڭ ءبارىن قايدان ءبىلىپ ءجۇر؟» دەپ, باس شايقاعان.
ونىڭ ءجونى بولەك ەدى. شىققان تەگى – قازاقتىڭ تالاي حانىنا اتالىق بولىپ تاربيە بەرگەن كەشەگى «سايدالى سارى توقا» بولسا, كەشەگى اقيىق اقىن ساكەننىڭ كىندىك قانى تامعان جاڭاارقانىڭ ۇلى بولسا, قالايشا ونەردەن قۇرالاقان بولادى؟
قاراعاندى مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى بولىپ عالىم-رەنتگەنولوگ ماقاش الياكپار ۇلى كەلدى. ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى مەن عالىم-دارىگەرلىگى ءوز الدىنا, ماقاڭ قازاق ونەرىن تەرەڭ تۇسىنەتىن, ءوزى قىلقالام شەبەرى دەپ تانىلعان كەسەك تۇلعا ەدى. قاراعاندىنىڭ جاستار گازەتىندە ىستەپ جۇرگەن قويلىبايدى وڭىرلىك «شيپاگەر» گازەتىنە رەداكتور قىلىپ الدى.
سوندا بۇل گازەت نە باستى؟ ماقالالاردىڭ كوپشىلىگى مەديتسينالىق تاجىريبە مەن دارىگەرلىك كەڭەس قانا ەمەس. قازاق عىلىمى مەن وركەنيەتىنە ۇلەس قوسقان عالىمدار مەن قايراتكەرلەر تۋرالى بولاتىن.
وسى كۇنگە دەيىن قويلىباي اقىن جۇرىسىنەن دە, شابىسىنان جاڭىلعان جوق.
اقىندار ايتىسىندا تالاي كورەرمەندى وتكىر سوزىمەن, ءوتىمدى پايىمىمەن ريزا قىلدى.
ايتىس اقشا تابۋدىڭ بيزنەسى بولىپ كەتكەندە, قويلىباي ۇندەمەي ساحنادان سىرعىپ كەتتى.
ىڭعايى كەلگەندە, ءجونسىز ءسوز بەن جاتتاندى ۇيقاس ەستىگەندە ارقاسى «قىشىپ» كەتەتىنى بار ەندى.
قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شاقىرۋىمەن ۇلكەن ۇستازدار قاتارىنا قوسىلعان. كانديداتتىق, دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالار كوز مايىن جەسە دە, سۋىرىپ سالما اقىندىعىن جويا الماعان.
جەتپىسكە قاراي ەندەپ بارا جاتسا دا, قويلىباي اقىن ءالى سول قالپى.
اعالارمەن ىنىشە, ىنىلەرمەن اعاشا سويلەسىپ جۇرگەن قالپى.
قازاقتا قالعان كونە اڭىزدىڭ بىرىندە قوبىزدى سارناتقان قويلىباي تۋرالى تالاي ءاپسانا بار. قوبىزىنىڭ سارىنى جەتپەگەن جەرگە ابىزدىڭ ساڭقىلداعان ءسوزى جەتەدى ەكەن. جۇيرىك تۇلپار مارەسىنە جەتپەسە, قويلىبايدىڭ قوبىزى شاۋىپ جەتەدى ەكەن.
ءبىزدىڭ قويلىبايعا دا سول باباسىنىڭ ءبىراز قاسيەتى جۇققانداي كورىنەدى.
اتا جۇرتتان اماناتقا العان قازاقتىڭ اقىلى مەن بايسالدىلىعىن, ءسوز شەبەرلىگى مەن ونىڭ ءتۇپ تاريحىن جەتە بىلەتىن قازاقتىڭ وسىنداي ازاماتتارى امان بولسىن.
نۇرحان مىڭباي
