ايماقتار • 29 قاراشا, 2024

شارۋاسى شيراپ, ءوندىرىسى وركەندەگەن ءوڭىر

81 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن

تۇركىستان وبلىسىندا جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 4 ترلن تەڭگەدەن استى. بۇل تۋرالى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى ەسەپ بەرگەن وبلىس اكىمى دارحان ساتىبالدى ءمالىم ەتتى.

شارۋاسى شيراپ, ءوندىرىسى وركەندەگەن ءوڭىر

وڭىردە ونەركاسىپ ءونىمى كولەمى 8,8%-عا ارتىپ, 960 ملرد تەڭگەدەن استى. وندا قايتا وڭدەۋگە باسىمدىق بەرىلگەن. ەسەپتى كەزەڭدە وڭدەۋ ونەركاسىبىندە 463 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلىپ, ءوسىم 113%-عا ارتتى. تاۋ-كەن, تاماق, جەڭىل ونەركاسىپ, ماشينا جاساۋ, جيھاز ءوندىرىسى سالالارىنداعى ءوسىم كورسەتكىشى كوڭىل توعايتارلىق.

ءوندىرىستى دامىتۋدا ەنەرگەتيكا تاپشى­لىعىن شەشۋ مەن يندۋستريالىق ايماقتارعا قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا, ۇكىمەتكە ەنەرگيا باعاسىن تومەندەتۋ بويىنشا ۇسىنىس ەنگىزىلىپ, قولداۋ تاپقان. سونداي-اق قۋات تاپشىلىعىن شەشۋگە 1,9 ترلن تەڭگەگە جالپى قۋاتى 2,7 گۆت بولاتىن 7 ءىرى جوبا جۇزەگە اسادى. سايرامدا قۋاتى 1000 مۆت بولاتىن ستانسا قۇرىلىسى باستالدى.

وبلىستا العاش رەت 100 گا اۋماقتا «شاعىن ونەركاسىپتىك پارك» جوباسى جۇزەگە استى. جوبا اياسىندا 308 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 151 وندىرىستىك عيمارات سالىنادى. ناتيجەسىندە 6 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, بيۋدجەتكە جىلىنا 2 ملرد تەڭگە سالىق تۇسەدى. قازىر 10 نىسان سالىنىپ, 8 كاسىپورىن اشىلىپ, 712 جۇمىس ورنى قۇرىلىپ ۇلگەرگەن.

ايماقتا جاڭبىرلاتىپ سۋعارۋ قوندىر­عىلارىن شىعاراتىن كاسىپورىن اشىلدى. جيھاز, مۇزداتقىش جانە قۇرىلىس زاتتارىن شىعاراتىن زاۋىتتار ىسكە قوسىلدى. بۇرىن تەك شەتەلدەن اكەلىنەتىن سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى قازىر تۇركىستاندا شىعارىلۋدا. وندىرىستىك پاركتە اشىلعان كومپانيالاردىڭ سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارى ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنە دە جەتكىزىلىپ وتىر.

وڭىرگە جىل باسىنان بەرى 888,5 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 17,7%-عا ارتتى. ال جىل باسىنان بەرى تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا كولەمى 685 ملن دوللاردى قۇراپ, جىلدىق جوسپار 1,5 ەسەگە ورىندالعان.

«وبلىسقا ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە تاجى­ريبە الماسۋ ماقساتىندا قىتاي, رەسەي, اۋستراليا, قاتار, وڭتۇستىك كورەيا, وزبەكستان ەلدەرىنە تۇركىستاندىق كاسىپكەرلەر ساپارىن ۇيىمداستىرىپ, الپاۋىت كومپانيالارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە, شەتەل كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن جالپى قۇنى 910 ملن دوللاردى قۇرايتىن 6 ينۆەستيتسيالىق جوبا باستالدى. ال قازان ايىندا تۇركىستان قالاسىنا 127 شەتەلدىك كومپانيانى شاقىرىپ, 301 ملرد تەڭگە كولەمىندە 35 مەموراندۋمعا قول قويىلدى», دەدى د.ساتىبالدى.

وسى كەلىسىم ارقىلى درون, بەينەكامەرا, مەديتسينالىق جيhاز, تۇرمىستىق تەحنيكا ون­دىرەتىن كاسىپورىنداردى اشۋ جۇمىسى باستالدى. ايماقتا «ونەركاسىپتىك جىلىجاي كەشە­­نى», «اليۋميني بۇيىمدارىن شىعاراتىن زا­ۋىت», «ونەركاسىپتىك توڭازىتقىشتار شىعارا­­تىن زاۋىت», «كاۋستيكالىق سودا, پۆح, كالتسي كاربيدى, اك تسەمەنت شىعاراتىن زاۋىت» جوبالارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سونىمەن بىرگە فوسفوريت كەندەرىن وڭدەۋ جانە مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى سالىنۋدا. الداعى ۋاقىتتا تۇركىستاندىق زاۋىتتار ءوز ەلىمىزدى جانە ەكسپورتتى ءتۇرلى ونىممەن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى. ودان بولەك, الداعى ۋاقىتتا يندۋستريالىق ايماقتاردا تۇرمىستىق تەحنيكا, وسىمدىك مايى, گاز قوندىرعىلارى, ليفت قۇراستىرۋ, اسكەري پالاتكا, سانفايانس, سەندۆيچ پانەلى جانە سۋسىندار وندىرەتىن زاۋىتتار اشىلادى.

ايماقتا ەنەرتەگيكا, اگروونەركاسىپتىك كەشەن, ءوندىرىس جانە قايتا وڭدەۋ, تۋريزم سالالارىندا ماڭىزدى 145 ينۆەستيتسيالىق جوبالار پۋلى دايىندالدى. اتالعان جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى 20 مىڭنان اسا جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, كىرىستەر قوسىمشا 100 ملرد تەڭگەگە ۇلعايادى. بۇگىندە, جالپى قۇنى 86 ملرد تەڭگە بولاتىن 31 ينۆەستتسييالىق جوبا ىسكە قوسىلىپ, 1300-دەن اسا جۇمىس ورنى پايدا بولدى.

وبلىس تۇرعىندارىنىڭ 80%-ى اۋىلدا تۇ­راتىندىقتان, اۋىل شارۋاشىلىعى – ءوڭىردىڭ ماڭىزدى سالاسى. قازىر اۋىل شارۋاشىلىعىن ءارتاراپتاندىرۋ, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ, مال مەن وسىمدىك ءونىمىن تەرەڭ وڭدەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە. وڭىردە جىل سايىن سۋ تاپشىلىعى بايقالادى. وبلىسقا كەرەك سۋدىڭ 70%-ى كورشى ەلدەن كەلەدى. سول سەبەپتى زاماناۋي سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن ەندىرىپ, جاڭا داقىلدار مەن سورتتاردى وسىرۋگە باسىمدىق بەرىلەدى. سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن 216,3 مىڭ گا-عا ەنگىزىپ, سۋارمالى جەرلەردىڭ ۇلەسىن ­40%-عا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. بيىلدىڭ وزىن­دە بۇل تەحنولوگيا 50 مىڭ گا-عا دەيىن جەت­كىزىلدى. سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىنىڭ قول­جەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جالپى قۇنى 11,7 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 3 ءوندىرىس ورنى ىسكە قوسىلدى.

سالادا ءونىم كولەمى 958 ملرد تەڭگەنى قۇ­راپ, ءوسىم 105,8%-عا جەتتى. ءونىم كولەمى بو­يىن­شا وبلىس رەسپۋبليكادا جەتەكشى ورىن­­دا تۇر. بۇل باعىتتا نارىقتى وتاندىق ونىم­مەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2024–2027 جىلدارعا جالپى 507 ملرد تەڭگە بولاتىن 105 جو­بانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. وسى ارقى­لى 8 مىڭنان اسا جۇمىس ورنى قالىپتاسادى.

ايماقتا «BNK Group LTD» كومپانياسىنىڭ قۇنى 7 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن «جىلىنا 1000 دانا جاڭبىرلاتىپ سۋعارۋ ماشينالارىن شىعارۋ» زاۋىتى, قۇنى 4,1 ملرد تەڭگە بولاتىن «14 مىڭ گا تامشىلاتىپ سۋارۋ ءوندىرىسى», «تۇران سۋ» مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ قۇنى 650 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن جىلىنا 9 مىڭ گا تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەسىن شىعاراتىن ءوندىرىسى ىسكە قوسىلدى. وعان قوسا شەتەلدىك ينۆەستوردىڭ قۇنى 2 ملرد تەڭگە بولاتىن 40 مىڭ گا-عا تامشىلاتىپ سۋارۋ ءوندىرىسى كەلەسى جىلى جۇزەگە اسىرىلادى.

«تۇركىستان وبلىسى رەسپۋبليكادا ماقتا وسىرەتىن جالعىز ايماق. بيىل 106 مىڭ گا-عا ماق­تا ەگىلدى. دەگەنمەن, ءداستۇرلى ءادىستى قولدان­عان­دىقتان ونىمدىلىگى تومەن بولدى. ەندى زاماناۋي سۋدى ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن قولدانىپ, ەلي­تالىق سورتتاردى ءوسىرۋدى جانە شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋدى قامتيتىن ماقتا-توقىما كلاستەرىن قۇرۋ قولعا الىندى. ياعني, ماقتا وسىرۋدەن باستاپ ءجىپ, ماتا جانە كيىم سياقتى دايىن توقىما ونىمدەرىن وندىرۋگە دەيىن قامتىلادى. تۇركىستان قالاسىندا ماقتانى تەرەڭ وڭدەيتىن ءىرى زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى باستالدى. جوبا قۇنى – 147 ملرد تەڭگە. زاۋىتتا 4 000-نان اسا جۇمىس ورنى اشىلادى», دەدى وبلىس اكىمى.

جالپى وڭىردە ماقتا كلاستەرىندە 9 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. تولىق ىسكە قوسىلعاندا 40 مىڭنان اسا جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, 50 مىڭ تونناعا جۋىق دايىن ءونىم وندىرىلەدى. بيۋدجەتكە ميللياردتاعان سالىق تۇسەدى. ماقتا ونىمدىلىگى 3 ەسەگە دەيىن ارتىپ, ونىمدىلىك كورسەتكىشى گا-نا 70 تسەنتنەرگە جەتەدى دەپ مەجەلەنگەن. ماقتاعا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى قولدانىلۋدا.

وندا ەگىستىكتى ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىندا دا جۇمىس باستالعان. ايماقتا جۇگەرىنى تەرەڭ وڭدەيتىن «كراحمال-سىرنە» زاۋىتى سالىنىپ جاتىر. جوبا قۇنى – 36 ملرد تەڭگە. ول تولىق ىسكە قوسىلعاندا جىلىنا 150 مىڭ توننا جۇگەرىنى تەرەڭ وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. 550 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, جۇگەرىدەن 26 ءتۇرلى ءونىم شىعارىلادى.

ەت ەكسپورتى جونىنەن تۇركىستان وبلىسى كوش باستاپ تۇر. ەكسپورتتاعى ءىرى قارا مال ەتىنىڭ 80%-ى, ياعني, 6,9 مىڭ تونناسى, قوي ەتىنىڭ 75%-ى وسى وڭىرگە تيەسىلى. 4,7 مىڭ توننا قوي ەتى ەكسپورتتالدى. اۋستراليا ەلىنىڭ تاجىريبەسىن قولدانىپ, ەت كلاستەرىن دامىتۋ جوسپارلانعان. زاماناۋي مال بيرجاسى, بورداقىلاۋ كەشەنى, ەت ونىمدەرىن تەرەڭ جانە قايتا وڭدەۋ باعىتىندا 5 جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. وعان 55 ملرد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالىنىپ, 600 جۇمىس ورنى قۇرىلدى. ءسويتىپ 35 مىڭ توننا ءونىم شىعارىلعان. ال ءسۇت ءوندىرىسىن ۇلعايتۋ, وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ قۋاتىن ارتتىرۋعا 2 ءىرى تاۋارلى ءسۇت فەرماسى جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى. جوبالار قۇنى – 7,8 ملرد تەڭگە.

وڭىردە 50 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. ونىڭ 29-ى «جايلى مەكتەپ» جوباسى اياسىندا سوعىلىپ جاتىر. «اۋىلدا دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسىمەن 49 نىسان بوي كوتەرۋدە. جىل باسىنان بەرى ايماققا 400 مىڭنان اسا, ە-qonaq جۇيەسىندەگى دەرەكتە 10 ايدا 19 مىڭ شەتەلدىك تۋريست كەلگەن.

وبلىستا جالپى 2,1 ملن تۇرعىن نەمەسە حالىقتىڭ 97,9%-ى اۋىزسۋمەن قامتىلعان. بيىل قوسىمشا 30 ەلدى مەكەن جاڭادان اۋىزسۋ قۇبىرىنا قوسىلىپ, 13 ەلدى مەكەننىڭ توزعان سۋ جۇيەلەرى جاڭارتىلادى. ەكى جىلدا 187 مىڭ تۇرعىن تابيعي گازعا قوسىلدى. وسى جىلى 1161 كم جولعا جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ, 560 كم پايدالانۋعا بەرىلەدى, جولدىڭ ءنورماتيۆتى ۇلەسى 94%-عا جەتەدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار