فوتو: ن.بايبۋلين
سەناتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ اقپاراتىنشا, ءىس-شارا بارىسىندا ادامزاتتى الاڭداتقان وزەكتى پروبلەمالار جانە ولاردى ەڭسەرۋ جولدارىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. سونداي-اق پالاتا سپيكەرى فورۋم الاڭىندا بۇۇ باس حاتشىسى انتونيو گۋتەرريشپەن جانە بۇۇ وركەنيەتتەر اليانسىنىڭ جوعارى وكىلى ميگەل انحەل موراتينوسپەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى.
ماۋلەن اشىمباەۆ ءوز سوزىندە جاھاندىق فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا ءىلتيپات ءبىلدىرىپ, بۇكىل ادامزاتتىڭ يگىلىگى ءۇشىن حالىقتار, مادەنيەتتەر جانە دىندەر اراسىنداعى ديالوگتى ىلگەرىلەتۋ جولىندا اليانستىڭ ميسسياسى ايرىقشا ماڭىزعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزى حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى قازاقستان مەن بۇۇ وركەنيەتتەر اليانسىنىڭ كوپجىلدىق سەرىكتەستىگىن دە جوعارى باعالادى. سونداي-اق ول ۇيىمنىڭ ءبىلىم بەرۋ, جاستاردى دامىتۋ, كوشى-قون, ايەلدەردىڭ ءرولى جانە باق ماسەلەلەرىنە قاتىستى حالىقارالىق تۇيتكىلدەردى شەشۋگە ارنالعان يگىلىكتى ىستەرىنە نازار اۋداردى. بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ارتتىرۋ ءۇشىن حالىقتاردى ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرۋ جولىنداعى جەتىستىكتەر دە ءسوز بولدى.
«بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ وركەنيەتتەر اليانسى ەلدەر مەن حالىقتار اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىكتى نىعايتۋعا, سونداي-اق, جاۋلاسۋدى, الالاۋدى جانە كسەنوفوبيانى ەڭسەرۋگە ىقپال ەتەدى. ءبىز اليانسپەن اراداعى كوپجىلدىق سەرىكتەستىگىمىزدى جوعارى باعالايمىز. قازاقستان اليانستىڭ دوستار توبىنىڭ مۇشەسى رەتىندە ونىڭ ءىس-شارالارىنا بەلسەندى قاتىسادى جانە وسى ۇيىمنىڭ باستامالارىن ازىرلەپ, ىسكە اسىرۋعا ءوز ۇلەسىن قوسادى. ءبىز الداعى ۋاقىتتا دا بۇۇ-نىڭ وركەنيەتارالىق ديالوگتى كوزدەيتىن ماقسات-مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا ۇلەس قوسۋعا دايىنبىز. اليانستىڭ مادەنيەتتەردى جاقىنداستىرۋ, ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى تۇرۋ, ءدىني, ناسىلدىك جانە ەتنيكالىق قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋ باعىتىنداعى ۇستانىمىن قولدايمىز. باتىس پەن شىعىستىڭ توعىسقان جەرىندە ورنالاسقان قازاقستان ەجەلدەن حالىقتاردى, مادەنيەتتەر مەن دىندەردى بايلانىستىراتىن گەوگرافيالىق جانە وركەنيەتتەر كوپىرى ءرولىن اتقارىپ كەلەدى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار سەنات سپيكەرى ادامزاتتىڭ دامۋى جولىندا بەيبىتشىلىك پەن تولەرانتتىلىق يدەيالارىن ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەنادا بەلسەندى قولدانىپ كەلە جاتقان تاسىلدەرىنە توقتالدى. سونداي-اق الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ سەزى مادەنيەتارالىق جانە دىنارالىق ديالوگ پەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ارنالعان جاھاندىق ىسكە ەلىمىزدىڭ قوسقان ۇلەسى ەكەنى ايتىلدى. بۇل باستاما بۇۇ وركەنيەتتەر اليانسىنىڭ ماقساتتارىمەن ۇندەس جانە ولاردىڭ ميسسياسى مەن باسىمدىقتارى دا ورتاق ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون.
«استانادا وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VII سەزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ الەمگە بەيبىتشىلىك جولىنداعى جاڭا جاھاندىق قوزعالىس قاجەت ەكەنىن ايتتى. شىن مانىندە, حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ قازىرگى جۇيەسى بۇگىنگى قالىپتاسقان احۋالعا جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ساي كەلمەيدى. مۇنداي جاعدايدا بەيبىتشىلىكتى, كەلىسىم مەن ءوزارا سەنىمدى نىعايتۋعا ارنالعان ءدىني, ساياسي جانە قوعامدىق كوشباسشىلاردىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرى ەرەكشە وزەكتى ەكەنى انىق. وسى ورايدا وركەنيەتتەر اليانسىنىڭ جاھاندىق فورۋمى اتالعان باعىتتى تاعى ءبىر پىسىقتاپ, يدەيالار الماسۋعا, بەيبىتشىلىك, ديالوگ جانە كەلىسىمدى ىلگەرىلەتۋ تاسىلدەرىن تالقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل فورۋم قازىرگى تاڭدا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ الدىندا تۇرعان ىرگەلى پروبلەمالاردى شەشۋ جولىندا دا كۇش بىرىكتىرۋگە وڭ سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىن», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
فورۋم بارىسىندا قاتىسۋشىلار ءدىننىڭ الەمدەگى سىندارلى جانە ماڭىزدى ءرولىن ەسكەرە وتىرىپ, ءدىن كوشباسشىلارى جاھاندىق سىن-قاتەرلەردى تالقىلاۋعا بەلسەندى جۇمىلدىرىلۋى كەرەكتىگىن ايتتى. بۇل رەتتە گەوساياسي شيەلەنىستەر, قارۋلى قاقتىعىستار, ساۋدا سوعىستارى, كليماتتىق پروبلەمالاردىڭ ۋشىعۋى, جالعان اقپاراتتىڭ كەڭ تارالۋى جانە ءداستۇرلى ادامي قۇندىلىقتاردىڭ قۇنسىزدانۋى سياقتى سىن-قاتەرلەر ءسوز بولدى.
سونداي-اق بۇگىن ماۋلەن اشىمباەۆ بۇۇ باس حاتشىسى انتونيو گۋتەرريشپەن ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزدى. وندا تاراپتار قازاقستاننىڭ بۇۇ-مەن جان-جاقتى ىنتىماقتاستىعىنىڭ باسىم باعىتتارىنا نازار اۋداردى جانە ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ جولىنداعى پروبلەمالار مەن قازىرگى تاڭداعى وزەكتى سىن-قاتەرلەردى تالقىلادى.
«قازاقستان بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋدە الەمدىك قوعامداستىقتىڭ قالىپ كەلە جاتقانىنا الاڭداۋشىلىق بىلدىرەدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ اتاپ وتكەندەي, ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ ءبىزدىڭ ۇلتتىق باسىمدىعىمىز. سوڭعى ونجىلدىقتاعى ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قاراماستان, جاھاندىق سىن-قاتەرلەر دامۋ قارقىنىنىڭ باياۋلاۋىنا اكەلىپ سوقتى. سوندىقتان الداعى ونجىلدىقتا ماڭىزدى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن بىرلەسىپ, شەشۋشى قادام جاساۋدىڭ ءمانى زور. بۇگىندە قازاقستاندا دامۋ ماقساتتارىنا ساي باستامالار بەلسەندى تۇردە ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. اسىرەسە, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ەكولوگيالىق تۇراقتىلىق سالالارىنداعى يگى ىستەردى ايرىقشا اتاپ وتكەن ءجون. وسى باعىتتا تاجىريبە, ءبىلىم جانە رەسۋرستار الماسۋ ارقىلى ءبىز بارىنشا ادىلەتتى ءارى دامىعان الەم قالىپتاستىرۋ جولىندا بىرلەسىپ ناتيجەلى جۇمىس ىستەيمىز دەپ سەنەمىز», دەپ, سەنات توراعاسى ودم-نىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ جانە باسقا دا باعىتتار بويىنشا پارلامەنتتىڭ قىزمەتى جونىندە ايتتى.
ودان بولەك, ماۋلەن اشىمباەۆ انتونيو گۋتەرريشكە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اتىنان 2025 جىلعى 17-18 قىركۇيەكتە استانادا وتەتىن «دىندەر ديالوگى: بولاشاق جولىنداعى سينەرگيا» اتتى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ VIII سەزىنە شاقىرۋدى تابىس ەتتى.
ءوز كەزەگىندە بۇۇ باس حاتشىسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ورنىقتى دامۋ بويىنشا جۇرگىزىپ كەلە جاتقان ساياساتىن جوعارى باعالاپ, قازاقستاننىڭ جاھاندىق دەڭگەيدە بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيتىن باستامالارىن ودان ءارى قولداۋعا دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى.
سونداي-اق ماۋلەن اشىمباەۆ بۇۇ وركەنيەتتەر اليانسىنىڭ جوعارى وكىلى ميگەل انحەل موراتينوسپەن, مۇسىلمان اقساقالدار كەڭەسىنىڭ باس حاتشىسى موحاممەد ابدەلسالاممەن جانە تۇركسوي-دىڭ باس حاتشىسى سۇلتان راەۆپەن كەزدەستى. وندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ VIII سەزىنىڭ كۇن ءتارتىبى جانە ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
