اكۆاوسىرۋگە 550 ملن ينۆەستيتسيا تارتىلادى
«اكۆاوسىرۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى جونىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى امانعالي بەردالين بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسىنىڭ باستى ماقساتى – جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن قۇرۋ جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعاندارىن كەڭەيتۋ, سونداي-اق باسەكەگە قابىلەتتى اكۆاوسىرۋ نىساندارىنىڭ ءوسىرۋ كولەمىن ۇلعايتۋ جانە ولاردىڭ قورشاعان ورتاعا, ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاتىستى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى اكۆاوسىرۋدى تۇراقتى دامىتۋ. سونداي-اق ا.بەردالين زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنە دە توقتالدى.
– بىرىنشىدەن, ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جەتىلدىرۋ جانە اكۆاوسىرۋ وبەكتىلەرى مەن ولاردىڭ وڭدەلگەن ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ. ەكىنشى – يننوۆاتسيالىق جانە يندۋستريالدىق تەحنولوگيالار مەن ۇدەرىستەردىڭ ءتيىمدى ەنگىزىلۋىن قولداۋ. ءۇشىنشى – اكۆاوسىرۋ سۋبەكتىلەرىن مەملەكەتتىك قولداۋ, – دەي كەلە زاڭ جوباسىندا سۋ ايدىندارىن كونكۋرستىق نەگىزدە جانە كونكۋرس راسىمدەرىن وتكىزبەي بەرۋ ءتارتىبى كوزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى.
ياعني كەمى 150 مىڭ اەك ينۆەستيتسيا بولعان جاعدايدا سۋ ايدىندارىن كونكۋرسسىز بەكىتۋ ۇسىنىلادى. سۋ ايدىندارىن اۋكتسيوندىق ساۋدا-ساتتىق تاسىلىمەن ەلەكتروندىق پورتال ارقىلى كونكۋرستىق نەگىزدە جۇرگىزۋ ءتاسىلى ەنگىزىلمەك.
– بۇل رەتتە تور قورشامادا بالىق ءوسىرۋ شارۋاشىلىقتارىن قۇرۋ جونىندەگى ينۆەستيتسيالىق جوبالار ءۇشىن ەگەر ينۆەستيتسيا سوماسى كەمىندە 150 مىڭ اەك بولسا, حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار سۋ ايدىندارىن كونكۋرس وتكىزبەي بەرۋ ۇسىنىلادى. بۇگىندە بۇل شامامەن 550 ملن تەڭگەنى قۇرايدى, – دەدى ۆيتسە-مينيستر.
دەگەنمەن سۇراق قويۋ كەزىندە دەپۋتات ەرلان سايروۆ زاڭ جوباسىنداعى كولدەردى بالىق وسىرۋشىلەرگە كونكۋرسسىز بەرۋ نورماسىنا قارسىلىق تانىتتى.
– زاڭ جوباسىندا جاڭا وندىرىستىك وبەكتىلەر سالۋعا ينۆەستور 550 ملن تەڭگە بەرسە, ءوندىرىستى جاڭعىرتۋعا 370 ملن تەڭگە سالسا, سول ينۆەستورلارعا بالىق شارۋاشىلىعى ايدىنىن, ياعني كولدەردى كونكۋرس وتكىزبەي, تەگىن بەرۋ قاراستىرىلعان. ەندى سول كولدەردى كونكۋرسسىز تەگىن بەرۋ سىبايلاستىققا الىپ كەلمەي مە؟ ەرتەڭ سول جەردە كونكۋرس وتكىزگەندەردىڭ تامىر-تانىستارى جۇرمەي مە, – دەپ سۇرادى دەپۋتات.
ا.بەردالين سىبايلاستىق تاۋەكەلىن ينۆەستيتسيالىق كوميسسيا ارقىلى ازايتۋ تەتىگى قاراستىرىلعانىن ايتىپ ءوتتى.
– سۋ ايدىندارىن كونكۋرسسىز بەرۋ سالانىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن كەرەك. قازىر رەزەرۆتە ارنايى تۇرعان ايدىندار بار. بۇل – ءىرى جانە تەرەڭ سۋ ايماقتارى. ايتالىق, كاسپي تەڭىزىندە, بۇقتىرما سۋ قويماسىندا وسىنداي شارۋاشىلىقپەن اينالىسۋعا بولادى. بۇل جەردە ايدىندار كونكۋرستان تىس بەرىلەتىندىكتەن, ونى ينۆەستيتسيالىق كوميسسيا بەكىتەدى. ونىڭ قۇرامىنا ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ, جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردىڭ, باسسەيندىك ينسپەكتسيا وكىلدەرى, «اتامەكەن» ۇكپ جانە سالالىق كاسىپورىن وكىلدەرى كىرەدى. سوندىقتان بۇل جەردە شەشىمدى ءبىر ادام قابىلدامايدى. ياعني سىبايلاستىق تاۋەكەلىن ازايتادى دەگەن ويىمىز بار, – دەدى ۆيتسە-مينيستر.
جالپى, ءماجىلىس ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداعان «اكۆاوسىرۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى مەن وعان ىلەسپە تۇزەتۋلەردەن ۇققانىمىز ەلىمىزدە اكۆاوسىرۋدىڭ دامۋىن باقىلايتىن اقپاراتتىق جۇيە قۇرىلاتىن بولدى.
اكۆاوسىرۋ سالاسىندا ءۇش جىلدا ءبىر رەت وتكىزىلەتىن ونىڭ دامۋ جاعدايىن باعالاۋ نەگىزىندە مەملەكەتتىك ساياسات قۇرالدارىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. وسى ماقساتتا بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن كونسالتينگتىك كومپانيالار مەن تالداۋ ورتالىقتارىن, قوعامدىق سالالىق وداقتار مەن قاۋىمداستىقتاردى تارتۋ كوزدەلگەن. باعالاۋ ناتيجەلەرى مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىنىڭ قۇجاتتارىن ازىرلەۋ كەزىندە ەسكەرىلەدى. تسيفرلاندىرۋ ماقساتىمەن مونيتورينگتىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى ەنگىزىلەدى.
بايانداماشى زاڭ جوباسىنا قوسىمشا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ەنگىزىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل – سۋبسيديالاۋ, جەڭىلدەتىلگەن كرەديت, عىلىمي سۇيەمەلدەۋ جانە ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدى ىنتالاندىرۋ. سونداي-اق بالىق ءوسىرۋ ءۇشىن سۋ بەرۋ جونىندەگى قىزمەتتەردىڭ قۇنىن سۋبسيديالاۋدىڭ جاڭا ءتۇرى قاراستىرىلادى. سۋبسيديالاۋ اگروونەركاسىپتىك كەشەندى سۋبسيديالاۋدىڭ مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەسى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە قارسى مىندەتتەمەلەردى ەنگىزۋ جوسپارلانعان.
سونداي-اق ۆەدومستۆو وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, ادامداردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اكۆاوسىرۋ سالاسىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋ ەنگىزىلمەك. مۇنداعى ماقسات – اكۆاوسىرۋ ونىمدەرىنىڭ, ادامداردىڭ ءومىرى, دەنساۋلىعى جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ ءۇشىن تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, ونىڭ ىشىندە سۋ جانۋارلارىنىڭ بوتەن تۇرلەرىنىڭ ەنۋىنە جول بەرمەۋ.
– باقىلاۋدى كاسىپكەرلىك كودەكسكە سايكەس, باقىلاۋ سۋبەكتىسىنە بارىپ جانە بارماي تەكسەرۋ, پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ نىسانىندا جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان. بۇل رەتتە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بولىمشەلەرىنە قاتىستى مەرزىمدى, جوسپاردان تىس تەكسەرۋلەر, قاشىقتان باقىلاۋ نىسانىندا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى ەنگىزۋ كوزدەلگەن, – دەدى ۆيتسە-مينيستر ا.بەردالين.
سونىمەن قاتار وتىرىستا قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ «ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمنىڭ 1-بابىنا بانك وپەراتسيالارىن گەوگرافيالىق قامتۋدى ساحارانىڭ وڭتۇستىگىنە قاراي افريكا ەلدەرىنە جانە يراكقا شەكتەۋلى جانە بىرتىندەپ تاراتۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تۇزەتۋلەردى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى تەزيستەرىن باياندادى.
بالاباقشالارعا ليتسەنزيا بەرىلمەك
ءماجىلىس كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە اقپارات, قوعامدىق دامۋ, مادەنيەت جانە ارحيۆ ىستەرى سالالارىنداعى نورمالاردىڭ ارتىق (شامادان تىس) زاڭنامالىق رەگلامەنتتەلۋىن بولعىزباۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭدى ەكىنشى وقىلىمدا قابىلدادى. زاڭدا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ وسى سالالارداعى نەگىزگى ماقساتتارى, مىندەتتەرى مەن قۇزىرەتىنىڭ قاعيداتتارى ايقىندالادى.
تۇزەتۋلەردە پرەزيدەنتتىڭ «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى حالىققا جولداۋىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ازىرلەنگەن «كەلەشەك» بىرىڭعاي ەرىكتى جيناقتاۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتىن قۇقىقتىق رەتتەۋدى كوزدەيتىن نورمالار قاراستىرىلعان.
ءماجىلىس وقۋ اعارتۋ مينيسترلىگى باستاماشى بولعان ءبىلىم بەرۋ جانە بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭدى ەكىنشى وقىلىمدا قابىلدادى. دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن وسى زاڭعا 2027 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ سالاسىنداعى قىزمەتتەردى كورسەتەتىن ۇيىمداردى ليتسەنزيالاۋ ءتارتىبى ەنگىزىلدى.
سونىمەن قاتار قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى (ۇيىرمەلەر, سەكتسيالار جانە ت.ب.) ءۇشىن قىزمەتتى باستاۋ نەمەسە توقتاتۋ تۋرالى حابارلاما ءتارتىبى بەلگىلەنەدى.
قاناتقاقتى جوبالاردان قايىر بولماي تۇر
ۇكىمەت باسشىسىنان باستاپ ءتۇرلى مينيسترلىكتەر مەن قۇزىرلى ورگاندارعا باعىتتالعان دەپۋتاتتىق ساۋالدار دا سان-سالانى قامتىدى.
«اۋىل» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى اناس باققوجاەۆ ۇكىمەت باسشىسى ولجاس بەكتونوۆكە قاناتقاقتى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە جول بەرىلەتىن ولقىلىقتارعا قاتىستى ساۋالىن جولدادى. دەپۋتات «جاڭا قازاقستاننىڭ» جاڭا ەكونوميكالىق مودەلىن قۇرىپ, ناقتى بەتبۇرىس جاسايمىز دەسەك, ءارتۇرلى جاڭا يدەيالاردى قاناتقاقتى جوبالار ارقىلى قولدانىپ كورۋىمىز كەرەكتىگىن ۇسىندى. دەپۋتات ءدال قازىرگى مۇنداي جوبالاردىڭ جاعدايىنا كوڭىلى تولمايتىنىن جەتكىزدى.
– اكىمدىكتەر مەن مينيسترلىكتەردىڭ بەرگەن اقپاراتىنا سايكەس كەيىنگى ءتورت جىلدا 104 قاناتقاقتى جوبا ىسكە اسقان. ولاردى قارجىلاندىرۋعا 805 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. كەلىپ تۇسكەن اقپاراتتى زەردەلەگەندە, مۇنداي جوبالاردىڭ كوپ بولىگى ءتيىمسىز جاسالعانىن اڭعاردىق. سوندا ءبىز ميللياردتاعان اقشا تولەپ قاناتقاقتى جوبالاردان نە الدىق, – دەگەن دەپۋتات بىرقاتار جۇيەسىز ساتتەردى ايتا كەلە جوبالاردى ىسكە اسىراتىن مەملەكەتتىك ورگاندار مۇنداي جوبانىڭ نە ەكەنىن وزدەرى دە دۇرىس تۇسىنبەيتىنىنە قىنجىلدى.
ءتىپتى اشۋعا بۋلىققان دەپۋتات «مەملەكەتتىك ورگاندار «قاناتقاقتى جوبا» دەگەن جاپ-جاقسى مەحانيزمدى اقشا يگەرۋدىڭ وزدەرىنە ىڭعايلى, ءتىپتى كوررۋپتسيانىڭ قۇرالىنا اينالدىرعان», دەپ بىرقاتار ۇسىنىسىن جەتكىزدى.
ال «اق جول» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ ءبىر توپ دەپۋتاتى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليارعا جۇكتەردى حالىقارالىق تاسىمالداۋعا ارنالعان شەتەلدىك رۇقسات بلانكىلەرىنىڭ تاپشىلىعىن قولدان جاساۋ جانە ولاردى «سۇر نارىقتا» قايتا ساتۋ ماسەلەسى بويىنشا كاسىپكەرلەر پارتياعا شاعىم جولداعانىن جەتكىزدى.
ايتۋىنشا, الاياقتار, مۇمكىندىگىنشە كوپ بلانكىلەردى الۋ ءۇشىن ءبىر كۇندىك كومپانيالار توبىن قۇرادى. ءسويتىپ, جىل باسىندا شەتەلدىك بلانكىلەرگە قويىلعان بارلىق كۆوتانى الىپ قويادى, ال ادال كاسىپكەرلەر ولاردان جوعارى باعامەن ساتىپ الۋعا ءماجبۇر. سالدارىنان جىل سوڭىندا پايدالانىلماعان كۆوتالار كەرى قايتارىلىپ, ال جۇكتەر شەتەلدىك تاسىمالداۋشىلاردىڭ ەنشىسىنە كەتەدى. وسى جىلدىڭ شىلدە ايىندا بلانكىلەردى قايتا ساتۋمەن الاياقتىق جاساۋعا توسقاۋىل قويۋ رەتىندە ەرەجەگە وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن ەكەن. بىراق ول وزگەرىستەر ەش پايدا بولماعان. مىنە, وسى الاياقتىق تاۋەكەلدەرىن جويۋدى ماسەلە ەتىپ كوتەرگەن فراكتسيا مۇشەلەرى قاجەت بولسا, ءتيىستى لاۋازىمدى تۇلعالار زاڭنامادا كوزدەلگەن جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلسىن دەگەن ۇسىنىسىن جولدادى.
