وسىنداي دۇنيەلىك مۋزىكا بەيىمبەت ءمايليننىڭ «تۇيەباي» اڭگىمەسىندە بار. سول زاماننىڭ, سول قوعامنىڭ بار بەت-بەينەسى تۇيەباي وبرازىنان كورىنەتىن شاپ-شاعىن شىعارما بالا-كەيىپكەردىڭ ارمانى مەن اڭسارىن, بولاشاققا دەگەن ۇمتىلىسى مەن وكىنىشىن جىرلايدى.
جالپى, بەيىمبەت كەيىپكەرلەرىنىڭ ىشىندە, اسىرەسە تۇيەبايدى وقىرمان جاقسى تانيدى. ءوزى قايسار, ارمانشىل, ادال, كەيدە تەنتەك تۇيەباي ىشتەي قاتارلاس دوستارىنىڭ ومىرىنە قىزىقسا, كوپ وقىرمان ونىڭ باتىلدىعىن, كىرشىكسىز كوڭىلىن, ەر مىنەزىن ۇلگى ەتەدى. دەگەنمەن الداپ-ارباۋعا, وتىرىك پەن قۋلىق-سۇمدىققا, باي مەن كەدەيدىڭ اراجىگىنە قۇرىلعان زامانعا بالا تۇيەباي قارسى تۇرا الا ما؟
بالاسىن وقۋعا بەرگەن ءۇيدىڭ ءبارى جۇما سايىن ەسەپشىل مولدانى قوناق قىلادى. كەلگەن سايىن باتاسىن سۇراپ, الاقانىنا بەس تيىندىق قارا باقىر ۇستاتىپ جىبەرەدى. ارينە, بۇل اۋرە-سارساڭنىڭ ءبىر-اق ماقساتى بار: بالاسىنا مولدانىڭ تاياعى تيمەسە بولدى. ال شوقشا ساقالدى مولدانى جۇما سايىن قوناققا شاقىرمايتىن جالعىز-اق تۇيەباي. نەگە دەسەڭىز, ج ۇلىم-ج ۇلىم قارا ءۇيدىڭ وعان جاعدايى جوق, ەندى ءبىر جاعىنان, تەنتەك تۇيەبايدى تاياقتان اراشالايتىن شەشەنىڭ دە نيەتى جوق. ەسەپشىل قۋ مولدا مۇنداي مۇمكىندىكتى قۇر جىبەرسىن بە؟..
ء«بارىمىز بىرگە وقىدىق, ساباقتاسپىز, زەرەكتىگى بىزدەن كەم ەمەس, بىراق باستاپ وقىعاننان-اق تۇيەبايعا مولدانىڭ قىلىعى كەلىسپەدى. العاشقى كەزدەردە «اقىماق, حايۋان!» دەپ سوگەتىن بولدى. جۇرە-جۇرە قۇلاعىن بۇرايتىندى شىعاردى. بىرقاتار وقىعان جيىرما شاقتى بالانىڭ ىشىندە تۇيەبايدان بۇرىن تاياق جەگەنى بولمادى».
تۇيەباي دا جوقشىلىقتا وسكەن سوڭ اناۋ-مىناۋ تاياققا مىڭق ەتپەيدى. ءسال نارسەگە باسقا بالالار سياقتى ۇيىنە جىلاپ بارىپ, ارىز ايتاتىن ادام ەمەس. بويىندا ءبىر جىگىتتىك بايسالدىلىق, شىدامدىلىق, قايسارلىق بار. بىراق قانشا دەگەنمەن ءومىردى ەندى تانىعان بالا ەمەس پە – كۇندەردىڭ ءبىر كۇنى مولدانىڭ ەكى ايىر قامشىسىنا شىداماي العاش رەت وكىرىپ قويا بەردى. «شوقىنىپ كەتسەم دە ەندى مولدانىڭ الدىن كورە المان!» دەپ سوڭعى ءسوزىن ايتتى. بۇل – تۇيەبايدىڭ ومىردەگى ءوز ەركىمەن قابىلداعان العاشقى (بالكي, سوڭعى) شەشىمى ەدى.
ءيا, وسى وقيعادان سوڭ تۇيەباي مولدا بەتىن كورمەدى. اكەسى قوي سوڭىنا سالىپ, بىرەۋدىڭ مالىن باقتى. ەسەپشىل مولدانىڭ قامشىسى ەتىنەن وتپەسە, زەرەك بالا ەل قاتارلى وقۋىن وقىپ جۇرەر ەدى. بالكي, ءوز ورتاسىنان وزا شاۋىپ, زەردەسى اشىلىپ, ءبىلىمدى قازاق اتانار ەدى. بىراق جالاڭ اياق قوي باعىپ ءجۇر. ءوز تاڭداۋى – ءوز شەشىمى.
«الدەنەگە قىزىعىپ, تەلمىرىپ قارادى. كوزقاراسىندا «سەن باقىتتىسىڭ عوي» دەگەن ءسوز بار ەدى. جازدىگۇنى مولدادان تاياق جەپ, كۇن باتا ەكەۋمىز قايتقاندا تۇيەباي ماعان وسى كوزقاراسپەن قاراپ ەدى. وندا دا «سەن باقىتتىسىڭ عوي» دەگەن ءسوزدى اۋزىمەن ايتپاسا دا كوزقاراسى ەرىكسىز بىلدىرەرلىك ەدى».
تۇيەبايدىڭ بالا ارمانىن ەشكىم بىلمەيدى. بىراق ول دا اۋىل بالالارى سەكىلدى باقىتتى بالالىقتى, اسىر سالعان ويىندى, ءتاۋىر كيىم مەن توقشىلىقتى, وقۋدى قالادى. ءومىردىڭ بار شىندىعى مەن ادىلەتسىزدىگىن ۇعىنىپ تۇرسا دا بالا جانىن قيا ما, دوستارىمەن بالاشا جۇرگىسى كەلدى, بالاشا ءومىر سۇرگىسى كەلدى. بىراق ءومىر ونى ەرتە ەسەيتتى.
«مولدانىڭ ۇرىپ جابىرلەگەنى سەكىلدى بايدىڭ دا ات بەرمەي, جابىرلەگەنى كورىندى. بىراق «شوقىنىپ كەتسەم دە, مولدانىڭ الدىن كورمەيمىن» دەپ ايتقانى سەكىلدى, «اشتان ولسەم دە, بايدىڭ قويىن باقپايمىن» دەپ سول ساعاتىندا تۇيەباي ايتا المادى. ونى ايتاتىن وزىندە قۇدىرەت جوق سەكىلدەندى». ادىلەتسىزدىك ءار زاماندا ءتۇرلى فورمادا كورىنەدى. تۇيەبايدىڭ قوعامىندا دا ەسەپشىل مولدالاردىڭ اسەرىنەن قانشاما بالانىڭ قوي باعىپ كەتكەنىن كىم ءبىلسىن...
