سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ءادىل ءىزباسحان
«ماڭگىلىك مەرەكەگە» ساپار...
بيىلعى يۋنەسكو دارگەيىندە تويلانىپ جاتقان بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شارالاردىڭ قورىتىندى جيىنىنا دەلەگات بولىپ, فرانتسۋز تىلىندە جارىق كورگەن «مەنىڭ اتىم – قوجا» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرىنە قاتىسۋ ءۇشىن الماتىدان پاريجگە قاراي بەت تۇزەدىك. كەيىنگى جىلدارداعى ساياسي شيەلەنىستى جاعداي الماتىدان توتە ۇشاتىن جولعا بوگەت سالىپ, ايگىلى پاريجگە ەۋروپانىڭ قاقپاسى سانالاتىن ىستانبۇل ارقىلى جەتپەكپىز.
قيال شىركىندە شەكتەۋ بولا ما؟ باتىس ەۋروپانىڭ تورىنەن ورىن تەپكەن ۇلى فرانتسيا تۋرالى بار بىلەتىنىمدى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ وتىرمىن. فرانتسيانىڭ عانا ەمەس, الەمدىك رۋحانياتتىڭ استاناسى اتانعان, ەيفەل مۇنارالى – پاريج. كونە عيماراتتارى ادامزات تاريحىنان سىر شەرتكەن, كورولدەر مەن پاتشالاردىڭ قۇتحاناسى – ۆەرسال. عالام سۋرەتشىلەرىنىڭ جادىگەرلەرىن كوز قاراشىعىنداي ساقتاعان, بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ورداسى – لۋۆر.
جۇمىر جەردى ماحاببات اڭىزىنا ەلىتكەن, وتكەن جىلدارى ورتكە ورانعان – نوتر-دام... قايسىسىن ايتىپ, قايسىسىن جازارىڭدى بىلمەيتىن وسىناۋ قاسيەتتى دە قاستەرلى رۋحاني مەكەنگە تابانىمىز تيمەي جاتىپ, اڭگىمەنى اعىلشىن جازۋشىسى, نوبەل سىيلىعىنىڭ يەگەرى ەرنەست حەمينگۋەيدەن باستاۋىمىزدىڭ سەبەبى نە؟ نەگە ءبىز ادامزات بالاسىن وزىنە ىنتىق ەتكەن ەيفەل مۇناراسىن كورگىسى كەلمەي الاسۇرعان فرانتسۋز جازۋشىسى گي دە موپاسساننىڭ حيكاياسىن اتتاپ ءوتىپ, اعىلشىن حەمينگۋەيگە ارقا سۇيەپ وتىرمىز؟
ونىڭ ءمانى مىنادا... ەڭ العاش كوشەلەرىنە شام قويىپ, جۇمىر جەر بەتىندەگى تۇڭعىش «جارىق قالا» اتانعان پاريج («La Ville Lumière») ءشارى حاقىندا حەمينگۋەيدىڭ «وزىڭمەن بىرگە ماڭگى جاسايتىن مەرەكە» اتتى تۋىندىسى بار. سول شىعارمادا ايتىلعان ءومىر بويى ۇمىتا المايتىن «ماڭگىلىك مەرەكەمىزدىڭ» باستالىپ كەتكەنىنە سەنە الار ەمەسپىز. حەمينگۋەي: «مەن كورگەن شاھارلاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ادەبي قالا – پاريج. فرانتسۋز جازۋشىلارى عانا ەمەس, الەم قالامگەرلەرى وسى قالادا بولعان وقيعالاردى وزەك ەتىپ, كوركەم شىعارما جازعىسى كەلەدى», دەپ تەبىرەنە ايتقان ءسوزى دە ءالسىن-ءالسىن ەسكە تۇسەدى.
قولعا قالام العالى ءپاريجدى ءبىر كورۋدى ارمان ەتتىك. سودان بولار, پاريج تۋرالى بىرەر ءسوز جازۋ جۋرناليست-قالامگەر رەتىندە ءبىزدىڭ دە ماقساتىمىزعا اينالىپ ەدى. ساعىم جەلدەي سول قيال بۇگىن شىندىققا اينالدى. ونى شىندىققا اينالدىرعان بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى.
كوك تولقۇجاتقا دەگەن قۇرمەت
ىستانبۇل اۋەجايىنىڭ باقىلاۋ ايماعىندا كەزەك كۇتىپ تۇرمىز. الدىمدا ەكى شەتەلدىك. ءبىرى – ازيات, قىتاي ما, كارىس پە, جاپون با, اجىراتا المادىم. ەكىنشىسى – ەۋروپالىق. قۇجات تەكسەرىپ تۇرعان كەدەن قىزمەتكەرى ولاردى ۇزاقتاۋ «تەرگەدى». قاي ەل بولسىن, شەكارادان وتەردە «تەرەزە سىندىرىپ قويىپ, قوبالجىپ جۇرەتىن بالاداي» جۇرەگىڭ ورەكپىپ تۇرادى عوي. تۇركى تىلدەرىنىڭ ۇقساستىعىنا قىزىعىپ, ەرتەرەكتە ۇيرەنگەن «نان سۇراپ جەرلىك» تۇرىكشە ءتىلدى ەسكە تۇسىرە باستادىق.
كەدەندەگى تۇرىك جىگىت: «قازاق تۇرىكسىڭ بە؟» دەدى جىلى جىميىپ. «اتاجۇرتتان كەلگەن قازاقپىن», دەپ كۇلە ءتىل قاتتىم. «بۇيرۋن, كەچە بيلەرسينيز» (جارايدى, وتە بەرىڭىز), دەدى بىردەن. باياعىدان تانىس, تۋىسىن كورىپ تۇرعانداي جىلى قاباق تانىتقانىنا ەركىنسىپ, مەنى الدىمداعى ەكى ازامات سەكىلدى نەگە «تەرگەمەگەنىن» سۇرادىم. «اعاسى, ءسىز ءوز ەلىڭىزگە كەلدىڭىز. قازاق دەگەن ءبىزدىڭ باۋىرىمىز», دەدى ول, مەنىڭ بەينەمدى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ جاتىپ.
بىزبەن بىرگە بەردىبەكتىڭ شىعارمالارىن جاتا-جاستانا وقىپ ءجۇرىپ بالالىق شاعىندا قوجا مەن جانارعا, ەسەيگەن سوڭ ەركىن مەن عالياعا اينالىپ كەتكەنىن بىلمەي قالعان وتىزعا جۋىق دەلەگات پاريجگە بەت العانىن ايتقىم كەلىپ, ىركىلىپ قالدىم. بۇل جىگىت بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا قاراستى يۋنەسكو دارگەيىندە تۇركى جۇرتى ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى, جازۋشى بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى تويلانىپ جاتقانى حاقىندا بىلمەسە دە, كوك تولقۇجاتقا قۇرمەت كورسەتكەنى جۇرەككە جىلىلىق سىيلادى. تاۋەلسىزدىك العالى بەرى قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى مادەني قاتىناستاردىڭ قارقىندى ءجۇرۋى ەكى ۇلتتى قالاي باۋىرلاستىرىپ جىبەرگەنىن كوزبەن كورىپ, فرانتسياعا كەلە جاتقان ساپاردىڭ تاريحي ءھام رۋحاني ءمانىن دە جەتە تۇسىنگەندەي بولدىم.
رەسمي جيىن ءھام تىلەكتەر
يۋنەسكو-نىڭ شتاب-پاتەرىندە بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان كونفەرەنتسيا مەن فرانتسۋز تىلىندە جارىق كورگەن «مەنىڭ اتىم – قوجا» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى باستالدى. ءىس-شارانىڭ تىزگىنىن ەلشى, قازاقستاننىڭ يۋنەسكو جانىنداعى تۇراقتى وكىلى اسقار ابدراحمانوۆ قولعا الدى.
رەسمي جيىندا قازاقستان تاراپىنان مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا مەن الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتتارى وقىلىپ, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ, جازۋشى-پۋبليتسيست مارات توقاشباەۆ سىندى ازاماتتار بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ ادەبي مۇراسىنىڭ الەم ادەبيەتىنە اسەرى تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى. قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, بەلگىلى اقىن جاناربەك ءاشىمجان بايانداما جاساپ, جازۋشىنىڭ سوڭعى تۇسكەن سۋرەتىن يۋنەسكو ۇيىمىنا سىيعا تارتتى. جازۋشىنىڭ قىزى سامال سوقپاقباەۆا اكەسىنىڭ 100 جىلدىعىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە وتۋىنە اتسالىسقان ازاماتتاردىڭ بارىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
جيىندى تىزگىندەگەن ەلشى, قازاقستاننىڭ يۋنەسكو جانىنداعى تۇراقتى وكىلى اسقار ساۋىتبەك ۇلى – ۇزاق جىل ەل گازەتى «ەگەمەن قازاقستانعا» باسشىلىق ەتكەن تۇلعا ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ پەرزەنتى.
حالىقارالىق اۋقىمدا قازاقتىڭ قامىمەن قىزمەت ەتىپ, القالى جيىندى قازاق, فرانتسۋز, اعىلشىن تىلدەرىندە مۇدىرمەي جۇرگىزگەن باۋىرىمىزدى كورگەندە ءبارىمىز ديپلوماتيالىق, قايراتكەرلىك بولاشاعىنىڭ باياندى بولۋىن تىلەدىك.
اڭىز بەن اقيقاتتىڭ اراسى...
اڭسارىمىز اۋىپ, اسىعا جەتكەن پاريجدە ءبىز كۇتپەگەن ەكى جاڭالىق بولدى. ءبىرىنشىسى, اكادەميك رىمعالي نۇرعاليدىڭ «تاۋدان تۇسكەن ادام» اتتى ەسسەسىندە ايتىلعان «مەنىڭ اتىم – قوجا» كىتابىنىڭ ەرتەرەكتە فرانتسۋز تىلىنە اۋدارىلعانى تۋرالى اڭىزدىڭ اقيقاتىن يۋنەسكو-داعى وكىلدەر انىقتاي الماپتى. بۇرىنعى اۋدارما تابىلماعان. ەكىنشىسى, وسى حيكايات جەلىسىمەن تۇسىرىلگەن ابدوللا قارساقباەۆتىڭ «مەنىڭ اتىم – قوجا» ءفيلمىنىڭ دە كانن فەستيۆالىنىڭ ارنايى جۇلدەسىن ۇتىپ العانى تۋرالى ارحيۆ دەرەكتەرى قولعا تۇسپەگەن.
«تاۋدان تۇسكەن ادامدا» جازىلعان بەردىبەكتىڭ: «قولىما ۇستاپ وتىرعان دۇنيەنىڭ اۆتورى ءوزىم ەكەنىنە كوزىم سەنسە دە, كوڭىلىم سەنبەي, ءسابيىن ەركەلەتكەن انا ىسپەتتەس پەيىلدە كىتاپتىڭ اپپاق سۇتتەي قاعازعا باسىلعان بەتتەرىن پاراقتاپ, مۇقاباسىن سيپالاپ, سۋرەتشى كەلىستىرە سالعان الاتاۋ تارابىنا, قوجا, سۇلتاندار بەينەلەرىن قاراپ وتىرىڭقىراپ قالعان كۇيىمدى اڭعارعان ديمەكەڭ: – ءوي, بەردىبەك, جوعالتقان بوتاسىن قايتادان تاۋىپ العان ىنگەندەي ەمىرەنىپ وتىرسىڭ عوي. بۇل كىتاپتى بۇرىن كورمەپ پە ەدىڭ؟ – دەدى», دەيتىن جولدارعا قاراساڭىز, «مەنىڭ اتىم – قوجانىڭ» بۇرىن فرانتسۋز تىلىنە اۋدارىلماعانىنا سەنۋ قيىن.
وقىرمان رەتىندە ەل اۋزىنداعى اڭىزدىڭ اقيقات بولماي شىعۋى مۇمكىن ەكەنىن ويلاۋ دا اۋىر. سوندىقتان بۇل جايتتى ءالى دە ىندەتە زەرتتەۋ قاجەت ەكەنىن بۇقاراعا ەسكەرتە كەتكەنىمىز ءجون.
وتتونەنىڭ وتتى ءسوزى حاقىندا
بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان ءىس-شارادا يۋنەسكو باس ديرەكتورىنىڭ مادەنيەت جونىندەگى ورىنباسارى ەرنەستو وتتونە: ء«بىز سوقپاقباەۆتى قازاق ادەبيەتىنىڭ ەڭ ءىرى وكىلى رەتىندە تانيمىز. بەردىبەك شىعارمالارى شيەلەنىسكەن حالىقارالىق قارىم-قاتىناستاردى جاقىنداتىپ, ۇلتتار اراسىنا دوستىقتىڭ كوپىرىن سالۋعا سەپتەسەر قۇدىرەتكە يە ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. يۋنەسكو قازىرگى گەوساياساتتاعى سالقىندىقتى دا سوقپاقباەۆ سەكىلدى قالامگەرلەردىڭ تۋىندىلارىن ناسيحاتتاۋ ارقىلى جويىپ, ورتاق ديالوگكە كەلۋدى ماقسات ەتەدى», دەدى.
يۋنەسكو ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ قان قاسابى ۇمتىلا قويماعان, بۇقارانىڭ جۇرەگى ابدەن تىتىركەنىپ, جان-دۇنيەسىن ۇرەي بيلەگەن 1945 جىلى قۇرىلدى. «ۇلتتار مەن ۇلىستار, يمپەريالار مەن مەملەكەتتەر اراسىندا تاعى دا سوعىس ءورتى تۇتانباس ءۇشىن نە ىستەمەك كەرەك؟» دەگەن ۇلى ساۋال كوپتىڭ كومەيىنە كەپتەلىپ, وعان لايىق جاۋاپ تابا الماي قينالعان ساتتەگى سول قادامنىڭ دۇرىستىعىن ۋاقىت دالەلدەدى.
سودان بەرى 79 جىل ءوتىپتى. يۋنەسكو الەمدەگى قانشاما ۇلى تۇلعانىڭ عالامعا تانىلۋىنا جول اشتى. تاۋەلسىزدىك العالى بۇل ۇيىم قازاقتىڭ باس اقىنى ابايعا, جىر الىبى جامبىلعا, ءور رۋحتى ماحامبەتكە, الاش كوسەمى اليحانعا, ۇلت ۇستازى احمەتكە, كەڭ تىنىستى مۇحتارعا, ت.ب جيىرماعا تولمايتىن تۇلعامىزعا عانا قايىرىلدى. ەندى ول تىزىمدە قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ بار ەكەنى كوڭىل قۋانتادى.
وتتونەنىڭ وسى ءبىر وتتى ءسوزى ىستانبۇل كەدەنىندەگى جىگىتتى قايتا ەسىمە سالدى. قازاقستان مەن تۇركيا مەملەكەتتەرىن باۋىر ەتكەن مادەني بايلانىستار ەكەنىن كەدەنشى جىگىتتىڭ «كوك تولقۇجاتقا» دەگەن قۇرمەتىنەن بايقادىق قوي. ەندەشە, يۋنەسكو اۋقىمىندا 100 جىلدىعى اتالىپ وتكەن بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ ارتىندا قالعان مۇرا حالىقتاردى دوستاستىرۋعا قالاي ەڭبەك ءسىڭىرىپ جاتقانىن ءوزىڭىز باعامداي بەرىڭىز.
پافوسقا تولى ءسوز ەمەس بۇل! ءبىزدىڭ قوعام بۇعان دەيىن يۋنەسكو-نىڭ قانداي دارەجەدەگى ۇيىم ەكەنىن, الەمدىك رۋحاني ءھام مادەني ساياساتتا ول قۇرىلىمنىڭ قاۋقار, قابىلەتى قالاي باعالاناتىنىن تەرەڭ تۇسىنە قويعان جوق. سودان بولار, يۋنەسكو ءبىزدىڭ مادەني مۇرامىز بەن ادەبيەتىمىزگە نازار سالسا بولدى, كوبىنە «تىلدە بار دا, دىلدە جوق» قۇر ماقتاننان ارىگە اسا الماي ءجۇرمىز. سول ولقىلىقتىڭ ۇڭىرەيگەن ورىن بىتەۋ ءۇشىن دە مادەني بايلانىستارعا قاتىستى ناسيحات جۇمىستارىن كەڭەيتە ءتۇسۋ كەرەكتىگى بايقالدى.
ەۋروپاداعى «بەردىبەكتانۋ» پىكىرتالاسى
فرانتسۋز تىلىندە جارىق كورگەن «مەنىڭ اتىم – قوجا» حيكاياتىنىڭ اۋدارماشىسى, جازۋشى يۆ گوتەنىڭ پىكىرى كوپتى ەلەڭ ەتكىزدى. «مەن بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ «مەنىڭ اتىم – قوجاسىن» اۋدارىپ وتىرىپ, فرانتسۋز ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى انتۋان دە ەكزيۋپەريدىڭ «كىشكەنتاي حانزاداسىن» ويلاۋمەن بولدىم. بۇل شىعارمانى بىرەۋلەر «بۇدان 70 جىل بۇرىن جازىلعان» دەۋى مۇمكىن. ارينە, اۋدارماشىعا وتكەن زامان تۋرالى تۋىندىنى اۋدارۋ دا وڭاي ەمەس. بىراق ول قيىندىقتى وڭاي ەڭسەردىم. اۆتور مەنى سول زاماننىڭ تاريحىنا سۇڭگىتىپ اكەتتى. بۇل روماننىڭ ء(وز ءسوزى) ءالى ءوز قۋاتىن ساقتاپ تۇرعانىنا تاڭعالدىم. مەنىڭشە, بۇل بالالارعا عانا ارنالعان تۋىندى ەمەس. اۆتور بالالاردىڭ كوزقاراسىمەن ءوزى ءومىر سۇرگەن داۋىردەگى ادىلەتسىزدىكتەردى اڭگىمەلەپ بەرگىسى كەلەتىندەي», دەدى.
تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ باسشىسى سۇلتان راەۆ ءىس-شارادا بەينە-تاسپا ارقىلى پىكىر ءبىلدىرىپ: «بەردىبەك سوقپاقباەۆ قازاق ادەبيەتىنىڭ الەمگە شىعار ەسىگىن اشتى» دەگەن پىكىر ايتقان ەدى. وعان فرانتسۋز قالامگەرى البەرت فيشلەر بىلاي جاۋاپ قاتتى: «قازاق ادەبيەتى الەمگە ەندى عانا تانىلىپ جاتىر دەۋگە بولماس. ماسەلەن, ءبىز, فرانتسۋزدار, ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ, ولجاس سۇلەيمەنوۆ سەكىلدى قالامگەرلەردىڭ شىعارماشىلىعىمەن بۇرىننان تانىسپىز», دەدى.
تاس تۇسكەن جەرىنە اۋىر
قازاقتا «تاس تۇسكەن جەرىنە اۋىر» دەگەن ءسوز بار. يۋنەسكو دارگەيىندە تويلانىپ جاتقان بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا قاتىستى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءىس-شارالاردى اتقارۋدا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مەن الماتى وبلىسى اكىمدىگىنىڭ تالماي قىزمەت ەتكەنىن ايتپاي كەتۋ – ارعا سىن. 2024 جىلدىڭ قاڭتارىندا قوناەۆ قالاسىندا بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنان باستاپ, انكارا قالاسىنداعى تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمىمەن بىرلەسكەن كونفەرەنتسيانىڭ ءوتۋى, «ولگەندەر قايتىپ كەلمەيدى» رومانىنىڭ تۇرىك تىلىنە اۋدارىلىپ, كىتاپ بولىپ باسىلۋى, 2 مەكتەپ, 2 ساياباق,1 كىتاپحانا جانە قوناەۆ قالاسىنىڭ 1 كوشەسىنە جازۋشىنىڭ ەسىمى بەرىلۋى, قالامگەردىڭ تولىق شىعارمالار جيناعى, ازەربايجان, ورىس تىلدەرىنە اۋدارىلعان «مەنىڭ اتىم – قوجا» كىتابىنىڭ جارىق كورۋى, تۋعان جەرىندە ەڭسەلى ەسكەرتكىشى قويىلىپ, ءدۇبىرلى تويىنىڭ ءوتۋى, ت.ب ىستەر قالىڭ بۇقارانى ريزا ەتەرى ءسوزسىز.
ءوزى جەتپەگەن جەرگە ءسوزى جەتتى
پاريجدەگى «مەيرامعا تولى ءۇش كۇن» كوزدى اشىپ-جۇمعانشا وتە شىقتى. پاريج – ىستانبۇل باعىتىنداعى اۋە كەمەسىمەن القارا كوك اسپاندى قاق ءتىلىپ, ءجۇزىپ كەلەمىز. سانادا جارق-جۇرق ەتكەن ەيفەل مۇناراسى. ءپاريجدىڭ قاي جاعىندا جۇرسەك تە, كوزىمىزدى سول مۇناراعا ساتامىز. قانشا قاراساڭ دا, جانار ءشولى قانبايدى. وسى ءبىر تەمىر مۇنارانى كورگىسى كەلمەي, ونىڭ ىشىندەگى مەيرامحانادا كوفە ءىشىپ وتىراتىن گي دە موپاسساننىڭ مىنەزىن تۇسىنە الماي دال بولاسىڭ!
جيىرماسىنشى عاسىردىڭ باسىندا الەمنىڭ كلاسسيك قالامگەرلەرىن پاريجگە ىنتىق ەتكەن وسى مۇنارا سەكىلدى كورىنە بەرەدى.
ماسەلەن, ءبىز جوعارىدا ايتقان حەمينگۋەيدەن باستاپ, ونىڭ جان دوسى بولعان « ۇلى گەتسبي» رومانىنىڭ اۆتورى, امەريكالىق سكوتت فيتسدجەرالد, حەمينگۋەي مەن فيتسدجەرالدتى رۋحاني ءھام قارجىلاي قولداعان ادەبيەت مەتسەناتى ءھام جازۋشى گەرترۋدا ستاين, ايگىلى «ۋليسس» رومانىن جازعان يرلاند قالامگەرى دجەيمس دجويس, قاي-قايسىن الساڭىز دا, ءسوز ونەرىنىڭ ورداسى سانالاتىن پاريجدەن شىعارماشىلىقتىڭ بال ءدامىن تاتىپتى. ءپاريجدى كوركەم تۋىندىسىنىڭ ارقاۋى ەتكەن اقىن-جازۋشىلاردىڭ ۇزىن-سونار ءتىزىمىن گەنري ميللەر, سەميۋەل بەككەت, ۆلاديمير نابوكوۆ, چارلز بوكوۆسكي, وسكار ۋايلد, جان-پول سارتر جانە سيمونا دە بوۆۋار دەپ جالعاستىرا بەرۋگە بولار ەدى. وعان ۋاقىت تاپشى بولىپ تۇر.
كەڭەستىك توتاليتارلىق جۇيەنىڭ سوتسرەاليزم اتتى شەڭگەلدى شەكپەنىن شەشكىسى كەلىپ جانتالاسقان بەردىبەك سوقپاقباەۆ ومىرىندە ءبىر رەت بولسىن جوعارىداعى كلاسسيكتەر سەكىلدى ادەبيەتتىڭ استاناسى سانالاتىن پاريج قالاسىنا يمميگراتسياعا كەتۋدى ويلاعان شىعار. ولاي بولماعاننىڭ وزىندە بەردىبەكتەي كلاسسيكتىڭ تىم قۇرىعاندا تالىقسىپ اققان سەنا وزەنىن ءبىر مارتە كورگىسى كەلمەۋى استە مۇمكىن ەمەس. سوقپاقباەۆ تا قولىنداعى قالامىنا تىزگىن سالمايتىن قيالداعى مەكەندە جانى قالاعان تۋىندىسىن جازىپ, حەمينگۋەيشە «مەرەكەگە تولى» كۇندەرىن وتكىزگىسى كەلگەنىنە ءشۇبا كەلتىرە المايمىز!
بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ ءوزى جەتپەگەن سول ءبىر ادەبيەتتىڭ ورداسىنا ءسوزى جەتتى. ونىڭ سوزدەرى, انە, فرانتسۋزداردىڭ جەڭىمپاز قولباسشىلارى سەكىلدى تريۋمف قاقپاسىنان ءارى ءوتىپ بارا جاتىر. بارىنە دە تاۋبە دەلىك...
استانا – الماتى – ىستانبۇل – پاريج – ىستانبۇل – الماتى – استانا
