كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
پرەمەر-مينيستر سايلاۋىنداعى ەكىنشى تۋر جاپونيادا 1994 جىلدان بەرى, ياعني 30 جىلدا العاش رەت وتكىزىلىپ وتىر. وسى سايلاۋداعى داۋىس بەرۋدىڭ العاشقى تۋرىندا كانديداتتاردىڭ ەشقايسىسى قاجەتتى 233 داۋىسقا يە بولماعان. ماسەلەن, ءبىرىنشى تۋردىڭ قورىتىندىسىندا س.يسيبا 221 داۋىس جيناعان. ونىڭ نەگىزگى قارسىلاسى, كونستيتۋتسيالىق دەموكراتيالىق وپپوزيتسيا پارتياسىنىڭ وكىلى ەسيحيكو نودا 151 داۋىسقا يە بولدى. 28 دەپۋتات دەموكراتيالىق پارتيانىڭ باسشىسى يۋيتيرو تاماكيگە داۋىس بەرگەن. ەكىنشى تۋردا پرەمەر-مينيستر لاۋازىمىنا سيگەرۋ يسيبا مەن يسيحيكو نودا كۇرەستى. ناتيجەسىندە, لدپ باسشىسى 221 داۋىس, ي.نودا 160 داۋىس جينادى.
«مەن پرەمەر-مينيستر بولىپ سايلاندىم. بۇل قىزمەتتى اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن قابىلدايمىن», دەدى س.يسيبا جاڭا ۇكىمەت قۇرىلعاننان كەيىن باق وكىلدەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا. پرەمەر-مينيستر سونىمەن قاتار ءوزى باسقارعان ليبەرال-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ 27 قازاندا وتكەن پارلامەنتتىك سايلاۋدان كەيىن «شىنايى حالىقتىق پارتيا رەتىندە قايتا قۇرىلۋ» قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
نەگىزى جاپونيا پارلامەنتى ساياساتكەر, ليبەرال-دەموكراتيالىق پارتيا باسشىسى 67 جاستاعى سيگەرۋ يسيبانى پرەمەر-مينيستر ەتىپ 1 قازاندا بەكىتتى. ونىڭ الدىندا بولعان پارتيا توراعاسى جانە پرەمەر-مينيستر فۋميو كيسيدا جاڭا مەرزىمگە سايلانبايتىنىن ايتىپ, ءوزى باس تارتقان ەدى.
پرەمەر-مينيستر قىزمەتىنە كىرىسكەن سيگەرۋ يسيبا پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىن تاراتىپ, ەلدە 27 قازاندا مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋ وتكىزەتىنىن جاريالادى. جوسپارلانعان سايلاۋ 2025 جىلى قازان ايىنان كەشىكتىرىلمەي ءوتۋى كەرەك ەدى. France-Presse اگەنتتىگى (اFر) اتاپ وتكەندەي, مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋدا يسيبا ونداعان جىل بويى جاپونيادا باسقارۋشى پارتيا بولىپ قالا بەرەتىن لدپ پوزيتسياسىن نىعايتۋعا ۇمىتتەنگەن. الايدا كەيىنگى ايلاردا پارتيانىڭ رەيتينگى پارتيالىق قىزمەتتى زاڭسىز قارجىلاندىرۋعا بايلانىستى تۋىنداعان سىبايلاس جەمقورلىق جانە ساياسي-قارجىلىق جانجالداردان كەيىن, سونداي-اق قايىرىمدىلىق جاساۋ كەزىندەگى قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردان سوڭ ايتارلىقتاي تومەندەگەن. جانجال نەگىزى لدپ پارتياسىنىڭ كەيبىر مۇشەلەرىنىڭ «بىرىگۋ شىركەۋى» توتاليتارلىق سەكتاسىمەن بايلانىسى بار دەگەن اقپارات جەلىسىندە تۋىنداعان. لدپ بەدەلىنىڭ تومەندەۋىنە سايلاۋشىلاردىڭ ۇكىمەتتىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنا نارازىلىعى دا ىقپال ەتكەن, كەيىنگى ەكى جىلدا ەل بيلىگى ۇزاققا سوزىلعان ينفلياتسيانى تەجەي الماعان. ناتيجەسىندە, ليبەرال-دەموكراتيالىق پارتيا 27 قازانداعى مەرزىمىنەن بۇرىن سايلاۋدا پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىنداعى ونداعان ورىننان ايىرىلىپ قالعان. سايلاۋ قورىتىندىسىندا جاپونيا پارلامەنتىندە بۇدان بىلاي باسىم تۇسەر كوپشىلىك جوق. لدپ جانە ونىڭ وداقتاسى, وڭشىل ورتالىق «كومەيتو» پارتياسى ءابسوليۋتتى كوپشىلىگىن جوعالتقان, بىراق تومەنگى پالاتاداعى ەڭ ۇلكەن بلوك بولىپ قالا بەرەدى.
سيگەرۋ يسيبا كواليتسياعا كىرمەي-اق بىرقاتار ماسەلە بويىنشا لدپ-مەن ىنتىماقتاسۋعا كەلىسكەن شاعىن تسەنتريستىك قۇرىلىم – حالىقتىق دەموكراتيالىق پارتيادان (حدپ) قولداۋ سۇرادى.
«بيلىكتە قالعىسى كەلسە, يسيبا جۋىق ارادا پارلامەنت ارقىلى بيۋدجەت تۋرالى زاڭ شىعارۋى كەرەك. بۇل لدپ-نىڭ ءبىراز جەڭىلدىك جاساعانىن بىلدىرەدى. وسىدان سوڭ ولار اليانستاردى ىزدەۋى كەرەك», دەپ پىكىر ءبىلدىردى AFP-گە توكيو نيحون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, ساياساتتانۋشى تومواكي يۆاي.
AFP اتاپ وتكەندەي, پرەمەر-مينيسترمەن كەلىسسوزدەر بارىسىندا حدپ پارتياسى سالىقتار مەن ەنەرگەتيكالىق سۋبسيديالاردى ازايتۋدى تالاپ ەتكەن. ەكونوميكا ساراپشىلارىنىڭ پىكىرىنشە, بۇل ۇكىمەتتىڭ سالىق تۇسىمدەرىن ەداۋىر قىسقارتادى.
جالپى, جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى سيگەرۋ يسيباعا دونالد ترامپتىڭ اقش پرەزيدەنتى بولىپ سايلانۋى ۇلكەن سىناق بولدى دەيدى ساراپشىلار. AFP اتاپ وتكەندەي, جاپونيا كوپتەگەن باسقا ەل سياقتى اقش-قا ەكسپورتتالاتىن تاۋارلارىنا امەريكالىق كەدەندىك باجداردىڭ كۇرت وسۋىنە تاپ بولۋ قاۋپى بار. سونداي-اق د.ترامپ جاپونيادان اسكەري شىعىنداردى كوبەيتۋدى تالاپ ەتە باستايدى. وسىنى بولجاعان س.يسيبا دۇيسەنبىدە «اقش-تىڭ سايلانعان پرەزيدەنتى دونالد ترامپپەن ءبىرىنشى مۇمكىندىكتە تىكەلەي كەزدەسكىم كەلەدى», دەپ مالىمدەدى.
