الەم • 08 قاراشا, 2024

قالا كۇنىن تويلاۋ مادەنيەتى

80 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىزدە كەڭ تارالعان ءارى ۇردىستەن تۇسپەيتىن «قالا كۇنىن تويلاۋ» دەگەن مادەني ءىس-شارا بار. 20 ءوڭىردىڭ بارلىعى دا ءوز قالاسىنىڭ تۋعان كۇنىن اتاۋسىز قالدىرمايدى.

قالا كۇنىن تويلاۋ مادەنيەتى

ماسەلەن, بيىل تالدى­قورعان قالاسىنىڭ قالا بولعانىنا 80 جىل تولىپتى. قالا اكىمدىگىنىڭ سايتىندا 9 قىركۇيەكتە جاريا­لان­عان اقپاراتقا كوز سالساق, وڭىر­لىك كوممۋنيكاتسيالار قىز­مەتىندە قالا كۇنىن تويلاۋ ما­سە­لەسىنە ارنالعان بريفينگ وتكەن. وندا تالدىقورعان قالاسى اكى­مى­نىڭ ورىنباسارى جەڭىس اندا­بەكوۆ قالا كۇنىن تويلاۋ ءبىر ايعا جالعاسىپ, قىركۇيەكتىڭ 28-ىنە دەيىن اتاپ وتىلەتىنىن ايتادى. «مەن تالدىقورعاندىقپىن» ۇرانىمەن وتكىزىلەتىن ءىس-شارا قالا تۇرعىندارىنىڭ ەسىندە قا­لاتىنداي وتەتىنىنە سەنىمدىمىز. ايتا كەتەيىك, «جاستار» سايابا­عى­نىڭ باس ساحناسىندا «قالاعا سىيلىق» اتتى 80 جۇپتىڭ ءۆالسى, قازاق ەسترادا جۇلدىزدارى «Kali­farniya», «Say Mo», «Um­berto» كەلىپ ونەر كورسەتىپ, سوڭى مەرەكەلىك وت شاشۋمەن اياق­تالماق», دەپ ما­لىمدەگەن شەنەۋنىك. اكىمدىك قىزمەتكەرى بۇل ءىس-شارانىڭ بيۋد­جەتىن جاريالاماسا دا, جوبالاپ سەزىپ وتىرمىز.

ال ەندى ءوزىمىز كۋا بولعان ۇلى­بريتانيانىڭ ءدال وسى تال­دى­قورعان قالاسى سەكىلدى لانكاستەر قالاسىنىڭ تۋعان كۇنى قالاي اتاپ وتىلگەنىن ايتايىق.

1193 جىلى 12 ماۋسىمدا لان­كاستەر قالاسى ىرگە كوتەرىپ, جار­عىعا قول قويىلعان. وسى جىلدىڭ 12 ماۋسىمىندا قالا ورتالى­­عىن­دا قالا كۇنىنە وراي 1 ساعاتقا جەتەر-جەتپەس ۋاقىتقا سوزىلعان ءىس-شارا ءوتتى. قالالىق مۇراجاي الدىندا جارعى تۇپنۇسقاسىن جانە قالا تاريحىن ەكى كىسى وقىپ بەردى. سول زامان ۋاقىتىنا ساي كيىنگەن. ورتالىقتا شارۋالارىمەن جۇرگەن حالىق جينالا قويىپ, ەكەۋىنىڭ ءسوزىن مۇقيات تىڭداپ, قول شاپالاقتادى. ءسوز سوڭىن ءبىرىنشىسى «Love Lancaster», ەكىنشىسى «God Save the King» (جاراتقان باسشىمىزدى ساقتاي گور) دەپ اياقتادى. تۇرعىندار تاريحقا, قالاعا قۇرمەت تانىتتى. فوتوعا ءتۇسىپ, تاراستى. 800 جىلدان اسا تاريحى بار لانكاستەر قالاسىنىڭ تۋعان كۇنى وسىلاي ءوتتى. قالا كۇنىن اتاپ وتۋگە قى­رۋار اقشا شاشىپ دۇرلىككەن جوق. بىراق كورولعا جانە تۋعان قالاسىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك ەرەكشە. كىشكەنە عانا ءىس-شارادا قانداي مادەنيەت پەن قۇرمەت جاتىر.

اعىلشىنداردىڭ نەگە باي ەكەنىن ەندى تۇسىنگەندەيمىز. قا­لانىڭ تاريحىنا, جالپى تا­ريح­قا دەگەن قۇرمەتى زور. تاريحي عيماراتتاردى, تاۋ-تاستى كوز­دىڭ قاراشىعىنداي قورعايدى. قۇلا­يىن دەپ تۇرعان ەسكى ءۇيدى جوندەپ الەك. ءبىر كىرپىشى قۇ­لاسا, ونى قاي­تا قالايدى. بىر­نەشە عاسىر بۇرىنعى بەكى­نىس­تەرى سول قالپىندا تۇر. ۇكى­مەت تاريحقا اقشا ايامايدى. بول­ما­سا, جەرگىلىكتى حالىق اسار­لاتىپ, اقشا جينايدى. قايى­رىم­دىلىق ءىس-شارالارىن ءجيى وت­كىزەدى. ءبارى وزدەرى ءۇشىن. تاريحى تەرەڭ ەلگە تۋريست تە كوپ كەلەدى. ماسەلەن, ستوۋنحەندج (Stonehenge) دەگەن تاريحي جەرى بار. لوندوننان 130 شاقىرىمداي جەردە ورنالاسقان. تۋريست كوپ بارادى. تاريحىن تارتىمدى ەتىپ جازعان. بارعىڭ كەپ تۇرادى. بىراق تاستان باسقا ەشتەڭە جوق. بارعاندار «وسى ما ستوۋنحەندجى» دەپ جاتادى. قىسقاسى, جارناماسى كەرەمەت, سەرۆيسى ساپالى. تۋريزم ەندى بۇل – باسقا ماسەلە.

ناعىز مادەنيەتتىڭ ۇلگىسىن كورسەتەتىن, قالىپتاستىراتىن بۇقارالىق ءىس-شارا «قالا كۇنى» بىزدە توي تويلاپ, دۋماندات­قان فورماتتا وتەدى. انشىلەردى شاقىرۋ, وت شاشۋ, «قالانىڭ قۇرمەتتى ازاماتىن» تاڭداپ, ماراپاتتاۋ. وتىز كۇن ويىن, قىرىق كۇن تويىن وتكىزىپ, دۋماندا­تىپ جۇرگەنىمىز. ونىڭ بىزگە بەرەرى از, ارينە. بي بيلەپ, ءان شىرقاپ جۇرگەنىمىزدە سول قالانىڭ تاري­حىنان حاباردار بولىپ, قۇن­دىلىعىن ساقتاۋعا دا ق ۇلىقتى ەمەسپىز. ويتكەنى ويىن-ساۋىق قۇرۋدان قول بوساماي, ميىمىز دا اقپارات قابىلداعىسى كەلمەي تۇرادى.

ساۋىق-سايرانمەن دۋمانداتىپ وتكەن ءىس-شارالار مادەنيەت قالىپتاستىرۋدىڭ ورتاسى ەمەس ەكەنى بەلگىلى. بۇقارالىق ءىس-شارالار مادەني سيپاتتا وتكىزىلۋى كەرەك. حالىق تويدى ونسىز دا وزدەرى وتكىزەدى. قالا كۇنىن ءبىر اي تويلاۋدىڭ ماڭىزى قانداي ەكەنىن اكىمدىك سارالاپ, دامىعان ەلدەردەن ۇلگى السا, قارجى حالىقتىڭ وزگە مۇقتاجىنا جۇمسالار ەدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار