كەزدەسۋ بارىسىندا پاراگ حاننا الەمدىك گەوساياسات, دەموگرافيا جانە كوشى-قون مودەلدەرىنىڭ بولاشاعى تۋرالى ايتتى. ونىڭ سوزىنشە, قازىرگى كۇنى ءۇش ايماقتىڭ, اتاپ ايتقاندا, «باتىس ازيا» مەن شىعاناق ەلدەرى, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا, ورتالىق ازيانىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناس ديناميكاسى ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋعىزادى.
«بۇل – مۇمكىندىكتەر ايماقتارى. سوڭعى جىلدارى وعان كىرەتىن مەملەكەتتەردىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جىلدام نىعايىپ كەلەدى. بۇل ايماقتى جاڭا جىبەك جولى دەپ اتاساق بولادى, ال الەم حالقىنىڭ باسىم بولىگى وسى ءۇشبۇرىشتىڭ ىشىندە ءومىر سۇرەدى. قازاقستان ول ءۇشبۇرىشتىڭ جوعارعى بۇرىشىندا تۇر: وزدەرىڭىزدى ءدال وسىلاي پوزيتسيالاۋعا كەڭەس بەرەر ەدىم», دەپ اتاپ ءوتتى عالىم.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى الەمدە بايقالىپ وتىرعان ۇلكەن كولەمدەگى ميگراتسيا – جوعالمايتىن پروتسەسس جانە بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيدە قاجەت قۇبىلىس. الداعى ونجىلدىقتاردا ادامدار الەمنىڭ حالقى تىعىز ورنالاسقان ايماقتارىنان جاپپاي قونىس اۋدارادى, ال جان باسى سانى از اۋماقتار, كەرىسىنشە, كوبەيىپ, جاڭا وركەنيەت ورتالىقتارىنا اينالۋى مۇمكىن. وسى تۇرعىدا حاننا ورتالىق ازيانىڭ ەرەكشە الەۋەتىن اتاپ ءوتتى. عالىمنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان مەن ونىڭ كورشىلەرى گەوگرافيالىق تۇرعىدا ەرەكشە جەردە تۇرعانىنىڭ ارقاسىندا ۋشىعىپ كەلە جاتقان گەوساياسي شيەلەنىسكە قاراماستان, الەمدىك دەرجاۆالار اراسىنداعى كوپىر بولىپ, بايلانىستار مەن ەكونوميكالىق الماسۋدىڭ دامۋىنا ىقپال ەتە الادى.
«وسىنداي ءىرى وركەنيەت ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى اتانۋعا قازاقستاننىڭ الەۋەتى جەتەتىنى ءسوزسىز, قازىر ايماقتاعى تالانتتار ءۇشىن ماگنيت بولىپ وتىر. سايكەسىنشە, قازاقستان بۇكىل الەم بويىنشا جالپى سانى 4,5 ملرد ادامدى قۇرايتىن جاس تالانتتارعا ارنالعان حاب رەتىندە ءوزىن كورسەتە الادى», دەپ مالىمدەدى ساراپشى.
جەكەلەي العاندا, عالىمنىڭ پىكىرىنشە, قازاقستانداعى الماتى قالاسى قاۋىپسىز, قارجى تۇرعىسىنان قولجەتىمدى جانە كليماتقا قولايلى ومىرلىك ورىن ىزدەگەن ءتۇرلى ەلدەگى «تسيفرلىق كوشپەندىلەردىڭ» جاس بۋىنى ءۇشىن جاھاندىق تارتىلىس ورتالىقتارىنىڭ بىرىنە اينالۋى مۇمكىن. الماتىنىڭ كليماتى, ينفراقۇرىلىمى جانە تۇرعان جەرى ءومىر ساپاسى مەن ەمىن-ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋ ورتاسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى باعالايتىندار ءۇشىن ۇنامدى فاكتورلارعا اينالىپ كەلەدى.
گلوبالدى وزگەرىستەر مەن تۇراقتى دامۋ قاجەتتىلىگى تۇرعىسىنان قازاقستان شەتەلدىك تۋرا ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ, كليماتتىق تۇراقتىلىق, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جانە ونەركاسىپتىك الەۋەت سياقتى نەگىزگى سالالاردا جوعارى كورسەتكىشتەرگە يە بولىپ وتىر.
دەگەنمەن, عالىمنىڭ پىكىرىنشە, قازاقستانعا پوزيتسياسىن ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن ۆاليۋتالىق تۇراقتىلىق پەن يننوۆاتسيالار دامىتۋعا جانە الەۋمەتتىك پروگرەسس پەن جالپى تۇراقتىلىقتى ىلگەرىلەتۋگە ءمان بەرۋ قاجەت. ينفراقۇرىلىمعا سالىناتىن ينۆەستيتسيالار, ءجىو كورسەتكىشتەرىن جاقسارتۋ جانە ەكولوگيالىق ءارى تەحنولوگيالىق باعىتتارداعى ءوسۋدى قولداۋ قازاقستانعا باسەكەلەستىك ارتىقشىلىقتارىن كۇشەيتۋگە جانە ادامي كاپيتالدى قوسا العانداعى ءتۇرلى رەسۋرستى كوبىرەك تارتۋعا كومەكتەسەدى.
ايتا كەتسەك, پاراگ حاننا – الەمگە ايگىلى عالىم, فۋتۋرولوگ, ساياساتتانۋشى, جاھاندىق وركەنيەتتىڭ بولاشاعى تۋرالى بىرنەشە بەستسەللەردىڭ اۆتورى. ونىڭ جۇمىستارى قازىرگى زامانعى ترەندتەردى تەرەڭ تالداۋىمەن جانە الداعى ونجىلدىقتاردا الەمنىڭ قانداي بولاتىنى تۋرالى باتىل بولجامدارىمەن ەرەكشەلەنەدى. ول جاھاندانۋ, ۋرباندالۋ, تەحنولوگيالىق دامۋ سالالارىنداعى زەرتتەۋلەرىمەن تانىمال. عالىم الەمنىڭ كوپپوليارلى تەورياسىن قولدايدى جانە جاڭا الەمدىك ءتارتىپتى قالىپتاستىراتىن پروتسەستەردى بەلسەندى زەرتتەيدى. اقش-تىڭ ۇلتتىق بارلاۋ كەڭەسىندە كەڭەسشى بولىپ جۇمىس ىستەدى, جاھاندىق ترەندتەر – 2030 باعدارلاماسىن ازىرلەۋگە قاتىستى. ستراتەگيالىق كەڭەس بەرۋگە ماماندانعان FutureMap كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى جانە باسقارۋشى سەرىكتەسى.
Qalam Global – الەم تاريحى مەن مادەنيەتىنە ارنالعان مۋلتيمەديالىق جوبا. جوبا اياسىندا قازاقستان, اقش, كانادا, ۇلىبريتانيا, رەسەي سياقتى ەلدەردىڭ ماماندارىنان قۇرالعان حالىقارالىق زەرتتەۋشىلەر توبى جۇمىس ىستەيدى.
حالىقارالىق قاتىناستار جونىندەگى وتاندىق كەڭەس – قازاقستاننىڭ ساياسي عىلىمدار قاۋىمداستىعى جانە وتاندىق ديپلوماتتار بىرلەستىگىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ۇكىمەتتىك ەمەس قوعامدىق بىرلەستىك. باستاما قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ىلگەرىلەتۋدە ساراپشىلار قاۋىمداستىعى مەن مەملەكەت اراسىنداعى ءوزارا بايلانىستى قولداۋعا, ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ الەۋەتىن بىرىكتىرۋگە, قازاقستاننىڭ ساياسي عىلىمدار جانە حالىقارالىق قاتىناستار مەكتەبىن قالىپتاستىرۋعا, سونداي-اق نەگىزگى حالىقارالىق باستامالاردى تالقىلاۋعا باعىتتالعان.
