«بۇگىندە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز بەلسەندى جانە سەنىمدى ساياسي ديالوگتى قولدايدى. قازاقستان مەن فرانتسيا حالىقارالىق ارەنادا تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىل جاساپ, كوپجاقتى پلاتفورمالار اياسىندا بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتى دامۋ يدەيالارىن بىرلەسىپ ىلگەرىلەتىپ كەلەدى», دەدى ق.توقاەۆ. ول ءارى قاراي فرانتسيانىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى ەڭ ءىرى ساۋدا سەرىكتەستەرى مەن جەتەكشى ينۆەستورلاردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتىپ, فرانتسۋزداردىڭ قازاقستاندا بيزنەس جۇرگىزۋگە دەگەن ادالدىعى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
ءوز تاراپىنان ە.ماكرون پاريجدەگى كەلىسسوزدەرىنىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل قازاقستان-فرانتسيا ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋعا قوسىمشا سەرپىن بەرەدى. بىرلەسكەن مالىمدەمەدە ەكى پرەزيدەنت كولىك جانە لوگيستيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, ەنەرگەتيكا, ونەركاسىپتىك ىنتىماقتاستىق, تسيفرلىق دامۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سياقتى سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى تالقىلادى. سونداي-اق مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن.
جوعارى دەڭگەيدەگى كەلىسسوز
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ فرانتسياعا ساپارى بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ باعىتىندا جوعارى دەڭگەيدەگى كەلىسسوز جۇرگىزىلدى.
ق.توقاەۆ كليماتتىڭ وزگەرۋى جانە كوشى-قون سياقتى جاھاندىق سىن-قاتەرلەر حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا جاڭارتىلعان تاسىلدەردى قاجەت ەتەتىنىن ايتتى. سونداي-اق قازاقستان باسشىسى ەلدىڭ فرانتسيامەن سيرەك مەتالدار ءوندىرۋ, «جاسىل» ەنەرگەتيكانى دامىتۋ جانە اتوم ونەركاسىبى سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىققا مۇددەلىلىگىن ءبىلدىردى. ول قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋعا بايلانىستى وتكەن رەفەرەندۋم ەۋروپانىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك اشاتىنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار ول ازيا مەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن «ورتا ءدالىز» جوباسى ارقىلى قازاقستاننىڭ ەۋروپانىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ءرولىن اتاپ ءوتتى. قورىتىندىلاي كەلە, ق.توقاەۆ جاھاندىق تۇراقتىلىق پەن وركەندەۋگە قول جەتكىزۋگە فرانتسيامەن كەلەشەگى مىقتى ىنتىماقتاستىققا سەنىم ءبىلدىردى.
فرانتسۋز بيزنەسمەندەرىن قىزىقتىراتىن ۇسىنىس
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ فرانتسياعا جاساعان مەملەكەتتىك ساپارىنىڭ ناتيجەسىندە 36 قۇجاتقا قول قويىلدى, ونىڭ ىشىندە قۇنى 2,2 ملرد دوللاردى قۇرايتىن 14 كوممەرتسيالىق كەلىسىم بار.
قۇجاتتار جيىنتىعىنا 1 ۇكىمەتارالىق, 21 ۆەدومستۆوارالىق كەلىسىم كىرەدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن فرانتسيا پرەزيدەنتى ەممانۋەل ماكروننىڭ قاتىسۋىمەن قول قويىلعان ماڭىزدى قۇجاتتاردىڭ ءبىرى – قازاقستان مەن فرانتسيا اراسىنداعى ماڭىزدى رەسۋرستار مەن ماتەريالدار سالاسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ جول كارتاسى.
«2040 جىلعا قاراي ماڭىزدى شيكىزاتقا الەمدىك سۇرانىس ءتورت ەسە وسەتىندىكتەن, قازاقستان فرانتسۋز جانە ەۋروپالىق ونەركاسىپتىڭ سەنىمدى جەتكىزۋشى سەرىكتەستىگى بولا الادى», دەدى ق.توقاەۆ پاريجدە فرانتسۋز بيزنەس الپاۋىتتارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ينۆەستيتسيالىق دوڭگەلەك ۇستەلدە سويلەگەن سوزىندە. قازاقستان – ەو ەكونوميكاسىنا قاجەتتى ماڭىزدى شيكىزاتتىڭ ەڭ سەنىمدى ءارى ماڭىزدى ءوندىرۋشىسى. قازىرگى ۋاقىتتا ەلدە تيتان, مىس, ماگني جانە سكانديدى قوسا العاندا, 34 ماڭىزدى شيكىزاتتىڭ 19-ى وندىرىلەدى. سونىمەن قاتار قازاقستاندا ليتي, بەريللي جانە تانتال سياقتى سيرەك كەزدەسەتىن مينەرالداردىڭ مول قورى بار, ال ولار جوعارى تەحنولوگيالىق جانە ەكولوگيالىق تازا سالالارعا وتە ماڭىزدى.
قازاقستان – فرانتسيانىڭ ورتالىق ازياداعى نەگىزگى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەسى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل ەل فرانتسيانىڭ ايماقتاعى ساۋداسىنىڭ 80 پايىزدان استامىن قۇرايدى. فرانتسيا قازاقستانعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى بويىنشا التىنشى ورىندا تۇر. «Alstom», «TotalEnergies», «Air Liquide», «Orano», «Vicat», «Danone» جانە «Lactalis» سياقتى ءىرى فرانتسۋز كومپانيالارى قازاقستان ەكونوميكاسىنا قوماقتى قارجى سالعان, جالپى سوماسى شامامەن 19,5 ملرد دوللاردى قۇرايدى. 2024 جىلدىڭ وزىندە فرانتسيانىڭ تىكەلەي ينۆەستيتسياسى شامامەن 900 ملن دوللارعا جەتكەن. قازىر قازاقستاندىق نارىقتا 200-دەن اسا فرانتسۋز كومپانياسى جۇمىس ىستەيدى. 2023 جىلى ەكى ەل اراسىنداعى ەكىجاقتى تاۋار اينالىمى 4,2 ملرد دوللاردى قۇراعان.
