جەتى عيماراتتان تۇراتىن اتاقتى بۋسان كينوورتالىعىنىڭ 28 كينوتەاترىندا 10 كۇن بويى تاڭنان ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا شەيىن ۇزدىكسىز كورسەتىلگەن بۇل پرەمەرالاردى 145 مىڭ 238 كورەرمەن تاماشالاعان. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, وسى كۇندەرى بۋسان حالىقارالىق فەستيۆالىندە فەستيۆال ساراپشىلارىنىڭ جىل بويى الدىن الا, اسا جاۋاپكەرشىلىكپەن سارالاپ, مۇقيات ىرىكتەۋىنەن سوڭ, اشىق كورسەتىلىمگە جولداما العان جالپى سانى 278 فيلم كورسەتىلگەن. نە دەگەن زور ەڭبەك دەسەڭىزشى!
ارنايى شاقىرۋمەن الىستان ات ارىلتىپ كەلگەن قادىرلى قوناقتار قاراسى دا اسا مول كورىنەدى. وسىنداي كينومەيماننىڭ جالپى سانى 6911 بولسا, ونىڭ 2176-سىن وڭتۇستىك كورەيانىڭ كينوگەرلەرى قۇراعان. كەز كەلگەن جيىننىڭ ءسانى مەن سالتاناتى سول جيىنعا قاتىسقان اتاعى الاتاۋداي تۇلعالارمەن باعالانادى عوي, الەمدىك كينوفەستيۆالدار دە سولاي – دەڭگەيى دۇنيەگە اتى جايىلعان كينودۇلدۇلدەرمەن ولشەنەدى. مۇنداي سىيلى قوناقتاردان بۋسان فەستيۆالى دە كەندە بولعان جوق. ماسەلەن, بيىلعى بۋسان كينو جيىنىنا الەمدەگى ەڭ بەدەلدى كينوفەستيۆالدەر – كانن, ۆەنەتسيا, بەرلين ۇشتىگىنىڭ سۇراپىل سۇرجەكەيلەرى, اتاقتىلىق الاپاسى التى قۇرلىقتان اسقان داڭقتى كينورەجيسسەرلەر: جاپونيالىق كيوسي كۋراساۆا, قىتايلىق تسزيا چجان كە, پورتۋگاليالىق ميگەل گومەس, يراندىق موحسەن ماحمالباف پەن موحامماد راسۋلوف, ت.ب. تولىپ جاتقان تارلانبوزدار كەلدى. اتتارى اتالعان بۇل رەجيسسەرلەر بۋسان فەستيۆالى كۇندەرى جان-جاقتان جيىلعان كينو كاسىبيلەر ءۇشىن ارناۋلى ماستەر كلاستار مەن تاعلىمدى جۇزدەسۋلەر وتكىزىپ, جۇرتشىلىققا وزدەرى تۇسىرگەن كوركەم فيلمدەرىن كورسەتۋمەن بولدى. اراسىندا كورەرمەن قاۋىمنىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرۋگە دە ۋاقىت تاپتى. قىسقاسى, ۇنەمى اشىق الاڭداردا ءجۇردى.
ەندى «ابىلگە» كەلسەك, ءفيلمنىڭ الەمدىك پرەمەراسى بۋسان كينوورتالىعىندا, قازان ايىنىڭ 5-ءى كۇنى ءوتتى, سوسىن 6-10 كۇندەرى تاعى ەكى مارتە كورسەتىلدى. العاشقى جانە ەكىنشى پرەمەرادا, فيلم كورسەتىلىپ بولعان سوڭ ءبىزدى ساحناعا شاقىرىپ, كورەرمەنگە تانىستىردى, مۇنىڭ سوڭى ينتەللەكتۋالدىق ديالوگ دەڭگەيىندەگى سۇراق-جاۋاپقا ۇلاستى. ساۋالدى قويۋشى كورەرمەن, جاۋاپ بەرۋشى ءبىز – ءفيلمنىڭ پروديۋسەرى يۋليا كيم, رەجيسسەرى ەلزات ەسكەندىر, كومپوزيتورى اقمارال مەرگەن جانە باستى ءرولدى سومداۋشى, وسى جولداردى كوز مايىن تاۋىسىپ جازىپ وتىرعان پاقىرىڭىز.
كورەرمەن دەگەن تەگى قىزىق حالىق قوي, قاراپ وتىرماي توبەدەن تۇسكەندەي توتەدەن ساۋالدار قويادى, اراسىندا كەيدە قيتۇرقى سۇراعىن ارالاستىرىپ, نەشە ءتۇرلى پىكىر ءبىلدىرىپ جاتادى. وسىنداي كولدەنەڭ ساۋالداردىڭ ىشىندە «سىزدەردى ورىسقا قىزمەت ەتكەندەر باسقارىپ, باقۋاتتى تۇرىپ كەلسە, ءبىزدى وسى كۇنگە دەيىن جاپونعا قىزمەت ەتىپ, بايىعاندار بيلەپ وتىر», – دەگەن ءبىر كورەي ازاماتىنىڭ اشىنىستى پىكىرى مەنى ەرىكسىز قايران قالدىردى ءارى كادۋىلگىدەي ويلاندىرىپ قويدى. ايتپاقشى, بىزگە اۋدارماشى رەتىندە ءبىر ورىس ءتىلدى ءتارجىماشىنى دايىنداعان ەكەن, ەلزات ەكەۋمىز ء«بىز رەسەي قۇرامىنداعى ەل ەمەسپىز, ءوز تىلىمىزدە سويلەيمىز», دەپ قازاق ءتىلدى اۋدارماشى تالاپ ەتتىك. وسىلاي بولارىن كۇن ىلگەرى سەزگەندەي پاريجدەگى پروديۋسەرىمىز يۋليا كيم سەۋلدە وقىپ جاتقان ءتۇبى تۇركىستاندىق اسەم سەيىتكارىم ەسىمدى ستۋدەنت قارىنداسىمىزدى الدىرىپ ۇلگەرىپتى. ءسويتىپ جۇرتشىلىقپەن جۇزدەسۋىمىز نەگىزىنەن قازاق تىلىندە ءوتتى, ءتىپتى جيىلعاندارعا دومبىرامەن ءان دە سالىپ بەردىم. ءۇشىنشى جانە قازىلار القاسىنا ارنالعان كورسەتىلىمدەرگە ءبىز قاتىسپايدى ەكەنبىز.
ءبىر قىزىعى, مۇندا تەگىن كينو كورۋ دەگەن اتىمەن جوق, تەك بيلەت ساتىپ الىپ قانا كىرە الاسىڭ. بىراق بيلەتتەر كۇنى بۇرىن ساتىلىپ كەتەتىندىكتەن, قالاعان كينوڭدى كورۋگە مۇمكىنشىلىك از, ءتىپتى جوقتىڭ قاسى. ماسەلەن, ء«ابىل» ءفيلمىنىڭ ەكى كورسەتىلىمىنە دە بيلەت بولعان جوق ءارى مۇنداي «جوقشىلىق» وسىندا كورسەتىلىپ جاتقان بارلىق فيلمدەرگە ورتاق «ولقىلىق» ەكەن. بيلەت جوقتىقتان كورگىمىز كەلگەن فيلمدەردىڭ كوبىسىنە تاپ بولا الماي قويدىق. دەگەنمەن, يران بيلىگى رەجىمىن اشكەرەلەپ كينو تۇسىرگەنى ءۇشىن ءولىم جازاسىنا كەسىلگەن اتاقتى پارسى رەجيسسەرى موحامماد ءراسۋلوفتىڭ ءفيلمىن كورۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ونىڭ وزىندە بۇعان فيلم باستالعان سوڭ دا كينوتەاتر ەسىگىنىڭ الدىنان كەتپەي, تاپجىلماي تۇرىپ العاندىقتان عانا قول جەتكىزدىك. وسىدان سوڭ عانا, ءسىرا تاباندىلىعىمىزعا ءتانتى بولدى بىلەم, ەسىك كوزىندەگى بيلەت تەكسەرىپ تۇرعاندار ءبىزدى الدەبىر سەبەپپەن كەلمەي قالعانداردىڭ ورىندارىنا وتىرعىزدى. وسىنداي جولمەن بىرنەشە فيلم كورۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
ءوستىپ جۇرگەندە فەستيۆالدىڭ جابىلۋ سالتاناتى كۇنى دە كەلىپ قالدى. كەشكە ءبىزدى ارنايى كولىكپەن بۋسان كينوورتالىعىندا وتەتىن جابىلۋ سالتاناتىنا الىپ باردى. بۇل كۇنى قاتارىمىز ءتورتىنشى اداممەن تولىقتى. ول – فەستيۆالدىڭ سوڭعى كۇنىنە كەلگەن بەلگىلى جۋرناليست, ەلىمىزدىڭ باق سالاسىنىڭ ۇزدىك مەنەدجەرلەرىنىڭ ءبىرى ءارى ء«ابىل» ءفيلمىنىڭ پروديۋسسەرى ەرلان بەكقوجين اعامىز ەدى. تورتەۋمىز التى مىڭ كورەرمەننىڭ ورتاسىن قاق جارىپ وتەتىن اتاقتى بۋسان فەستيۆالىنىڭ و شەتى مەن بۇ شەتى – اۋدەمجەر قىزىل كىلەمىنىڭ ءۇستىن دۇركىن-دۇركىن سوعىلعان شاپالاق ءۇنى مەن اسپان استىن دۇرلىكتىرە قيقۋعا باسقان كوڭىلدى جۇرتتىڭ اراسىن كوكتەي ءوتىپ, اتى-ءجونىمىز جازىلعان ورىندارىمىزعا جايعاستىق.
وسى ورايدا ايتا كەتپەكپىن, 29-رەت وتكىزىلىپ جاتقان بۋسان حالىقارالىق كينوفەستيۆالىنىڭ قىزىل كىلەمى ۇستىمەن ءجۇرۋ قۇرمەتىنە قازاق ەلى كينوگەرلەرى تاراپىنان ء«ابىل» كوركەم ءفيلمىنىڭ شىعارماشىلىق توبى – بىزدەن باسقا, تاعى ءبىر دەرەكتى فيلم رەجيسسەرى, بۇل كۇندە قاتار مەملەكەتىندە تۇراتىن الينا مۇستافينا يە بولدى. سونداي-اق, وسىناۋ فەستيۆالعا كونكۋرستان تىس قاتىسقان «سولدات ليۋبۆي» ءفيلمىنىڭ رەجيسسەرى فارحاد ءشارىپوۆ تە كينوگەر جۇبايىمەن بۋسان قىزىل كىلەمىنىڭ ۇستىمەن ءجۇرىپ ءوتتى.
ۇزاماي جەڭىمپازداردى ماراپاتتاۋ ءراسىمى باستالدى. الەمدىك پرەمەراسى ءوز الدىنا, ء«ابىل» – فەستيۆالدىڭ «جاڭا اعىم» اتالىمى بويىنشا «ۇزدىك فيلم» جۇلدەسى ءۇشىن سىنعا ءتۇسىپ جاتقان ەدى. كوپ ۇزاماي جۇرگىزۋشىلەر «ۇزدىك فيلم» جەڭىمپازدارىن حابارلادى. سويتسەك, فەستيۆال قورىتىندىسىندا قازىلار القاسىنىڭ شەشىمىمەن ەكى كوركەم فيلم ۇزدىك دەپ تانىلىپتى. ولار: وڭتۇستىككورەيالىق رەجيسسەر لي ۋن پاكتىڭ «تاڭعى تەڭىزدە شارق ۇرعان شاعالالار» جانە ميانما مەملەكەتى مەن كورەيا, فرانتسيا, سينگاپۋر, نورۆەگيا, قاتار ەلدەرى بىرىگىپ تۇسىرگەن رەجيسسەر تە ماۋ ناينگتىڭ «شىڭعىرعان ۇنسىزدىك» كوركەم فيلمدەرى. لي ۋن پاكتىڭ اتالعان ءفيلمى بۇل كۇندە وڭتۇستىك كورەيانىڭ ەڭ شەتىن ماسەلەسىنىڭ بىرىنە اينالعان زاڭسىز ميگرانتتار جايىندا بولسا, تە ماۋ ناينگتىڭ ءفيلمى اۋىلدان قالاعا كەلگەن ميانمالىق ايەلدىڭ اۋىر تاعدىرى – ءتۇرلى قيىندىققا تاپ بولعان سەرگەلدەڭ ءومىرى جايىندا ەكەن جانە بۇل كينونىڭ قازىلار القاسى اركەز اسا ءمان بەرەتىن ساياسي سيپاتى دا اسا كۇشتى كورىنەدى. ونىڭ ۇستىنە وسىناۋ فيلمدە الەمدەگى وتە وزەكتى تاقىرىپ – فەمينيزم ماسەلەسى دە كوتەرىلگەن دەسەدى.
جابىلۋ سالتاناتى اياقتالعان سوڭ ۇيىمداستىرۋشى تاراپ شارتاراپتان جيىلعان جۇزدەگەن قوناققا قازاقى ۇعىممەن ايتقاندا, قۇستىڭ سۇتىنەن باسقاسىنىڭ ءبارى قويىلعان كول-كوسىر داستارقان جايىپ, تويتارقار ءراسىمىن جاسادى. ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا دەيىن سوزىلعان بۇل دۋلى مەيرامىنىڭ اياققى ساتىندە وتاندىق كينوگەرلەر: پروديۋسەر ەرلان بەكقوجين, رەجيسسەرلەر فارحاد ءشارىپوۆ, ەلزات ەسكەندىر جۇبايلارىمەن, الينا مۇستافينا ءوزىنىڭ دەرەكتى فيلمىنە تۇسىرگەن شەشەسىمەن جانە مەن بار: ء«وزىمىز ءوز بولىپ, كويلەگىمىز ءبوز بولىپ», ارامىزدا ارىپتەستىك ورتاق ءسوز بولىپ, تاماشا داۋرەن ءسۇرىپ, عاجاپ حال كەشىپ وتىرعان ءساتىمىز ەدى – قاسىمىزعا جىلى جىميىپ بۋسان فەستيۆالى ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ بەلدى مۇشەسىنىڭ ءبىرى پاك سان يون حانىم كەلدى.
سويتسەك پاك سان يون حانىم بىزگە جاي كەلمەي, ء«ابىلدىڭ» اقتىق ايقاستا باسىنان كەشكەندەرىن بايانداۋعا كەلىپتى. حوش, پاك سان يون حانىمنىڭ بايانى بويىنشا, فينالدىق كەزەڭگە دامەلى ءۇش جۇيرىك: «تاڭعى تەڭىزدە شارق ۇرعان شاعالالار», «شىڭعىرعان ۇنسىزدىك» جانە ء«ابىل» فيلمدەرى ۇشەۋارا قارا ءۇزىپ شىعىپ, مارەگە جەتكەنشە شىڭ-شىڭ ۇزەڭگى قاعىسۋمەن بولىپتى. بىراق فەستيۆال ەرەجەسى قاتاڭ, وسى ۇشەۋدىڭ ەكەۋى عانا «ۇزدىك فيلم» اتانۋى شارت. بايگە ەكەۋ-اق. داعدارعان قازىلار ەكىۇداي بولىسادى. اقىرى «تاڭعى تەڭىزدە شارق ۇرعان شاعالانىڭ» بۇگىنگى كارىس قوعامىنىڭ قىزىل قانى شىپ-شىپ شىعىپ تۇرعان شىندىعىن الەمگە تۇڭعىش رەت كورسەتىپ تۇرعاندىعى باسا ايتىلىپ, بۇل فيلمگە بەرمەسكە بولمايدى دەگەن بايلامعا كەلەدى. ەندى ء«ابىل» مەن «شىڭعىرعان ۇنسىزدىك» تايتالاسادى. ايتسە دە, ارتىندا بەس بىردەي مەملەكەت تۇرعان سۇراۋى كۇشتى فيلم ەمەس پە, ميانمو كينوسىنىڭ مەرەيى ۇستەم بولادى. ونى جاقتاۋشىلاردىڭ ءۋاجى مىقتى – «ۇنسىزدىك شىڭعىرىسى» وزبىر بيلىكتى ايىپتاعان ساياسي فيلم ءارى بۇل كۇندەگى ەڭ وزەكتى پروبلەمانىڭ ءبىرى – فەمينيزم ماسەلەسىن كوتەرگەن. ءسويتىپ تە ماۋ ناينگتىڭ ءفيلمىنىڭ قولىنا ەكى بىردەي كوزىر ۇستاتىلادى. «سوندا, – دەيدى پاك سان يون حانىم, – قازىلار ءۇش ءفيلمدى داۋىسقا سالىپ كەپ جىبەرگەندە, «ابىلگە» ءبىر داۋىس جەتپەي قالدى».
باس بايگە ءۇشىن جالعىز-اق داۋىستىڭ جەتپەي قالعانى زور وكىنىش, شىنىندا!
ايتپاقشى, ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت – بۋساننىڭ باسقا فەستيۆالداردان ءبىر ەرەكشەلىگى, تەك «ۇزدىك فيلم» جۇلدەسىن عانا بەرەتىندىگى. ماسەلەن, باسقا ءىرىلى-ۇساقتى كينوفەستيۆالداردا «ۇزدىك رەجيسسەر», «ۇزدىك ەر ادام بەينەسىن سومداعانى ءۇشىن», «ۇزدىك ايەل بەينەسىن سومداعانى ءۇشىن», «ۇزدىك ستسەناري», «ۇزدىك وپەراتورلىق جۇمىس», «ۇزدىك ەپيزودتىق ءرول», «ۇزدىك مۋزىكا», ت.ب. تولىپ جاتقان جۇلدەلەر تاراتىلادى. بۋساندا مۇنىڭ ءبىرى دە جوق, رەجيسسەرلەر تەك «ۇزدىك فيلم» جۇلدەسى ءۇشىن عانا تالاسادى. ال اكتەرگە, ستسەناريسكە, وپەراتورعا, ت.ب. تۇك تە تاتىرماستان جىبەرەدى. بۋسان فەستيۆالىنىڭ «فيشكاسى» وسىندا دەيدى ۇيىمداستىرۋشىلار ماقتانىشپەن.
وسىنداي ەكى-اق بايگە بەرە تۇرا – وڭتۇستىك كورەيا بيلىگى الىپ ازيانىڭ ەڭ بايىرعى كينو بايگەسى – توكيو فەستيۆالىن ىعىستىرۋعا اينالعان. توكيودان كەيىن كوكجيەكتەن شانحاي فەستيۆالى شاڭىتىپ كورىنەدى. «بىزدەن باعى جانباعاندار توكيو مەن شانحايعا بارادى جانە جۇلدەگەر بولىپ جاتادى» دەپ سىلق-سىلق كۇلەدى ازيا كينوگەرلەرىنە «پروفەسسور» لاقاپ اتىمەن ءماشھۇر بولعان حونگ مىرزا. ءبىز مۇنى پروفەسسوردىڭ جەكە پىكىرى دەدىك تە قويدىق. ويتكەنى حالىقارالىق فەستيۆال وتكىزۋدىڭ كلاسسيكالىق جولىن ۇستانعان شانحاي فەستيۆالى ازىرگە بۇل ۇستانىمىنان جاڭىلعان ەمەس. وسى تۇرعىدا ءوزىن بۋسانمەن باسەكەلەس سانايتىن ول تاپ ىرگەسىندەگى تاعى ءبىر «جاۋى» گونكونگ فەستيۆالىمەن ايماقتىق ۇستەمدىككە تالاسۋمەن كەلەدى. جاسى جونىنەن ول 1985 جىلى العاش اشىلعان توكيو فەستيۆالىنىڭ دە الدىندا كەلەدى. ال 1993 جىلعى شانحاي, 1995 جىلى «تۋعان» بۋسان فەستيۆالدارىن 1976 جىلى دۇنيەگە كەلگەن گونكونگ فەستيۆالىنىڭ قاسىندا بالا دەرسىڭ. دەگەنمەن وسىلاردىڭ كۇللىسىنەن جاسى كىشى بولسا دا ازىرگە بۋسان فەستيۆالىنىڭ بارىنەن ءباسى مىقتى بوپ تۇر. سەبەبى وتكەن عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ, باتىستىڭ جاسامپاز يدەيالارمەن جانە ءوزىنىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمەن قارۋلانعان كارىستىڭ ەركىن ويلى حالىقشىل ەرلەرى بارلىق تۇرعىدا (ساياسي-ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك-مادەني) ارتتا قالۋشىلىقپەن, ىمىراسىزدىقپەن كۇرەسىپ, زور قاجىر-قايرات جۇمساۋ ارقاسىندا جۇزەگە اسىرعان ساياسي-ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ ناتيجەسىندە, وڭتۇستىك كورەيا رەسپۋبليكاسى ازيادا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ دەموكراتيالىق ورلەۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇستى. وسىلايشا, شيرەك عاسىر ىشىندە الەمدىك عىلىمي تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىن جەدەل يگەرۋدىڭ ارقاسىندا ازيا جولبارىسىنا اينالعان وڭتۇستىك كورەيا وتاندىق كينويندۋسترياسىنا دا باسا كوڭىل ءبولىپ, مول قاراجات سالۋ ارقىلى الەمدىك كينو نارىقتا ەركىن ويناق سالۋعا كوشكەن.
مۇندا جۇرگەندە تاعى ءبىر بايقاعانىمىز – ۆەتنام كينوسىنىڭ بەتى قاتتى سياقتى, سوسىن يندونەزيا. بۇل ولاردىڭ بۋساندا ۇيىمداستىرعان كينو مەرەكەلەرى – پاتيلەرىنەن كورىندى. ايتپاقشى, ءۇش جىل بۇرىن ۆەتنامدا ءبىر حالىقارالىق فەستيۆالدىڭ تۇساۋى كەسىلىپتى. ۆەتنام بيلىگى كەلەشەكتە بۇل فەستيۆالدى ازيا قۇرلىعىنىڭ الدىڭعى قاتارلى كينو بايگەسىنە اينالدىرماققا نيەتتى ەكەن. سول جولدا قاجىماي قام قىلىپ, جۇمىلا جۇمىستانىپ جاتقان كورىنەدى. شىنىندا بۋسانعا كەلگەن دەلەگاتسياسىنىڭ ءسان-سالتاناتى ەرىكسىز دەن قويدىرادى ءھام كوز تويدىرادى! مۇنى مەملەكەتتىك ءھام ۇلتتىق ورتاق ءىس دەپ ۇققان ولار بۇل شارۋاعا جان اياماي كىرىسكەن سىڭايلى.
وسى تۇستا ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت – بۋسان فەستيۆالىنىڭ 29 جىلدىق تاريحىندا قازاقستان ءالى كۇنگە دەيىن بىردە ءبىر پاتي ۇيىمداستىرىپ كورمەپتى. بۇل جايىن وسىناۋ فەستيۆالدىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەندەر ماعان استارلاپ جەتكىزگەندەي بولدى. ءوز كەزەگىندە مەن بۇل ماسەلە جونىندە ەلىمىزدىڭ كورەياداعى كونسۋلى اسقار اسلان مىرزاعا قۇلاققاعىس قىلدىم. اسقار اسلان مىرزا جۇبايى ايجان قالىباەۆا حانىممەن فەستيۆالدىڭ جابىلۋ سالتاناتىنا كەلگەن ەدى. بۋسانداعى قازاق كينوسى كەشىن فەستيۆالدىڭ كەلەسى جىلعى وتىز جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا وتكىزسەڭىزدەر ورىندى بولار ەدى دەدىم. ەگەر داڭقتى ءانشىمىز ديماش قۇدايبەرگەندى باس ونەرپاز رەتىندە الىپ بارىپ, بۋسان تورىندە قازاق كينوسىنىڭ مەرەكەسىن وتكىزەر بولسا, ءبىزدىڭ پاتي باسقا مەملەكەتتەردىكىنەن ارتىق بولماسا, كەم بولماسى انىق.
ماسەلەن, ءبىز كورگەن بۋسان فەستيۆالى جىل بويى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەيتىن كورىنەدى. سونىڭ دالەلىندەي مۇندا جۇزدەن اسا كينو مامان تۇراقتى شتاتتا – ايلىق جالاقى الىپ, الاڭسىز قىزمەت ەتىپ وتىر. ال فەستيۆال كەزىندە بۇل تسيفر الدەنەشە رەت ەسەلەنەدى ەكەن. مىسالى, بيىلعى فەستيۆالدىڭ ءوز دەڭگەيىندە وتۋىنە 700-دەي ۆولونتيور اتسالىسقان. عاجاپ ەمەس پە! ءبىر سوزبەن ايتقاندا, وڭتۇستىك كورەيانىڭ ۇلتتىق مادەنيەت پەن ونەرگە قامقور ادىلەتتى بيلىگى مەن كينووندىرىس ءىسىن دامىتۋ مەن وركەندەتۋدىڭ كىلتىن تاپقان قاجىرلى ءھام قايراتكەر كينوگەرلەرى جاڭا زاماندىق كينويندۋستريانى مەيلىنشە مەڭگەرۋ ارقىلى ەڭبەكقور كارىس حالقىن, ونىڭ شىنايى دەموكراتيا مەن دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسكەن ۇلتتىق مەملەكەتىن نەبارى وتىز جىل ىشىندە دۇنيە جۇزىنە تانىتىپ ۇلگەرگەن. بۇل كۇندە الەمدە كارىستىڭ تاريحي سەريالدارى مەن «كالمارمەن ويناۋ», «پارازيتتەر», ت.ب. فيلمدەرىن كورمەگەن پەندە بالاسى نەكەن-ساياق. ال سوڭعى ون-ون بەس جىل كولەمىندە كانن, باسقا دا «ا» كلاسىنداعى جوعارى دارەجەلى حالىقارالىق فەستيۆالداردىڭ باس بەيگەسىن جەڭىپ الۋدان الدارىنا جان سالماي كەلە جاتقان وڭتۇستىك كورەيانىڭ كيم كۋ دۋك (مارقۇم), پان چحان ۋك, پون جۋ حون, كيم جۋ ۋن, نا حون جين, لي چحان دون سىندى كارىستىڭ ۇلتتىق كينورەجيسسەرلەرىن بىلمەيتىن جەر بەتىندە ەش ەل جوق دەسە دە بولادى.
وسىلايشا بۋساندا ەڭ الدىڭعى ۇشتىككە ىلىگىپ, 278 جۇيرىكتىڭ ىشىنەن مارەگە ەركىن كەلگەن ء«ابىل» سول جەردە-اق, جان-جاقتان جيىلعان حالىقارالىق كينو وكىلدەرىنىڭ «تالاپايىنا» ءتۇستى. ماسەلەن, تاپ وسى جەردەن ء«ابىل» گەرمانيانىڭ ميۋنحەن حالىقارالىق فەستيۆالىنە, ودان كەيىن شۆەتسيانىڭ باس فەستيۆالى – گيوتەبورگ حالىقارالىق كينوفەستيۆالىنە, تاعى باسقا بىرنەشە فەستيۆالعا شاقىرتۋ الدى. ءسويتىپ ءبىر فەستيۆالعا قاتىسامىز دەپ بىرنەشە كينو بايگەگە شاقىرتۋ الىپ, ولجالى قايتتىق.
ء«ابىل» ءۇشىن بايگە جاڭا باستالدى جانە مۇنىڭ جەڭىستى ءھام جەمىستى بولارى ءسوزسىز.سونىڭ العاشقى نىشانىنداي ء«ابىل» ءفيلمى ءدال وسى كۇندەرى «Hong Kong Asian Film Festival»-ىنە قاتىسۋدا. گونكونگتا ءوتىپ جاتقان وسىناۋ فەستيۆالدىڭ «New Talant Award» كونكۋرستىق باعدارلاماسىندا باق سىنايتىن ول قاراشا ايىنىڭ 8, 9, 16 كۇندەرى ءدال بۋسانداعىداي تۋرا ءۇش دۇركىن كورسەتىلمەك. قازىر ۇيدە وتىرىپ جەردىڭ تۇبىندەگىنى بىلەتىن زامان – بيلەتتەردىڭ ءۇش كورسەتىلىمگە دە قارقىندى ساتىلىپ جاتقانىن ونلاين باقىلاۋ ارقىلى كورۋگە بولادى. مىنە, وسىلاي ۇلى مۇحيت جاعاسىنداعى بۋسان شاھارىنان شىعىپ, ءبىر شەتىمەن ءبىر شەتى التى ايشىلىق – تىنىق مۇحيتىن كوكتەي ءوتىپ, ءۇندى مۇحيتىنىڭ گونكونگ ارالىنا كەلىپ جەتكەن ءبىزدىڭ ء«ابىل» وسىندا ءوتىپ جاتقان بايگەگە تۇسۋگە بەل بايلاپتى. ودان كەيىن اتلانت مۇحيتى جاعالاۋى ەلدەرىنە قاراي جەلكەن كەرمەك. جولداسىڭ قىدىر بولسىن, ء«ابىل!»
ەرلان تولەۋتاي,
شاكەن ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اق «قازاقانيماتسيا» شب رەداكتورى
الماتى – بۋسان – الماتى
