زەرتتەۋگە 108 ەرىكتى قاتىسىپ, 1-7 جىل بويى تۇراقتى تۇردە دەنساۋلىعىن تەكسەرتىپ وتىرعان. عالىمدار قاتىسۋشىلاردىڭ ورگانيزمىندەگى 135 000-نان استام ءتۇرلى مولەكۋلالارعا تالداۋ جاساپ شىققان. ناتيجەسىندە, 44 پەن 60 جاستاعى كەزەڭدەردە ايتارلىقتاي وزگەرىستەر بايقالعان. ءدال وسى كەزەڭدەردە تىرەك-قيمىل اپپاراتى مەن جۇرەك-قان تامىرلارى جۇيەسىندە اۋرۋ-سىرقاۋ كوبەيەدى ەكەن. 40 جاستا جۇرەك سىر بەرسە, 60-تان كەيىن يممۋنيتەت تومەندەيدى.
مارستان سۋ تابىلدى
كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ سان ديەگو ءبولىمىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى مارس پلانەتاسىندا كوپ مولشەردە سۋ قورى بار ەكەنىن انىقتادى.
سۋ قورى 11,5–20 كم تەرەڭدىكتە ورنالاسقان. زەرتتەۋلەر كورسەتكەندەي, ميللياردتاعان جىل بۇرىن مارس بەتىندە وزەن-كولدەر بولعان. بىراق عالامدىق اپاتتان كەيىن سۋ تەرەڭ قاباتتارعا ءسىڭىپ كەتكەن. تالداۋ ناتيجەسىندە سۋدىڭ ءبىر بولىگى جوعالماي تەرەڭ قاباتتارعا وتكەندىگى انىقتالدى. سۋدى جەر استىنان ءوندىرۋ قيىن بولسا دا, بۇل مارستا ءومىر سۇرۋگە بولادى دەگەن تۇجىرىمدى قۋاتتاي تۇسەتىن جاڭالىق.
جوعالعان قالا
مايا تايپاسى مەكەن ەتكەن جوعالعان قالا تابىلدى.
عالىمدار ليدار تەحنولوگياسىنىڭ كومەگىمەن مەكسيكانىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى كامپەچە ايماعىنداعى جوعالعان قالانى تاپتى. وندا 6600-دەن استام قۇرىلىس ورنى بار بولىپ شىقتى. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, قالاشىق مايا تايپاسىنا تيەسىلى. قۇرىلىس نىساندارىنىڭ اراسىندا پيراميدالار, تۇرعىن ۇيلەر بار. بۇل سول كەزدىڭ وزىندە قالا مادەنيەتىنىڭ قالىپتاسقانىن كورسەتەدى. جوبانى زەرتتەۋگە تۋلەين ۋنيۆەرسيتەتى, مەكسيكانىڭ ۇلتتىق انتروپولوگيا ينستيتۋتى مەن حيۋستون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋشىلەرىنەن قۇرالعان توپ جۇمىلدىرىلعان. ولار جەردىڭ بەتىن سكانەرلەپ, استىندا جاسىرىلعان نىسانداردى ەگجەي-تەگجەيلى 3D-كارتا تۇرىندە كورسەتە الاتىن ليدار تەحنولوگياسىن قولدانىپ ناتيجەگە جەتكەن.
