فوتو: اقوردا
ء«بىز فرانتسيانىڭ ورتالىق ازياداعى نەگىزگى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەسى بولعانىمىزعا قۋانىشتىمىز. فرانتسيانىڭ اتالعان ايماقپەن ساۋدا-ساتتىعىنىڭ 80 پايىزى قازاقستانعا تيەسىلى. بيىل ەكىجاقتى ساۋدا اينالىمى 45 پايىزعا ۇلعايدى. ءبىز بۇل ۇدەرىستىڭ ساقتالعانىن قالايمىز. سونداي-اق فرانتسيادان تارتىلعان تىكەلەي ينۆەستيتسيا كولەمى 15 پايىزعا ارتىپ, 900 ميلليون دوللارعا جۋىقتادى. بۇل – رەكوردتىق كورسەتكىش. قازىرگى كەزدە قازاقستان نارىعىندا 200-دەن استام فرانتسۋز كاسىپورنى, سونىڭ ىشىندە Total, Alstom, Orano, Danone, Vicat, Airbus سەكىلدى تانىمال كومپانيالار جۇمىس ىستەيدى», دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان ەكونوميكانى ترانسفورماتسيالاۋ جونىندە ءورشىل مىندەت قويعانىن ايتتى. بۇل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ (ەىدۇ) حالىقارالىق ستاندارتتارى مەن قاعيداتتارىنا سايكەس اۋقىمدى ساياسي-ەكونوميكالىق رەفورمالار جۇرگىزىلىپ جاتىر.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋدىڭ پەرسپەكتيۆتى باعىتتارىنا توقتالدى
«ەنەرگەتيكا ارقاشان ءوزارا ىقپالداستىقتىڭ نەگىزگى باعىتى سانالعان. ەۋروپا وداعىنا مۇناي جانە ۋران جەتكىزۋشى ەل رەتىندە فرانتسيانىڭ ەنەرگەتيكالىق دەربەستىگىن ودان ءارى قولداۋعا دايىنبىز. ءبىز قازاقستاندا فرانتسۋز ونەركاسىبىنىڭ وكىلدەرى كوبىرەك بولعانىن قالايمىز. ويتكەنى ولار وتاندىق وندىرىسكە وزىق تەحنولوگيالار اكەلەدى. ەلىمىز الەمدەگى ەڭ ءىرى ۋران ءوندىرۋشى سانالادى. ال فرانتسيانىڭ اتوم ونەركاسىبىندە تاجىريبەسى مول. سوندىقتان ءبىز اتوم قۋاتىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ ىسىندە ىنتىماقتاسا الامىز», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ پاريج كەلىسىمىن راتيفيكاتسيالاپ, 2060 جىلعا قاراي اۋاعا تارالاتىن زياندى زاتتار مولشەرىن نولدىك دەڭگەيگە جەتكىزۋ جونىندە مىندەتتەمە العان ورتالىق ازياداعى العاشقى ەل ەكەنىن جەتكىزدى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە جەل, كۇن جانە سۋ ەنەرگياسى باعىتتارىندا اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرعىسى كەلەتىن ءىرى حالىقارالىق كومپانيالاردىڭ قاتارى كوبەيدى. ماسەلەن, Total Energies كومپانياسى 1,1 ميلليارد دوللار قۇيىپ, قۋاتتىلىعى 1 گۆت بولاتىن جەل ەلەكتر ستانتسياسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
پرەزيدەنت سۋ رەسۋرستارىن جانە جىلۋمەن قامتۋ ءىسىن ءتيىمدى باسقارۋدى تاعى ءبىر باسىم باعىت رەتىندە اتادى. كليمات وزگەرىسكە ۇشىراپ جاتقان كەزەڭدە اتالعان سالالاردىڭ قازاقستان ءۇشىن ماڭىزى وراسان زور. بۇل رەتتە Suez جانە Veolia كومپانيالارىمەن ىنتىماقتاستىق سۋ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋعا وڭ ىقپال ەتپەك.
«2040 جىلعا قاراي دۇنيە جۇزىندە اسا ماڭىزدى شيكىزاتقا سۇرانىس ءتورت ەسە ارتادى. دەمەك قازاقستان فرانتسيا مەن ەۋروپا ونەركاسىبىنە سەنىمدى شيكىزات جەتكىزۋشىگە اينالا الادى. قازىرگى كەزدە ءبىز ەۋروپا وداعىنىڭ ەكونوميكاسى ءۇشىن وتە ماڭىزدى 34 شيكىزات ءتۇرىنىڭ 19-ىن وندىرەمىز. بۇل ساناتقا تيتان, مىس, ماگني جانە سكاندي سەكىلدى ەلەمەنتتەر كىرەدى. بولجامعا سايكەس, قازاقستاننىڭ جەر قويناۋىندا جوعارى تەحنولوگيالىق جانە ەكولوگيالىق وندىرىستەردىڭ بارلىعىندا دەرلىك سۇرانىسقا يە ليتي, بەريلي جانە تانتال سياقتى سيرەك كەزدەسەتىن ءۇش مينەرالدىڭ مول قورى بار», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت جاڭا گەوساياسي جاعدايدا كولىك-لوگيستيكا سەكتورىنىڭ ءرولى كۇشەيىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتىپ, بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ ەۋرازيا قۇرلىعىندا ستراتەگيالىق تۇرعىدان ۇتىمدى ورنالاسقانىنا نازار اۋداردى. مەملەكەت باسشىسى كولىك باعىتتارىن جاڭعىرتۋ بويىنشا ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار جايىندا ايتىپ, فرانتسۋز بيزنەسمەندەرىن وسى سەكتورعا باسا ءمان بەرۋگە شاقىردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پىكىرىنشە, الەمدەگى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە بايلانىستى احۋال كۇردەلەنگەن كەزەڭدە اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور.
قازاقستان استىق ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ءىرى وندىعىنا كىرەدى. سىرتقى نارىققا 8 ميلليون توننادان استام بيداي مەن 2 ميلليون توننا ۇن شىعارادى. ونىمدەرى الەمنىڭ 80-نەن استام ەلىنە جەتكىزىلەدى. بيىل ەگىننىڭ بىتىك شىعۋى ناتيجەسىندە ەلىمىزدىڭ استىق ەكسپورتتاۋ الەۋەتى 12 ميلليون تونناعا دەيىن ارتتى. وسى رەتتە پرەزيدەنت فرانتسۋز سەرىكتەستەردى مال شارۋاشىلىعى مەن ءداندى داقىلدار سەلەكتسياسى سالاسىندا ينۆەستيتسيالىق جانە تەحنولوگيالىق جوبالاردى بىرلەسە جۇزەگە اسىرۋعا ۇندەدى.
«تسيفرلىق ترانسفورماتسيا قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ەسەلەۋگە مۇمكىندىك بەردى. ماقساتىمىز – ەۋرازياداعى جەتەكشى IT-حابقا اينالۋ. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, 2024 جىلى ەلىمىز ەلەكتروندىق ۇكىمەت باعىتىندا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بويىنشا الەمدە 24-ورىن, ال ونلاين قىزمەتتەر كورسەتۋ بويىنشا 10-ورىن الدى. اتالعان رەيتينگتەر قازاقستاننىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسيانى تابىستى جۇرگىزگەنىن ايقىندايدى. ياعني, ءبىز تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمعا قوماقتى قارجى قۇيىپ, جاساندى ينتەللەكت, بلوكچەين سياقتى وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىرمىز. ءبىز فرانتسۋز IT-كومپانيالارىمەن ىنتىماقتاستىققا اشىقپىز. ولار, اسىرەسە, يندۋستريا 4.0, جاساندى ينتەللەكت جانە «اقىلدى قالالار» سالالارىندا يننوۆاتسيالىق شەشىمدەردى ازىرلەۋگە ۇلەس قوسا الادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە, بۇگىنگى كەزدەسۋ قازاقستان مەن فرانتسيا اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە ىقپال ەتەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. سونداي-اق دوڭگەلەك ۇستەل قاتىسۋشىلارىنا ەلىمىزدە ءوز بيزنەسىن وركەندەتۋ ءۇشىن جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلەتىنىن جەتكىزدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ دوڭگەلەك ۇستەل قاتىسۋشىلارىنا فرانتسيا پرەزيدەنتى ەممانيۋەل ماكروندى كەلەسى جىلى قازاقستانعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلۋگە شاقىرعانىن جەتكىزدى. مەملەكەت باسشىسى فرانتسۋز كاسىپكەرلەرىنە 2025 جىلدىڭ مامىر ايىندا وتەتىن استانا حالىقارالىق فورۋمىنا قاتىسۋدى ۇسىندى.
جيىندا Vicat كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى گي سيدوس, Total Energies كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى پاتريك پۋياننە, Orano S.A. كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى نيكوليا ماس, Alstom كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى انري-پۋپار لافارج, Air Liquide كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى فرانسۋا جاكوۆ, EDF كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى ليۋك رەمون, Airbus International كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆۋتەر ۆان ۆەرش, Imerys كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى الەسساندرو داززا, Synetics كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى جان-يۆ درو, Limagrain Field Seeds كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى رەجيس فۋرنە, CMA CGM كومپانياسىنىڭ اعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى ليۋدوۆيك رەنۋ, Danone كومپانياسىنىڭ باس حاتشىسى لوران ساككي, SUEZ Group كومپانياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى پەر پولياك, Veolia كومپانياسىنىڭ ورتالىق جانە شىعىس ەۋروپا بويىنشا ۆيتسە-پرەزيدەنتى فيليپپ گيتتار, AFD فرانتسۋز دامۋ اگەنتتىگى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ماري-ەلەن لۋازون ءسوز سويلەدى.
