قوماقتى جۇلدەگە تالاسادى
تۋرنير 8 قاراشاعا دەيىن جالعاسادى. جارىستىڭ اشىلۋ ءراسىمى 29 قازاندا «Rixos Khadisha Shymkent» قوناقۇيىنىڭ سالتانات زالىندا ءوتتى. رەسمي اشىلۋ جيىنىندا فيدە پرەزيدەنتى اركادي دۆوركوۆيچ, قالا اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قۋانىش اسىلوۆ ءسوز سويلەپ, تۋرنيرگە قاتىسۋشى ۇمىتكەرلەرگە تابىس تىلەدى.
«حالىقارالىق شاحمات فەدەراتسياسى ايەلدەر اراسىنداعى بەدەلدى ءتۋرنيردىڭ قازاق جەرىندە, ەلدىڭ كورىكتى قالاسى شىمكەنتتە وتكىزۋىن وتە قۇپ كوردى. قازاقستاندا الەمدىك ءىرى جارىس ۇيىمداستىرۋ جاقسى داستۇرگە اينالىپ كەلەدى. ءبىز وسى ەلدە شاحمات سپورتىن دامىتۋعا پرەزيدەنتتەن باستاپ, فەدەراتسيا مەن بيزنەس وكىلدەرىنە دەيىن مۇددەلى ەكەندەرىن كورىپ, ەرەكشە شابىت الدىق ءارى قازاق ەلىنىڭ وسىلايشا قولداۋ كورسەتىپ جاتقانىن وتە جوعارى باعالايمىز. جارىسقا كەلگەن ءاربىر قاتىسۋشىعا ساتتىلىك تىلەيمىز», دەدى ا.دۆوركوۆيچ.
15 جىلدىق تاريحى بار كلاسسيكالىق شاحماتتان ايەلدەر گران-پريىندە جالپى ەسەپتە ەكى جەڭىمپاز كەلەسى الەمدىك شاحمات تاجىنەن ۇمىتكەرلەر تۋرنيرىنە (FIDE Women’s Candidates 2026) قاتىسۋعا مۇمكىندىك الادى. 2024–2025 جىلعى تۋرنير سەرياسىنا قاتىسىپ وتىرعان الەمنىڭ ەڭ مىقتى 20 شاحماتشىسى 6 كەزەڭدە باق سىناسادى. كەزەڭدەردىڭ ءبىرىنشىسى تامىز ايىندا تبيليسيدە وتسە, شىمكەنتتەگى 2- كەزەڭ تۋرنيرىندە وسى جيىرمالىقتىڭ ون ۇمىتكەرى ءوزارا كىم مىقتىنى انىقتايدى. ولار – تان چجۋني (قىتاي, 2551), الەكساندرا گورياچكينا (FIDE, 2533), حامپي كونەرۋ ء(ۇندىستان, 2530), كاتەرينا لاگنو (FIDE, 2527), ەليزابەت پەتتس (گەرمانيا, 2458), ديۆيا دەشمۋح ء(ۇندىستان, 2501), ءبيبىسارا اساۋباەۆا (قازاقستان, 2487), ستاۆرۋلا تسولاكيدۋ (گرەكيا, 2439), نۋرگيۋل ساليموۆا (بولگاريا, 2405), باتحۋياگين مونگونتۋل (موڭعوليا, 2344). ۇمىتكەرلەردىڭ ءبارى دە – گروسسمەيستەرلەر, ياعني شاحمات ويىنىنىڭ اسا بىلىكتى شەبەرلەرى. جارىستى ۇيىمداستىرۋشىلار ۇمىتكەرلەردىڭ ءبارى دە وتە تاجىريبەلى ويىنشىلار, تالاي شاحمات دودالارىندا جەڭىسكە جەتكەن مىقتىلار ەكەنىن ايتادى. سوندىقتان بۇل جولى دا گران-ءپريدىڭ ەكىنشى سەرياسى الدىڭعىسىنداي قىزىقتى ءارى تارتىسقا تولى بولعالى تۇر.
«شاحماتتىڭ تاماشا ءداستۇرى بار شىمكەنت قالاسى الەمدىك دەڭگەيدەگى جارىستى وتكىزۋگە وتە جوعارى دەڭگەيدەگى دايىندىقپەن كەلىپتى. ءبىز بۇعان وتە ەرەكشە قۋانىپ وتىرمىز. شاحمات – بولەك ءبىر قۇدىرەتتى الەم. ونىڭ وزىندىك قالىپتاسقان ءداستۇرى بار. ايەلدەر گران-ءپريىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىن ەلوردادا وتكىزۋگە دە بولاتىن ەدى. دەگەنمەن وڭىردە ۇيىمداستىرۋ ەلىمىزدىڭ شاحمات فەدەراتسياسىنا ۇلكەن مارتەبە بوپ سانالادى. ءارى فەدەراتسياعا زور جاۋاپكەرشىلىك تە جۇكتەيدى. جالپى, مۇنداي ايتۋلى ءىس-شارا ەلىمىزدەگى شاحمات قوزعالىسىنىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەگەن ويدامىز. سونىمەن بىرگە الەمدىك شاحمات قاۋىمداستىعىنىڭ الدىندا ەلىمىزدىڭ بەدەلى ارتا تۇسەتىنىنە سەنىمدىمىز», دەدى جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا «KazChess» پرەزيدەنتى تيمۋر تۋرلوۆ.
جارىستىڭ سالتاناتتى اشىلۋىندا اتاقتى وتاندىق ديزاينەر ايدا قاۋمەنوۆانىڭ بيىلعى تۋرنيرگە ارناپ تىككەن جاڭا كيىمدەر توپتاماسىنىڭ كورسەتىلىمى بولدى. قولونەر شەبەرىن مۇنداي ىسكە «اينانىڭ ارعى بەتىنە ساياحاتتاعان اليسا» ءفيلمى شابىتتاندىرىپتى. «شاحمات دەگەن جۇمباق ءبىر الەم, ويىنداعى جۇرىستەر شىنايى ومىردە جەڭىسكە جەتۋىڭە كومەكتەسىپ, قيالىڭداعى ارمانىڭدى ورىنداۋعا, قيىندىقتى جەڭىپ, جەڭىسكە جەتۋىڭە يتەرمەلەي تۇسەدى», دەيدى ديزاينەر. جانكۇيەرلەر الدىنا وزدەرىن تانىستىرۋعا شىققان اتاقتى شاحماتشى قىزداردىڭ ۇستىندە قازاق مودەلەرىنىڭ قولىمەن دايىندالعان ۇلتتىق ۇلگىدەگى ادەمى قامزولدار بولدى. ۇمىتكەرلەر وسى كيىممەن ەرەكشە سانگە بولەنىپ, اجارلانا ءتۇستى.
ايەلدەر اراسىنداعى فيدە گران-ءپريىنىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى, اقشالاي جۇلدەسىنىڭ قوماقتى ەكەنىندە. ءار كەزەڭنىڭ جۇلدە قورى 80 000 اقش دوللارىن قۇرايدى, ال ونىڭ 18 000 دوللارى ءبىرىنشى ورىن العان شاحماتشىعا تابىس ەتىلەدى. بۇكىل سەريانىڭ جالپى جۇلدە قورى رەكوردتىق 600 000 دوللارعا تەڭ ەكەن. سونىڭ 120 000 دوللارى جالپى ەسەپتە ۇزدىك ون ويىنشىعا ۇلەستىرىلەدى.
جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, شىمكەنتتەگى تۋرنير 8 قاراشاعا دەيىن جالعاسادى. جانكۇيەرلەر شاحمات جارىسىنىڭ بارىسىن, بارلىق جاڭالىقتى ونلاين-پلاتفورمالار ارقىلى, سونداي-اق «KazChess» پەن فيدە پاراقشالارىنان كورە الادى.
بالالار دا سىنعا ءتۇستى
«Freedom Holding Corp.» كومپانياسىنىڭ قولداۋىمەن «KazChess»/قازاقستان شاحمات فەدەراتسياسى شىمكەنتتە قاتارىنان تاعى ەكى تۋرنير ۇيىمداستىرىپ جاتىر. ولار – 2024 جىلعى قازاقستان بالالار كۋبوگىنىڭ 6-كەزەڭى – ۆ.ۆ. پەچەرسكي مەموريالى مەن شىمكەنتتىڭ ءى اشىق كۋبوگى. ءار جارىستىڭ 9 كەزەڭى دە قالاداعى «كورمە ورتالىعىندا» وتەدى.
شىمكەنتتىڭ ءى اشىق كۋبو-گىندە قاتىسۋشىلار رەيتينگتەرىنە بايلانىستى گروسمەيستەر مەن حالىقارالىق شەبەر نورمالارىن ورىنداۋعا مۇمكىندىك الادى. بۇل كۋبوك – اينالما جۇيەسىمەن وتەتىن 10 ءتۋرنيردىڭ ءبىرى. وعان ەلىمىزدىڭ ەرەسەكتەر مەن جاسوسپىرىمدەر قۇرامالارىنىڭ مۇشەلەرى, سونداي-اق قۇراماعا كىرمەيتىندەر مەن شەتەلدەن كەلگەن شاحماتشىلاردان, جالپى سانى 10–12 ويىنشى قاتىسىپ جاتىر. شاحماتشىلار اراسىندا 4 شەتەلدىك گروسسمەيستەر بار. ولار – يزرايلدەن كەلگەن ەۆگەني الەكسەەۆ, گرۋزيا شاحماتشىسى لەۆان پانتسۋلايا, وزبەكستان ويىنشىسى سايدالي يۋلداشەۆ, بەلارۋس وكىلى الەكسەي فيودوروۆ. سونداي-اق ۇمىتكەرلەر ىشىندە ءوز ەلىمىزدىڭ 6 شاحماتشىسىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ولار – شىمكەنتتەن شىققان حالىقارالىق شەبەر ءابىلمانسۇر ابدىلقايىر, فيدە شەبەرلەرى بەكسۇلتان مولداعالي, ليا قۇمانعاليەۆا, يمانعالي اقىلباي. سونىمەن بىرگە كورشى قىرعىزستاننان كەلگەن قوناقتار – فيدە شەبەرى ەلديار وروزباەۆ پەن حالىقارالىق شەبەر اسىلبەك ابدىجاپار دا وسى تۋرنيردە باق سىناسادى.
«KazChess» ۆيتسە-پرەزيدەنتى مارات ەسەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, فەدەراتسيا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە زياتكەرلىك شاحمات سپورتى ويىنىن دامىتۋعا اتسالىسىپ كەلەدى. سونداي-اق ول قازاقستاننىڭ بالالار كۋبوگى مەن شىمكەنتتىڭ ءى اشىق كۋبوگى كەلەشەكتە ەلىمىزدە زياتكەر ۇلتتىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوساتىنىن اتاپ ءوتتى. شىمكەنتتىڭ ءى اشىق كۋبوگىنىڭ جۇلدە قورى 3 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. ءبىرىنشى ورىن العان جەڭىمپازعا – 1,2 ملن, ءىى ورىنعا 800 مىڭ, ءىىى ورىنعا 500 مىڭ, ءىV ورىنعا 300 مىڭ, ال V ورىنعا 200 مىڭ تەڭگە اقشالاي جۇلدە تاپسىرىلادى.
ءوز كەزەگىندە قازاقستاننىڭ بالالار كۋبوگىنىڭ 6-كەزەڭىنە 10 جاسقا دەيىنگىلەر ساناتىنداعى 163 جاس ويىنشى مەن 14 جاسقا دەيىنگىلەر ساناتىنا جاتاتىن 128 شاحماتشى قاتىسىپ جاتىر.
بيىل «KazChess»/قازاقستان شاحمات فەدەراتسياسى ەرەسەكتەرگە ارنالعان كوپساتىلى قازاقستان كۋبوگىمەن قاتار, بالالار كۋبوگىن دە ۇيىمداستىرىپ وتىر. بالالار كۋبوگى جالپى 6 كەزەڭنەن تۇرادى. ءار كەزەڭنىڭ جۇلدە قورى 3 ملن تەڭگەگە تەڭ. ءتۋرنيردىڭ فينالدىق سىنى 19–26 جەلتوقسان ارالىعىندا الماتىدا وتەدى. بۇعان دەيىن كۋبوكتىڭ بەس كەزەڭى تاراز, قىزىلوردا, قوستاناي, اتىراۋ, پاۆلودار قالالارىندا ۇيىمداستىرىلدى.
ا ءتۋرنيرى 14 جاسقا دەيىنگى شاحماتشىلاردى قامتيدى. بۇل ساناتتاعى قاتىسۋشىلار سانى – 128. ولاردىڭ ىشىندە رەيتينگتە فاۆوريت, ياعني جۇلدەگە ءۇمىتتى سانالاتىندار – الماتىلىق ءالتايىر قاجىمۇراتوۆ پەن استانالىق ءاليحان حاجات ۇلى. سونداي-اق الدىڭعى كەزەڭدە جەڭىمپاز اتانعان ۇلىتاۋ وبلىسىنان ماقسات بايسالبەكوۆ پەن پاۆلودارلىق ءامىر تولەگەنوۆ تە بار. ال قىزدار اراسىنداعى كۋبوك كەزەڭدەرىندە ءۇش مارتە جەڭىسكە جەتكەن ماليكا جاپپاربەكوۆا وسى جارىستا سىنعا تۇسەتىن بولادى.
ب تۋرنيرىندە 10 جاسقا تولماعان 163 ۇل مەن قىز تىركەلگەن. ولاردىڭ اراسىندا جالعىز قىرعىزستان ويىنشىسى بار. بۇل جەردە رەيتينگ بويىنشا جۇلدەگە تالاسا الادى دەگەن ۇمىتكەر 8 جاسقا دەيىنگىلەر ساناتىنداعى (U8) قازاقستان–2024 چەمپيونى الماتىلىق نۇرمۇحامەد ەلەمەس بولىپ وتىر. ال ونىڭ نەگىزگى باسەكەلەستەرى رەتىندە ايسۇلتان بيساليەۆ پەن كۋبوكتىڭ 2-كەزەڭىنىڭ جەڭىمپازى راحيم ماقسات ۇلىن اتاپ وتۋگە بولادى.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, بالالار ءتۋرنيرى جۇزدەگەن وتاندىق شاحماتشىنى دايارلاعان دارىندى تالىمگەر ءارى پەداگوگ ۆياچەسلاۆ ۆلاديميروۆيچ پەچەرسكيدىڭ قۇرمەتىنە ارنالعان. ونىڭ شاكىرتتەرىنىڭ ىشىنەن 2016 جىلعى اۋەسقويلار اراسىنداعى الەم چەمپيونى جۇبان بيعابىلوۆ پەن ەلىمىز رەيتينگىسىنىڭ كوشباسشىسى, گروسسمەيستەر رينات جۇماباەۆتى ەرەكشە اتاي الامىز.
شىمكەنت
