جاسىراتىنى جوق, كاسپي تەڭىزى – ءوز الدىنا عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى, ارنايى ماماندارى جوق, فلورا, فاۋناسىن ساقتاۋ ءۇشىن ارنايى ماماندار قىزمەت ەتپەيتىن تەڭىز. سۋ كوزىن جاداعاي-جالپى قولدانۋ تەڭىزدىڭ بولاشاعىنا قاۋىپ توندىرەتىنىن تۇسىنەتىن كەز باياعىدا كەلگەنمەن, جاناشىرلىق قولداۋ جوقتىڭ قاسى. تامىز ايىندا اتالىپ وتىلەتىن «كاسپي كۇنى» – سۋرەت سالۋ مەن تاقپاق وقۋدىڭ, جەڭىمپازداردى ءبىر بەت قاتىرما قاعازبەن ماراپاتتاۋ سىندى الداۋسىراتقان شارا دەڭگەيىندەگى «نازار اۋدارۋ».
بيىل سولتۇستىك-باتىس جانە باتىس باعىتتا داۋىل باستالعان كەزدە, كاسپي تەڭىزىنىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسى جاعىنداعى جاعالاۋىندا يتبالىق ولەكسەلەرى جاعاعا شىعىپ قالعان. ناقتى ايتقاندا, 24 قازاندا تۇپقاراعان اۋدانىنا قاراستى كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىنان 51 ءولى يتبالىق تابىلسا, ءبىر-ەكى كۇننەن سوڭ وسى اۋدان اۋماعىنان 100 ولەكسە تابىلدى.
وقيعا ورنىنا كەلگەن «گيدروبيولوگيا جانە ەكولوگيا» ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى يتبالىقتىڭ 151 ولەكسەسىنەن توكسيكولوگيالىق, گيستولوگيالىق جانە ۆيرۋسولوگيالىق سىناما الدى. ولگەن يتبالىقتار جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان, بالىق قورعاۋ ينسپەكتسيا باسقارماسى, تۇپقاراعان اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمى, ۆەتەريناريا ينسپەكتسياسى, گيدروبيولوگيا جانە ەكولوگيا ينستيتۋتى جانە «Qazak balyk» رەسپۋبليكالىق بالىق شارۋاشىلىعى قاۋىمداستىعى فيليالى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جيناستىرىلىپ, كومۋ جۇمىسى ۇيىمداستىرىلدى. سونداي-اق كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىندا مونيتورينگ جۇرگىزىلدى.
«تابىلعان يتبالىقتاردىڭ ولەكسەلەرى قاتتى ىدىراپ كەتكەن. زەرتحانالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن تىستەرى, ىشكى قۇرىلىسى مەن تىرناقتارى الىندى زەرتتەۋ قورىتىندىسى الداعى ۋاقىتتا حابارلانادى», دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىستىق بالىق شارۋاشىلى- عى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ارمان مولداشەۆ.
ءوز بەتىنشە ساناۋ, انىقتاۋ جۇمىسىن جۇرگىزگەن تۇرعىندار, ياعني تۇپقاراعان اۋداندىق قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى تەك يتبالىقتار ەمەس, قۇس پەن بالىق تۇرلەرىنىڭ قىرىلعانى, سونداي-اق جيناپ الىنعان يتبالىق ولەكسەلەرى قۇزىرلى ورىندار حابارلاعان كورسەتكىشتەن ەكى ەسەگە جۋىق كوپتىگىن ايتتى.
جىل سايىن يتبالىقتاردىڭ توپ-توبىمەن قىرىلۋى تەڭىز دەنساۋلىعىنىڭ حابارشىسى دەپ قاراۋعا نە كەدەرگى؟ كاسپيگە ءتىرى اعزالار ءومىر سۇرەتىن جاندى سۋ دەپ ەمەس, تەك مۇناي وندىرەتىن قازىنالى كەن ورنى دەپ قاراۋ ءتۇبى وپىق جەگىزەرى انىق. يتبالىقتار ءولىمىن تابيعي اسەر نەمەسە جەكەلەگەن ادامداردىڭ قۋىپ ءجۇرىپ ساباپ ءولتىرۋى, الدە اۋ قۇرعاننىڭ سالدارى دەپ بولمايتىن سىلتاۋعا سۇيەنبەي, تەڭىزدەگى كاسىپورىندار زاردابى دەپ اشىق مويىنداپ, ناقتى شەشىم قابىلدايتىن ۋاقىت جەتتى. «قىزىل كىتاپقا» ەنگەن بايلىقتى قورعاي الماساق, ەنبەگەنىنە نە جورىق, ەنگەنىنەن نە پايدا؟ سونداي-اق ماڭعىستاۋ وبلىسىندا كاسپي تەڭىزىن, بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتاتىن, قولدايتىن-قورعايتىن قۇزىرلى ورىندار مەن ءبىلىمدى, بىلىكتى مامانداردىڭ بولماۋى وڭىردە كاسپي تەڭىزى ماسەلەسىنىڭ اسا ماڭىزدى ەمەستىگىن بىلدىرە مە, قالاي؟
ماڭعىستاۋ وبلىسى
