ونىمەن العاشقى تانىستىعىم الىستاپ كەتكەن جاستىق شاقتان – قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ جۇرگەن كەزدەن باستالعان ەدى. ول جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە, مەن فيلولوگيا فاكۋلتەتىندە وقىدىم. الەكەڭنىڭ ۇنەمى بىرقالىپتا اسىقپاي باسىپ كەلە جاتاتىن ماڭعاز ءجۇرىسى, تىلدەسكەن كەزىمىزدەگى ۇستامدىلىعى, ادامدى جاتىرقاماس كىشىپەيىلدىلىگى مەن قاراپايىمدىلىعى ەسىمدە ەرەكشە ساقتالىپ قالدى. ماڭدايىنان توگىلىپ تۇراتىن بۇيرالاۋ قويۋ قارا شاشى, ەشتەڭەگە كۇيگەلەكتەنبەيتىن سىرباز مىنەزى ادەتتە قىزۋقاندىلاۋ كەلەتىن ستۋدەنتتىك ورتادا ونى دارالاي ءتۇستى.
اليسۇلتانمەن جاقىنىراق ارالاسۋىم 1997 جىلدىڭ سوڭىندا تاۋەلسىز ەلىمىزدە العاش رەت ۇيىمداستىرىلعان ەكونوميكالىق تاقىرىپتا جازاتىن جۋرناليستەردىڭ ءبىرىنشى رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنا قاتىسۋعا وسكەمەن قالاسىنان الماتىعا كەلگەن كەزىمدە بولدى. بايقاۋدىڭ ءبىرىنشى, ەكىنشى كەزەڭىنەن سۇرىنبەي وتكەن 50-گە تارتا جۋرناليست باس قالادا جينالدىق. بايقاۋ قورىتىندىسى شىعارىلماس بۇرىن ءبىر اپتاعا سوزىلعان سەمينار ۇيىمداستىرىلدى. ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىنەن كەلگەن جۋرناليستەر «ەسىك» قوناقۇيىنە ورنالاستىق. ورتامىزعا الماتىنىڭ وزىنەن 20 شاقتى جۋرناليست قوسىلدى. وسى توپتىڭ ىشىندە «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» اتىنان سەمينارعا قاتىسقان ءاليسۇلتان دا بولدى.
سەميناردا مينيسترلەر ورىنباسارلارى, كومپانيالار باسشىلارى ءدارىس وقىدى. بارلىعى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق بولاشاعى كەرەمەت ەكەنىن ايتادى, ەلىمىزگە ەنگىزىلگەن نارىق ەكونوميكاسىنىڭ قىر-سىرىن تەرەڭنەن تولعايدى. بايقاۋدىڭ باستى دەمەۋشىلەرى ەلىمىزدە جۇمىس ىستەپ جاتقان اقش كومپانيالارى ەدى.
سەمينار بارىسىندا ءاليسۇلتان ەكەۋمىز كوپ اڭگىمەلەستىك. ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمىندا قىزمەت ەتىپ, الماتىدا تۇرىپ جاتقان الەكەڭە شىعىس قازاقستان وبلىسىنان كەلگەن مەن قىزىعا قارايمىن, بوس ۋاقىتتا كوبىنە ونىڭ اڭگىمەسىن تىڭداۋعا تىرىسامىن.
سەميناردىڭ سوڭىندا «الماتى جوعارى بيزنەس مەكتەبىنىڭ نارىق ەكونوميكاسى تاقىرىبىنداعى ارنايى وقۋ كۋرسىنان ءوتتى» دەگەن تاباقتاي سەرتيفيكات تاپسىرىلدى دا, ءبىر-ەكى اي بۇرىن بايقاۋعا جولداعان ماتەريالدارىمىز ساراپقا سالىندى. بايقاۋ قورىتىندىسىن كوميسسيا توراعاسى, جۋرناليستەر وداعىنىڭ باسشىسى كامال سمايىلوۆ باستاعان, قۇرامىندا قازمۋ-دىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى مارات بارمانقۇلوۆ, تاعى دا بەس-التى اتاقتى وقىتۋشىلار مەن جۋرناليستەر بار ادىلقازىلار القاسى شىعاردى. باعىم جانىپ, بايقاۋدا ءبىرىنشى ورىن الدىم.
وسى جەتىستىگىمە الەكەڭ مەنىمەن بىرگە قۋاندى. ونىمەن قويماي «ەگەمەن قازاقستانعا» وسى بايقاۋ مەن سەمينار تۋرالى, مەنىڭ ءبىرىنشى ورىن العانىمدى اتاپ كورسەتە وتىرىپ, كەڭ كولەمدى ماقالا بەردى. الەكەڭنىڭ ۇلكەن جۇرەكتى ازامات ەكەنىنە تاعى كوزىم جەتە ءتۇستى.
وسى وقيعادان كەيىن الەكەڭ ەكەۋمىز تەلەفون ارقىلى بولسا دا, ۇزبەي بايلانىسىپ تۇردىق. كوپ ۇزاماي ەل استاناسى اقمولا قالاسى بولىپ جاريالانىپ, «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى ەلورداعا قونىس اۋداردى.
مەن سول تۇستا ونەركاسىپتى ءوڭىر شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مەتاللۋرگيالىق, ەنەرگەتيكالىق كومپانيالارى تۋرالى, تۋريزمگە لايىق تابيعاتى جونىندە «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە كولەمدى ماقالالار جولداي باستادىم. ماقالالارىم توقتاۋسىز جاريالانىپ تۇردى. بىردە الەكەڭ تەلەفون شالىپ, مەنەن «ەگەمەن قازاقستانعا» اۋىسپاق ويىمنىڭ بار-جوعىن سۇرادى. ەگەر ونداي ويىم بولسا, گازەت باسشىلىعىنا مەن تۋرالى ۇسىنىس جاساي الاتىنىن جەتكىزدى. گازەت باسشىسى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ مەنىڭ گازەتكە جولداعان ماقالالارىم تۋرالى پىكىرىنىڭ جاقسى ەكەنىن, لەزدەمە كەزىندە جازعاندارىمدى ماقتاعانىن دا ايتا كەتتى.
ارينە, بۇل ۇسىنىستى قۋانىشپەن قابىلدادىم. كوپ ۇزاماي-اق الەكەڭ تاعى دا تەلەفون شالىپ, مەنى گازەت باسشىلىعىنىڭ كەزدەسۋگە استاناعا شاقىرىپ جاتقانىن جەتكىزدى. ءسويتىپ, ارىپتەس اعانىڭ دانەكەر بولۋىمەن باس گازەتتىڭ رەداكتسياسىنان ءبىر-اق شىقتىم, قىزمەتكە قابىلداندىم.
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە اليسۇلتانمەن بىرگە 16 جىل قىزمەت ىستەپپىن. قاق-سوقتا ءىسى جوق ءارى وزىمە اعا تۇتىپ, ارىپتەس دوس ساناعان, تالاي سىرلاسقان الەكەڭە دەگەن ريزاشىلىعىم بولەك. مەن عانا ەمەس, ونى بۇكىل ۇجىم قۇرمەتتەپ, ۇلكەنى بار, كىشىسى بار «الەكە» دەپ قادىر تۇتاتىن. ونىڭ ءوزى دە جاسى ۇلكەندەردىڭ الدىنان كەسە-كولدەنەڭ وتپەيتىن. ال جاسى كىشىلەرىن ءىنىسى ەسەبىندە سىيلايتىن.
الەكەڭ ەڭبەك جولىن ۇيعىر اۋدانىنداعى «وكتيابر» ۇجىمشارىندا كولحوزشى بولىپ باستاعان. قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن وردا بۇزار جاستا تامامداعان. جۋرناليستىك جولىن اۋەلى رەسپۋبليكالىق «ەڭبەك تاڭى» جۋرنالىندا كوررەكتور, اعا رەداكتور بولىپ باستاپ, «اۋىل» («دالا ديدارى») گازەتىندە ءتىلشى, سەكتور مەڭگەرۋشىسى, ءبولىم رەداكتورى, جاۋاپتى حاتشى رەتىندە جالعاستىرىپ, «قازاقستان رەسپۋبليكاسى باعالى قاعازدار جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ جارشىسى» جۋرنالىندا جاۋاپتى حاتشى, باس رەداكتور قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقاردى.
1996 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنان باستاپ 2018 جىلدىڭ تامىز ايىنىڭ ورتاسىنا دەيىن ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمىندا جەمىستى ەڭبەك ەتتى. سانالى ءومىرىنىڭ 22 جىلىن «ەگەمەن قازاقستانعا», تاۋەلسىز ەلدىڭ اقپارات سالاسىنىڭ دامۋىنا ارناعان ءاليسۇلتان مۇقانالى ۇلىنىڭ ءجۇرىپ وتكەن جولى, ادالدىقتى تۋ ەتكەن ازاماتتىعى, قاراپايىمدىلىعى مەن دوستارىنا قامقورلىعى, ماقالانى اسىقپاي باپپەن, بىراق ءۇزىلىسسىز شارشاماي-شالدىقپاي توگىلتىپ جازاتىن قاسيەتى قالام ۇستاعان قازىرگى جاستار ءۇشىن وزىندىك ءبىر ونەگە مەكتەبى ەدى. ول «ەگەمەننىڭ» بەلگىلى ەڭبەكتورىلارىنىڭ ءبىرى بولدى. ءاربىر ماقالاسىنا وتە مۇقيات قارايتىندىقتان, جازعانى ەشبىر تۇزەۋ-كۇزەۋسىز وتەتىن. جىلدار بويى جيناقتالعان باي تاجىريبە مەن ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك ناتيجەسىندە ماقالا جازۋدىڭ جوعارى قالىبىنا قول جەتكىزگەندىكتەن, ونىڭ جۋرناليستىك ەڭبەگى ەش ۋاقىتتا بىرىنەن ءبىرى كەم تۇسپەيتىن.
«ەگەمەندە» قىزمەت ەتكەن جىلدارى ءاليسۇلتان قۇلانباي, جىلقىباي جاعىپار ۇلى ۇشەۋىمىز كوبىنەسە بىرگە جۇرەتىنبىز. كابينەتتەرىمىز دە قاتارلاس, ۇيگە قايتار جولىمىز دا ءبىر, تاعدىردىڭ ءوزى تابىستىرعان دوستار ەدىك. سوعان سايكەس ء«ۇش نويان» دەگەن اتقا دا ىلىكتىك. ەرەكشە تاتۋ ەدىك. سابىرلى دا ساليقالى مىنەزىنە, نە نارسەنى دە اقىلمەن شەشۋگە تىرىساتىن بايىپتىلىعىنا قاراپ, جىلقىباي ەكەۋمىز الەكەڭدى ءوز ارامىزدا اتاقتى قىتاي اقىلمانى, رەفورماتورىنا تەڭەپ, «دەن سياوپين» دەپ اتاپ, قۇرمەتپەن اسپەتتەۋشى ەدىك.
جالپى, الەكەڭدى ءبىز عانا ەمەس, اينالاسىنداعى جۇرتتىڭ ءبارى ەرەكشە قۇرمەتتەدى. كۋرستاستارى التىنبەك سارسەنباي ۇلى, دارحان مىڭباي, نۇرتورە ءجۇسىپ, ەركىن قىدىر, ايتمۇحانبەت ەسداۋلەتوۆ, الەكساندر تاسبولاتوۆ, عالىم ومارحانوۆ, باتىربەك سادىقانوۆ, اسقار احمەتوۆ, ءالىمجان جارىلقاعانوۆ سەكىلدى الدى مينيستر, ەلىمىزدىڭ اقپارات سالاسىندا لاۋازىمدى قىزمەت اتقارعان ازاماتتار ءوزارا باس قوسقان كەزدە الەكەڭنىڭ ورنى ۇنەمى توردە ەدى. «ەگەمەندە» باسشىلىق قىزمەتتەر اتقارعان سەيفوللا شايىنعازى, سامات مۇسا, عابيت مۇسىرەپ سەكىلدى قاتارلاستارى مەن ىنىلەرى دە الەكەڭنىڭ الدىنان كەسە-كولدەنەڭ وتپەيتىن. ولاردىڭ بارلىعى ونىڭ جاسىن عانا ەمەس, ازاماتتىق, ادامگەرشىلىك بولمىسىن ايرىقشا قۇرمەتتەيتىن.
وسى ماقالانى جازار الدىندا الەكەڭنىڭ ۇيىنە تەلەفون شالىپ, وتباسىنىڭ جاعدايىن ءبىلدىم. ارتىندا سۇيگەن جارى كەرىمجانى مەن بالا-شاعاسى, نەمەرەلەرى قالدى. سوعان دا شۇكىر دەيمىز ەندى. «ادام ۇرپاعىمەن مىڭ جاسايدى» دەگەن وسى عوي. الەكەڭنىڭ ومىردەن وتكەنىنە التى جىل بولسا دا, بۇل قايعىنىڭ ولاردىڭ قابىرعاسىنا ءالى كۇنگە دەيىن باتىپ جۇرگەنىن اڭعاردىم.
«مەنىڭ اكەم – ەرەكشە جان, جاقسى ادام,
اكەشىمە جازا المادىم اسقاق ءان.
ول – بيىك تاۋ, ال مەن بولسام ءتۇبىمىن,
ءالى كۇنگە تىزەسىنەن اسپاعان»,
دەپ ءوزى باسقا سالانىڭ مامانى بولا تۇرىپ, اكەسىنە ارناپ ولەڭ جازعان ۇلى بەكجاننىڭ ساعىنىشىن جۇرەگىممەن سەزىنسەم, قىزى جادىرانىڭ «اكەشىم, ءسىزدى ساعىنعاندا ۇنەمى جىلاپ الامىن. ءسىزدى ويلامايتىن كۇنىم جوق. كوزى تىرىسىندە اكەمدى نەگە قاتتى قۇشاقتاپ, بەتىنەن ءسۇيىپ, ونى قالاي جاقسى كورەتىنىمدى ايتا المادىم ەكەن دەپ وكىنەمىن. امال قانشا, قازىر قولىمىزدان كەلەتىنى – مەشىتكە ءجيى بارىپ, سىزگە ارناپ قۇران باعىشتاۋ» دەگەن قىزى جادىرانىڭ ءسوزى جانىمدى تەبىرەنتتى.
الەكەڭ قايتىس بولعانعا دەيىن قولىنان قالامى تۇسپەي ءوتتى. بىراق بۇل ەڭبەگىن بۇلداپ, ماراپات الۋعا ۇمتىلعان ەمەس. ماراپاتتار وعان ءوز جولىمەن, جونىمەن كەلىپ جاتاتىن. پرەزيدەنت پەن پارلامەنت پالاتالارى توراعالارىنىڭ العىسحاتتارى, ءتۇرلى مينيسترلىكتەردىڭ ماقتاۋ قاعازدارى, جۋرناليستەر وداعىنىڭ سىيلىعى, «اقپارات سالاسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسى, ەۋرازيا جۋرناليستەر اسسوتسياتسياسىنىڭ سىيلىعى, پرەزيدەنتتىڭ باق سالاسىنداعى گرانتى – ءاليسۇلتان قۇلانبايعا بەرىلگەن ماراپاتتاردىڭ مەن بىلگەن ءبىرسىپىراسى عانا.
ءاليسۇلتان قۇلانباي كوزىنىڭ تىرىسىندە «ەگەمەن قازاقستان», باسقا دا گازەتتەردە تۋعان جەرى الماتى وبلىسى ۇيعىر اۋدانىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالارى تۋرالى سانداعان ماقالا جازدى. تۋعان جەرى ءۇشىن جۇرەگى اۋىرىپ جۇرەتىن پاتريوت جۋرناليست ەدى. اتالعان اۋداننان شىعىپ, پرەزيدەنتتىڭ ماڭىزدى شەتەلدىك ساپارلارىنا قاتىسقان, باس باسىلىمنىڭ قوعامدىق ساياسي بولىمىندە قىزمەت ەتىپ, ەلدىڭ دامۋىنا اتسالىسقان جۋرناليست از شىعار. سول سەبەپتى ءاليسۇلتان قۇلانباي تۋرالى ءبىر بەلگى ونىڭ تۋعان جەرىندە قالۋعا ءتيىس دەپ ەسەپتەيمىز.
سۇڭعات ءالىپباي,
اقپارات سالاسىنىڭ ۇزدىگى, «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ارداگەرى
