سۋرەت: inform.kz
موەح-ءتى كىمدەر الماستىردى؟
ال KASE ءوز تاراپىنان رەسەي نارىعىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلعا قاتىستى الداعى قادامداردى تۇسىندىرەتىن رەسمي مالىمدەمە تاراتۋعا ۋادە بەرگەن. ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا ماسكەۋ بيرجاسىنا تيەسىلى اكتيۆتەر 12 ملرد تەڭگەگە باعالانعانى ايتىلعان. شىلدە ايىندا اكتسيونەرلەردىڭ كەزەكتەن تىس جالپى جينالىسىنىڭ كۇن تارتىبىندە بيرجا اكتسيالارىن ساتىپ الۋ كەزىندە ولاردىڭ قۇنىن ايقىنداۋ ادىستەمەسىن وزگەرتۋ جايىن تالقىلاعان-دى. الايدا ناقتى باعاسى تۋرالى تولىققاندى اقپارات حابارلانعان جوق. ەكونوميستەر سول كەزدە ۇلتتىق بانك بۇل ماسەلەمەن دەر كەزىندە اينالىسپاسا, مامىلە 2-3 ەسە تومەن باعامەن اياقتالۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتكەن.
موەح-ءتىڭ اقش قارجى مينيسترلىگىنىڭ شەتەلدىك اكتيۆتەردى باقىلاۋ باسقارماسى (OFAC), سونداي-اق ونىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارى – ۇلتتىق ەسەپ ايىرىسۋ دەپوزيتاريىمەن, ۇلتتىق كليرينگ ورتالىعىمەن ترانزاكتسيا جۇرگىزۋگە ارنالعان ليتسەنزياسى 2024 جىلعى 12 قازاندا اياقتالۋعا ءتيىس ەدى. جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, اقش قارجى مينيسترلىگىنىڭ سانكتسياسىنا تۇسكەن ماسكەۋ بيرجاسى كەسىمدى ۋاقىتتان 1 كۇن بۇرىن KASE-دەن شىقتى.
«موەح ءوز اكتسيالارىنىڭ پاكەتىن بەرگەن كومپانيانى ءوز بەتىنشە تاڭدادى دەگەن اقپاراتتار رەسەي باسىلىمدارىندا وتكەن اپتانىڭ باسىنان جاريالانا باستادى. كوپ ۇزاماي KASE اكتسيونەرلەرىنىڭ تىزىمىندە «موسبيرجا» ورنىنا ەكى رەسەيلىك كومپانيا – «تەتيس كەپيتال» مەن «بالانس ەسسەت مەنەدجمەنت» پايدا بولدى. KASE-دەگى 8,5% ۇلەس «تەتيس كەپيتالعا» ءوتتى, «بالانس ەسسەت مەنەدجمەنت» KASE اكتسيالارىنىڭ 4,6%-ىن ەنشىلەدى. «تەتيس كەپيتال» «نيگەللا» جابىق پايلىق ينۆەستيتسيالىق قۇراما قورىن, ال «بالانس ەسسەت مەنەدجمەنت» «لەۆكا» قورىن باسقارادى. «تەتيس كەپيتال» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى بولىپ الەكساندر ۆورونكوۆ تىركەلدى. كومپانيانىڭ 98,2% اكتسياسى سول الەكساندر ۆورونكوۆقا تيەسىلى. «بالانس ەسسەت مەنەدجمەنتتى ۆيتالي بالانوۆيچ باسقارادى. بۇل قۇرىلىمداردىڭ ەكەۋى دە رەسەيدىڭ ۇلتتىق ەسەپ ايىرىسۋ دەپوزيتاريىندە تىركەلگەنىن انىقتادىق. ۇلتتىق بانكتىڭ KASE كاپيتالىنداعى ۇلەسى وزگەرگەن جوق - 46,9%.
مامىلەنىڭ ءمانى اشىلا ما؟
KASE باسقارما توراعاسى الينا الدامبەرگەن جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە موەح اكتسيونەرلەر قۇرامىنا كىرگەن 2 جاڭا قاتىسۋشىعا 13,1% ۇلەستى قانداي شارتتارمەن ساتقانىن بىلمەيتىنىن, مامىلەنىڭ انىق-قانىعى بەلگىسىز ەكەنىن, سەبەبى ساتۋ ماسكەۋ بيرجاسىنىڭ قۇزىرەتىندە بولعانىن ايتتى.
«جاڭا اكتسيونەرلەر اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ كەز كەلگەن اكتسيونەرى سياقتى باسقارۋ ورگاندارىنا ءوز كانديداتۋرالارىن جاريالاۋعا نەمەسە ۇسىنۋعا قۇقىلى. بۇل رەتتە قازاقستان قور بيرجاسىندا بەلگىلى ءبىر ءتارتىپ بار. بىزدە ماسكەۋ بيرجاسىنىڭ تەحنولوگياسىنىڭ ساۋدا جۇيەلەرىن پايدالانۋ قۇقىعى بار. ولار ءبىزدىڭ نارىقتىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە تولىق بەيىمدەلگەن. 12 ماۋسىمدا ولارعا اقش پەن باسقا ەلدەر سانكتسيا سالدى. بۇل قور بيرجاسىنا تىكەلەي اسەر ەتپەسە دە, جاناما اسەر ەتۋدى جالعاستىردى. كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە ماسكەۋ بيرجاسى اكتسيونەرلەر قۇرامىنان شىعاتىنى تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى. ۇلەستى كىمگە ساتقانى ماسكەۋ بيرجاسىنىڭ قۇزىرىندا. كورىپ وتىرعانىمىزداي, ولار – ينۆەستيتسيالىق قورلارى بار اكتيۆتەردى باسقارۋشى ەكى كومپانيا. وسىعان بايلانىستى, ءبىز زاڭ تالاپتارى اياسىندا اتالعان اكتسيونەرلەرمەن حابارلاسىپ, قاتىسى بار ءارى بايلانىستى تۇلعالار تۋرالى اقپاراتتى ۇسىنۋدى سۇرايمىز. قازاقستان زاڭناماسىنا سايكەس بۇل اقپاراتتى اشۋ مىندەتتى سانالادى», دەدى ول.
رەسەي زاڭناماسىنا سايكەس, جابىق پاي قورلارى ۇلەستىك مەنشىك نەگىزىندە قورداعى م ۇلىكتى يەلەنەتىن اكتسيونەرلەرىن جاريالاۋعا مىندەتتى ەمەس. ينۆەستيتسيالىق پاي قورلارى جاعدايىندا ۇلەستەس بولۋ مەن قوسىلۋ اكتسيالاردىڭ يەلەرى نەگىزىندە ەمەس, ولاردى باسقاراتىن باسقارۋشى كومپانيا تۇرعىسىنان قاراستىرىلادى.
KASE باسشىسى 2023 جىلعا بۇرىنعى اكتسيونەرگە ديۆيدەند تولەۋ تۋرالى ماسەلەگە دە تۇسىنىك بەردى. «وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا تولەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ماسكەۋ بيرجاسى اكتسيونەر رەتىندە زاڭنامادا بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ءوز ديۆيدەندىن الدى», دەپ ناقتىلادى.
بىزگە سانكتسيا سالقىنى تيە مە, تيمەي مە؟
تاۋەلسىز ساراپشى ايبار ولجاەۆ KASE-ءنىڭ بۇل شەشىمىن وڭ باعالايدى. بىراق الداعى ۋاقىتتا ناقتىلاپ الاتىن ماسەلە وتە كوپ. اكتسيالاردى نە KASE-ءنىڭ ءوزى, نە ءۇشىنشى ءبىر تۇلعا KASE-ءنىڭ ماقۇلداۋىمەن ساتىپ الۋى مۇمكىن.
«سانكتسياعا ءىلىنىپ قالعان كومپانيا كەز كەلگەن ورتانىڭ ينۆەستيتسيالىق كليماتىنا كەرى اسەر ەتەدى. ونىمەن بايلانىستا بولعانداردىڭ قارجىسى الەمنىڭ كەز كەلگەن ەلىندە بۇعاتتالىپ قالۋى مۇمكىن. قازاقستان تاراپى وسى شەشىم ارقىلى وزگە اكتسيونەرلەردىڭ جولىن تازالاپ الدى. ەندى اكتسيونەرلەر كليرينگتىك وپەراتسيالارىن الاڭسىز جۇرگىزە بەرەدى. قازاقستان قور بيرجاسى ءۇشىن ءتيىمدى تۇسى وسى. مۇنىڭ ءتيىمسىز تۇسى دا بار. ماسكەۋ بيرجاسىنىڭ اكتسيالارىن رەسەيلىك كومپانيالارعا قۇپيا جاعدايدا ساتۋى كۇمان تۋدىرۋى مۇمكىن. OFAC رەسەيگە قاتىسى بار كومپانيالاردىڭ ءبارىن باقىلاپ وتىر. جاڭا اكتسيونەرلەردىڭ سانكتسياعا ىلىنبەي قالماسىنا ەشكىم كەپىلدىك بەرمەيدى. بۇل جەردە ماسەلە مەنشىك يەسىنىڭ اكتسياسىنىڭ قانشا پايىزى ەمەس, ونىڭ قاي ەلگە تيەسىلى ەكەنىنە بايلانىستى. KASE-ءنىڭ باستى اكتسيونەرى ۇلتتىق بانك الداعى ۋاقىتتا اكتسيونەرلەرگە قاتىستى ويىن ەرەجەسىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋى مۇمكىن», دەيدى ايبار ولجاەۆ.
ماسكەۋ بيرجاسى KASE ۇلەسىنە 4 جىل بۇرىن كىردى. رەسەيلىك ساۋدا الاڭى پاكەتتىڭ ءبىرىنشى بولىگىن (3,3%) 2020 جىلدىڭ باسىندا الدى. جىل سوڭىندا ونى 13,1%-عا دەيىن ارتتىردى. ساراپشىلاردىڭ سوزىنشە, ماسكەۋ بيرجاسى KASE اكتسيونەرلەرى قاتارىنا ەۋرازيا ەكونوميكا وداعىنا مۇشە ەلدەردىڭ بىرىڭعاي بيرجا كەڭىستىگىن قۇرۋ ماقساتىمەن قوسىلعان.
قارجىگەر ەرلان يبراگيمنىڭ پىكىرىنشە, KASE اقش سانكتسياسىنا ۇشىراعان موەح-پەن ءوز اكتسيالارىن ساتىپ الۋ مۇمكىندىگى تۋرالى كەلىسسوز جۇرگىزۋگە مۇددەلى بولدى.
«بيرجا قۇرامىندا سانكتسياعا ۇشىراعان ەلدىڭ اكتسيونەرلەرىنىڭ بولۋى KASE-ءنىڭ دە, «KASE كليرينگتىك ورتالىعىنىڭ» دا شەتەلدىك قارجى ۇيىمدارىمەن, ارىپتەستەرىمەن ىسكەرلىك قارىم-قاتىناسىن شەكتەيدى. ماسكەۋ بيرجاسى اكتسيونەر قاتارىنا كىرگەن ەكى كومپانيا ارقىلى KASE-دەگى پوزيتسياسىن الداعى ۋاقىتتا دا جالعاستىرا بەرگىسى كەلەتىنى بەلگىلى. بۇل – نارىق زاڭى, ساياسي استار ىزدەۋدىڭ قاجەتى جوق. رەسەيلىكتەردىڭ ۇلەسى قوماقتى بولعانمەن, سوڭعى شەشىمگە اسەر ەتە المايدى. ۇلتتىق ينۆەستورلار ىشكى نارىقتا بەلسەندى بولسا, تۇپكى ناتيجە ءبىزدىڭ پايدامىزعا شەشىلەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن», دەيدى ە.يبراگيم.
الماتى
