سەنات • 12 قازان, 2024

پارلامەنتتىك ديپلوماتيا ورتاق ءىستى ۇيلەستىرەدى

181 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ باستاعان پالاتا دەلەگاتسياسى تاجىكستانعا باردى. ساپار بارىسىندا سەناتورلار تاجىكستان پرە­زيدەنتى ەمومالي راح­مون­مەن كەزدەستى. سونداي-اق اتالعان ەل كونستي­تۋتسياسىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق پار­لامەنتتىك كونفەرەنتسياعا قاتىستى جانە تمد ەلدەرى پارلامەنتتەرىنىڭ دەپۋتاتتارىمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى.

پارلامەنتتىك ديپلوماتيا ورتاق ءىستى ۇيلەستىرەدى

سەنات سپيكەرى تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمونعا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جىلى لەبىزىن جەتكىزدى. سونداي-اق ول ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناس پەن مەملەكەت باسشىلارىنىڭ سىندارلى جانە سەنىمدى ديالوگى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەپىلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«تاجىكستان رەسپۋبليكا­سى كونستيتۋتسياسىنىڭ 30 جىلدىعى» اتتى حالىقارالىق پارلامەنتتىك كونفەرەنتسيا­دا ءسوز سويلەگەن ماۋلەن اشىم­باەۆ قازاقستان مەن تاجىكستان اراسىندا قالىپتاسقان ءوزارا تۇسىنىستىك پەن سەنىمنىڭ جو­عارى دەڭگەيىنە جانە ونىڭ ماڭىزىنا ەرەكشە توقتالدى.

«جوعارى دەڭگەيدەگى تۇراق­تى كەزدەسۋلەر, بەلسەن­دى سايا­سي ديالوگ, ءتۇرلى سالا­داعى ناتي­جەلى ىنتىماق­تاس­تىق قازاق-تاجىك قارىم-قاتى­ناسىنىڭ دامۋ قارقىنىن جانە زور الەۋەتىن ايقىن كورسەتەدى. بۇل رەتتە ساۋدا-ەكونوميكا­لىق بايلانىستاردى, مادەنيەت پەن ءبىلىم بەرۋگە قاتىستى جوبا­لاردى, ەكولوگيالىق جانە باسقا سالا­لارداعى بىرلەسكەن باس­تامالاردى اتاپ وتكەن ءجون. قازاقستان مەن تاجىكستان اراسىندا سەنىمدى جانە جەمىس­تى قارىم-قاتىناس ورنادى. بيىلعى تامىزدا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاجىكستانعا ساپارى جانە سول كەزدە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتار وسى ايتىلعانداردى كەزەكتى رەت ناقتىلاي ءتۇستى. اتالعان ساپار كەزىندە ەلدەرىمىز اراسىندا وداقتاستىق قاتىناستار تۋ­را­لى تاريحي شارتقا قول قو­يىل­دى. بۇل ماڭىزدى قۇ­جات جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى. سونداي-اق ەل­دەرى­مىز اراسىنداعى جان-جاق­تى ىنت­ى­ماقتاستىقتى ودان ءارى كە­ڭەيتۋدىڭ بەرىك نەگى­زىن قالايدى», دەدى سەنات توراعاسى.

سونىمەن قاتار ماۋلەن اشىمباەۆ اتالعان كونفەرەنتسيا كونستيتۋتسيالىق قۇ­قىقتى دامىتۋدىڭ نەگىزگى ماسە­لەلەرىن تالقىلاۋعا جانە قازىر­گى الماعايىپ جاعدايدا بي­لىكتىڭ زاڭنامالىق تار­ماق­­­تارىنىڭ تابىستى تا­جىري­بەسىمەن بولىسۋگە زور مۇم­­كىن­دىك بەرەتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.

«پارلامەنتتەردىڭ قىز­مەتى قۇقىقتىق جۇيەنىڭ تۇراق­تى­­لىعى مەن بولجامدى­لى­عىن قامتاماسىز ەتۋگە, جاڭا سىن-قا­تەرلەرگە ۋاقتىلى دەن قويۋعا جانە تۋىندايتىن پرو­بلەمالاردىڭ ءتيىمدى شەشىم­دەرىن تابۋعا ارنالعان. ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ الدىندا تۇر­عان مىندەتتەر مەن ماسەلە­لەردىڭ كوپ جاعدايدا ۇقساس ەكەنىن ەسكەرسەك, بيلىك­تىڭ زاڭ شىعارۋشى تارماق­تارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلى اسا ماڭىزدى ەكەنىن اڭعارا­مىز. پارلامەنتارالىق ىنتى­ماق­تاستىق مەملەكەتتەرىمىز ارا­سىنداعى بايلانىستاردى نىعايتۋدىڭ, تاجىريبە الماسۋدىڭ جانە وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا ورتاق شەشىمدەر ازىرلەۋدىڭ نەگىزگى تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنى انىق. قازىرگى سىن-قاتەرلەر بىزدەن ءتيىمدى ديالوگ پەن قازىرگى جانە بولاشاقتاعى جاھان­دىق وزگەرىستەرگە سايكەس زاڭ­نامالىق تەتىكتەردى بىرلەسىپ ازىرلەۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل رەتتە ورتاق كۇش-جىگەرىمىزدى ۇيلەستىرۋدە پارلامەنتتىك ديپلوماتيا شەشۋشى ءرول اتقارادى», دەدى م.اشىمباەۆ.

ساپار كەزىندە بىرقاتار ەكى­جاقتى كەزدەسۋ ءوتتى. رەسەي فەدە­راتسياسى فەدەرالدىق جينا­لىسى فەدەراتسيا كەڭەسى­نىڭ توراعاسى ۆالەنتينا مات­ۆيەنكومەن كەزدەسۋدە زاڭ شىعارۋشى ورگاندار جەلىسى بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىل­دى نىعايتۋ باعىتتارى تالقى­لاندى. تاراپتار ەكى پالاتا اراسىنداعى ىنتىماق­تاستىق جونىندەگى كوميس­سيا جۇمىسىنىڭ قورىتىن­دىلارىنا دا نازار اۋداردى. سونداي-اق 2025-2026 جىلدارعا ارنالعان پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندەگى جاڭا جول كارتاسىنا قول قويۋ ماسەلەسىن قارادى. بۇل قۇجاتتا قازاقستان مەن رەسەي پرەزيدەنتتەرى بەلگىلەپ بەرگەن ىنتىماقتاستىقتىڭ باسىم باعىتتارى كورسەتىلەدى.

سونداي-اق قازاقستان دەلە­گاتسياسى تاجىكستان مادج­ليسي ولي مادجليسي ميللي توراعا­سى رۋستامي ەموماليمەن كەز­دەس­تى. وندا پارلامەنت­ارا­لىق ىنتىماقتاستىق­تىڭ ناق­تى باعىتتارى كەڭى­نەن تالقى­لان­دى. اتاپ ايتقاندا, پار­لا­مەنتارالىق بايلانىستار­دى نىعايتۋدىڭ نەگىزىن قالاپ, ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋدىڭ باسىم باعىت­تارىن ايقىنداپ بەرگەن تۇركىستان دەكلاراتسياسىن ىسكە اسىرۋ اياسىنداعى بىر­لەس­كەن جۇمىس تۋرالى ءسوز بولدى. سۇحباتتاسۋشىلار بىرلەس­كەن كۇش-جىگەردى ءوڭىردى ەكونو­ميكالىق تۇرعىدا دامىتۋعا, ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىن ىسكە اسىرۋعا, ادام كاپيتالىن نىعايتۋعا جانە قازىرگى سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋگە جۇمىلدىرۋ قاجەت ەكەنىنە باسا ءمان بەردى.

ازەربايجان ميللي ءماجى­لىسى­نىڭ سپيكەرى ساگيبا گافاروۆامەن كەزدەسۋدە ماۋلەن اشىمباەۆ ارىپتەسىن جاڭا مەرزىمگە قايتا سايلانۋىمەن قۇتتىقتاپ, ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق حالىقتاردىڭ ورتاق تاريحي قۇندىلىقتارىنا جانە ءوزارا قۇرمەت پەن تۇسىنىستىك­كە تابان تىرەيتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇعان قوسا سەنات توراعا­سى ازەربايجان تاراپىنا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرى سەزىنە تۇراقتى قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقانى ءۇشىن العىس ايتىپ, اتالعان ەلدىڭ وكىلدەرى 2025 جىلى وتەتىن سەزگە قاتىساتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.

ماۋلەن اشىمباەۆ كونفە­رەن­تسيا الاڭىندا باسقا دا پارلامەنت دەلەگاتسيا­لارى­نىڭ باسشىلارىمەن بىرقاتار كەزدەسۋ وتكىزدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار