ەلىمىزدە «ايتقاليەۆتىڭ اتاۋلى مەكتەبى» اتاۋىمەن وزىق تاجىريبەسىنە سۇيەنگەن عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيالار, ارنايى ساباقتار وتكىزىلە باستادى. 1980 جىلى 12 مامىردا ۇزاق جىلعى ابىرويلى ەڭبەگى ءۇشىن كسرو جوعارعى كەڭەسى القاسىنىڭ جارلىعىمەن قۇسيىن ايتقاليەۆكە «كسرو حالىق مۇعالىمى» اتاعى بەرىلدى. ول سول كەزدە وسىنداي ماراپاتقا يە بولعان كەڭەس وداعىنداعى بەس ۇستازدىڭ بىرەۋى بولدى.
ەكى جىل بۇرىن ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە «حالىق مۇعالىمى» قۇسيىن ايتقاليەۆكە ارنالعان «رۋحاني جاڭعىرۋ: جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ جانە تاربيە» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيادا وقۋ-اعارتۋ ع.بەيسەمباەۆ ءار ءوڭىردىڭ ارداقتى تۇلعالارىنىڭ سانالى عۇمىرى, دارا جولى, اتقارعان ابىرويلى قىزمەتى حالقىنىڭ شىنايى شاپاعاتىنا, ۇلكەن قۇرمەتىنە بولەنىپ, كەيىنگى ۇرپاقتارعا ۇلگى-ونەگە بولاتىنىنا توقتالعان ەدى.
«جاس ۇرپاققا ءبىلىم مەن تاربيە بەرگەن ۇلاعاتتى ۇستازداردى ارداقتاۋ – ۇلتىمىزدىڭ قاستەرلى مىندەتىنىڭ ءبىرى. كسرو جانە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مۇعالىمى, كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى قانيپا بىتىباەۆا, «كسرو حالىق مۇعالىمى» اتاعىنىڭ يەگەرى قۇماش نۇرعاليەۆتىڭ ەسىمدەرى مىڭداعان شاكىرتتىڭ جادىندا جاڭعىرىپ, ساناسىنا نۇر قۇيىپ كەلەدى. وسىنداي شوقتىعى بيىك ۇستازدارىمىزدىڭ ءبىرى – اتىراۋ توپىراعىنىڭ اياۋلى پەرزەنتى «عاسىر مۇعالىمى» داڭقىنا بولەنگەن قۇسيىن ايتقالي ۇلى. ول ءوزىنىڭ ونەگەلى ءومىرىن, بار قاجىر-قايراتىن تۋىپ-وسكەن اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپتە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىن وقىتۋعا, ءبىلىم ورداسىنا باسشىلىق جاساۋعا ارنادى. تىنىمسىز ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە الىستاعى اۋىل مەكتەبىن ەلىمىزدەگى ەڭ تاڭداۋلى وقۋ وردالارىنىڭ بىرىنە اينالدىردى. پەداگوگيكالىق وزىق تاجىريبەنى زەرتتەپ, رەسپۋبليكا مۇعالىمدەرىنە ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا 1989 جىلى ۇكىمەت شەشىمىمەن قۇرىلعان ق.ايتقاليەۆتىڭ اتاۋلى مەكتەبى بىرنەشە تولقىن ۇستازداردىڭ شەبەرلىگىن شىڭداپ, باۋلىپ شىعارۋعا زور ىقپال ەتتى», دەدى مينيستر.
رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا قابىلداعان شەشىممەن شاكىرتتەرى حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق پاندىك وليمپيادالاردا ۇزدىك اتانعان ۇستازدارعا قۇسيىن ايتقاليەۆ اتىنداعى «ۇزدىك پەداگوگيكالىق تابىستارى ءۇشىن» توسبەلگى بەلگىلەندى. بۇل ماراپات جىل سايىن ءبىر رەت ۇستازداردىڭ كاسىبي مەرەكەسى قارساڭىندا تابىستالادى.
جاھاندانۋ داۋىرىندە جاڭاشا ويلاۋ, جاڭاشا وقىتۋ ادىستەرى ەنگىزىلگەنىمەن, اتاقتى ۇستازدىڭ ساباق بەرۋدەگى جاڭالىققا تولى تاجىريبەسى ۇمىتىلماعانى ءجون. وسىعان وراي ق.ايتقاليەۆتەن ءبىلىم العان, تاربيەسىن كورگەن, دارا مەكتەبىنەن شەبەرلىك ءتالىمىن ۇيرەنگەن شاكىرتتەرى مەن كوزكورگەن ارىپتەستەرى «حالىق مۇعالىمى» اتتى كىتاپ شىعاردى. كىتاپتىڭ ءبىرازى قالا, اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ كىتاپحانالارىنا تاراتىلدى. بىرنەشە داناسى الماتى مەن استاناداعى ءبىلىم وردالارىنا جىبەرىلدى. اتالعان كىتاپتى وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى ع.بەيسەمباەۆقا تابىستاۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. مينيستر بۇل ەڭبەككە ەلىمىزدىڭ پەداگوگتەرى ءۇشىن ماڭىزدى ءارى قاجەتتى ادىستەمەلىك-كومەكشى وقۋ قۇرال دەپ باعا بەردى. ول اتاقتى ۇستازدىڭ ەسىمىن قاستەرلەۋدى تاپسىرىپ, وسى ماقساتتا اتىراۋدا اۋقىمدى ءىس-شارا وتكىزۋ ماسەلەسىن كوتەردى.
ق.ايتقاليەۆ اتىنداعى اتاۋلى مەكتەپتىڭ جۇمىسىنا سالالىق مينيسترلىك, ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسى قامقورلىق جاساپ, قولداۋ كورسەتىپ وتىردى. قازاق ءتىلى, قازاق ادەبيەتى, ورىس, ۇيعىر مەكتەپتەرىندەگى قازاق ءتىلى پاندەرى بويىنشا مەملەكەتتىك ءبىلىم ستاندارتىن, ۇلگىلىك وقۋ باعدارلامالارىن, جاڭا بۋىن وقۋلىقتارىن جاساۋعا وسى اتاۋلى مەكتەپ مۇشەلەرى گۇلتاس قۇرمانباەۆا, ءسابيت دۇيسەباەۆ, اقتاۋلىق جاميعا ناعمەتوۆا سياقتى عالىم-ادىسكەرلەر قاتىسىپ, اۆتورلىق قۇرامدا ەڭبەك ەتتى. ق.ايتقاليەۆتىڭ ءوزى شاكىرتى گۇلتاس قۇرمانباەۆامەن بىرگە 5-سىنىپقا ارنالعان جاڭا بۋىن وقۋلىعىن جازدى. بۇل وقۋلىق 2001 جىلدان باستاپ رەسپۋبليكا مەكتەپتەرىنە ەنگىزىلدى.
قۇسيىن اعاي شاكىرتتەرىنە «تەگىندە ادام بالاسى ادام بالاسىنان اقىل, عىلىم, ار, مىنەز دەگەن نارسەلەرمەن وزادى» دەگەن ابايدىڭ پىكىرىن ءجيى ناسيحات ەتەدى ەكەن. سول سيپات ونىڭ جەكە تۇلعاسىنا ناق كەلەتىنى انىق. ءوز ىسىنە ادامنىڭ ادالدىق, ىزدەنىمپازدىق, پاراساتتىلىق, كىسىلىك, كىشىپەيىلدىلىك, جومارتتىق, جايساڭدىق سەكىلدى قاسيەتتەرىن باعدار تۇتتى. وسىنداي اسىل قاسيەتتەردىڭ ءبارى ۇلعاتتى ۇستاز ق.ايتقاليەۆتىڭ بويىنان تابىلاتىن.
قىلىشباي سۇندەت ۇلى,
تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
اتىراۋ وبلىسى
