سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
7.00 – اەس سالۋ ماسەلەسى جونىنە جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم باستالدى. اتىراۋ, اقتوبە سەكىلدى وبلىستاردىڭ كەيبىر ايماقتارىندا, اتاپ ايتساق, ۆاحتالىق ادىسپەن جۇمىس ىستەيتىن وندىرىستىك ورىنداردىڭ قىزمەتكەرلەرى 6.00-دەن باستاپ داۋىس بەردى.
ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى كۇنى بويى ەكى ساعات سايىن بريفينگ وتكىزىپ, حالىقتىڭ داۋىس بەرۋ قارقىنىن حابارلاپ وتىردى. ماسەلەن, ورك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كونستانتين پەتروۆ ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى وبلىستار مەن استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ كوميسسيالارى ۇسىنعان اقپاراتقا سايكەس ساعات 7.00-دە وڭىرلەردە 10 249 ۋچاسكە داۋىس بەرۋگە كىرىسكەنىن مالىمدەدى.
– 84 ۋچاسكەدە اۋماقتىق كوميسسيالاردىڭ شەشىمدەرىنە سايكەس داۋىس بەرۋ تاڭعى ساعات 6.00-دە باستالدى. ازاماتتاردىڭ تىزىمدەرىندە 12 244 683 ادام بار. ەلدە بارلىعى 10 323 رەفەرەندۋم ۋچاسكەسى بار. ونىڭ ىشىندە شەتەلدە 47 ۋچاسكە جۇمىس ىستەدى, – دەدى ك.پەتروۆ.
10.00 – بارلىق وڭىردە 2 178 593 ازامات داۋىس بەردى. ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ حاتشىسى مۇحتار ەرماننىڭ مالىمەتىنە سايكەس بۇل كورسەتكىش تىزىمگە ەنگەن ازاماتتاردىڭ 17,79%-ىن قۇرادى. تاڭعى ۋاقىتتا داۋىس بەرگەندەر اراسىندا قاراعاندى وبلىسىنىڭ حالقى بەلسەندىلىك تانىتتى. ساعات 7.00–10.00 ارالىعىندا قاراعاندىلىقتاردىڭ 30,63%-ى داۋىس بەردى. ودان كەيىن استانا قالاسى – 24,8%, قىزىلوردا وبلىسى – 20,91%, اقتوبە وبلىسى 19,21%-بەن كوش باسىندا بولدى. الماتى وبلىسى 16,31%-بەن ورتاشا كورسەتكىشكە يە بولسا, الماتى قالاسى تۇرعىندارىنىڭ بەلسەندىلىگى (8,66%) تومەن بولدى.
12.00 – شىمكەنت قالاسى العا شىقتى. ورك مۇشەسى شافحات وتەمىسوۆ 4 804 102 ازامات داۋىس بەرگەنىن مالىمدەدى, بۇل – جالپى رەفەرەندۋمعا قاتىسۋشى حالىقتىڭ 39,23%-ىن قۇرادى. وسى ۋاقىتتا شىمكەنت قالاسى تۇرعىندارىنىڭ جارتىسىنان كوبى (57,03%) داۋىس بەرىپ, كونستيتۋتسيالىق قۇقىن ورىنداپ كەلدى. ال الماتى قالاسىنىڭ كورسەتكىشى ەكى پايىزعا عانا كوتەرىلىپ, 11,88%-دى قۇرادى. ەلوردا حالقى 41,93%-عا جەتتى. اباي, اقمولا, اقتوبە, الماتى, اتىراۋ, قاراعاندى, قوستاناي, تۇركىستان, ۇلىتاۋ وبلىستارىنىڭ دا بەلسەندىلىك كورسەتكىشى 40%-دان, ال باتىس قازاقستان, جامبىل, جەتىسۋ, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, پاۆلودار, سولتۇستىك جانە شىعىس قازاقستان وڭىرلەرىنىڭ كورسەتكىشى 30%-دان استى.
سونداي-اق تۇسكە دەيىن ازاماتتاردىڭ ۋاقىتشا بولاتىن جەرلەرىندەگى 358 ۋچاسكەدە داۋىس بەرۋ اياقتالدى.
14.00 – رەفەرەندۋم وتكىزىلگەن دەپ سانالادى. ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى ءسابيلا مۇستافينا 14.00-دەگى جاعداي بويىنشا 6 339 425 ازامات بيۋللەتەن الىپ, 51,77%-عا جەتكەنىن حابارلادى.
– «رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 31-بابى 2-تارماعىنا سايكەس, ەگەر رەفەرەندۋمعا قاتىسۋ قۇقى بار ازاماتتاردىڭ جارتىسىنان كوبى داۋىس بەرۋگە قاتىسقان بولسا, رەفەرەندۋم وتكىزىلگەن دەپ سانالاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون, – دەدى كوميسسيا مۇشەسى س.مۇستافينا.
16.00 – قىزىلوردالىقتار كۇش الا باستادى. ەسكە سالساق, جالپى رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا 12 244 883 ادامنىڭ قۇقى بار. ال ساعات 16.00-دە 7 ملن-نان اسا ادام داۋىس بەردى. ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى اناستاسيا ششەگورتسوۆا: «7 062 358 ازامات بيۋللەتەن الدى. بۇل تىزىمگە ەنگىزىلگەن ازاماتتاردىڭ 57,68 پايىزىن قۇرادى», دەپ مالىمدەدى.
بۇل ۋاقىتتا دا وبلىس حالقىنىڭ بەلسەندىلىگى جوعارى بولدى. قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا – 76,15%, اقتوبە وبلىسى – 68,41%, قوستاناي وبلىسى – 67,57%, الماتى وبلىسى – 64,09%, باتىس قازاقستان وبلىسى – 60,82%, اتىراۋ وبلىسى 56,61%-دى كورسەتتى.
ال باستى ەكى مەگاپوليستە تۇرعىنداردىڭ قاتىسۋى تومەندەپ, استانا قالاسىندا – 46,3%, الماتى قالاسىندا 20,57% كورسەتكىش تىركەلدى. شىمكەنت حالقىنىڭ 66,48%-ى داۋىس بەردى.
سونداي-اق ا.ششەگورتسوۆا استانا ۋاقىتى بويىنشا ساعات 16.00-دە ۆاشينگتون, نيۋ-يورك, وتتاۆا قالالارىندا رەفەرەندۋم ۋچاسكەلەرى اشىلىپ, جۇمىسىن باستاعانىن ايتىپ ءوتتى.
18:00 – جاعداي اسا قاتتى وزگەرە قويعان جوق. ەل بويىنشا داۋىس بەرۋشىلەر سانى شامامەن 4 پايىزعا عانا كوتەرىلدى, 7 537 675 ادامعا جەتىپ 61,56%-دى قۇرادى.
20.00 – داۋىس بەرۋ اياقتالىپ, رەفەرەندۋم ۋچاسكەلەرى جۇمىسىن توقتاتتى. اەس بويىنشا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا 7,8 ملن ادام قاتىستى. ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىنىڭ حاتشىسى مۇحتار ەرمان داۋىس بەرۋ قورىتىندىسىن جاريالاپ, 7 820 918 ازامات تاڭداۋ جاساعانىن مالىمدەدى. وسىلايشا, حالىقتىڭ 63,87%-ى داۋىس بەردى. اتاپ ايتساق, اباي وبلىسى – 69,57%, اقمولا – 71,63%, اقتوبە – 75,11%, الماتى – 68,71%, اتىراۋ – 63,28%, باتىس قازاقستان – 67,03%, جامبىل – 61,28%, جەتىسۋ – 68,01%, قاراعاندى – 72,12%, قوستاناي – 73,45%, قىزىلوردا – 82,48%, ماڭعىستاۋ – 54,03%, پاۆلودار – 65,09%, سولتۇستىك قازاقستان – 66,31%, تۇركىستان – 75,31%, ۇلىتاۋ – 70,69%, شىعىس قازاقستان وبلىستارى – 73,79%, استانا قالاسى – 50,81%, الماتى قالاسى – 25,39%, شىمكەنت قالاسى 70,57%-دى قۇرادى.
– ەلىمىزدەگى بارلىق رەفەرەندۋم ۋچاسكەسىندە داۋىس بەرۋ 20.00-دە اياقتالدى. ۋچاسكەلىك كوميسسيا داۋىستاردى ساناۋعا كىرىستى. قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس رەفەرەندۋم ۋچاسكەلەرىندەگى داۋىستاردى ساناۋ ۋاقىتى داۋىستاردى ساناۋ باستالعان ساتتەن 12 ساعاتتان اسپاۋعا ءتيىس. اۋماقتىق كوميسسيالار بۇگىن تاڭەرتەڭ ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىن بايلانىستىڭ ەلەكتروندى ارنالارى ارقىلى داۋىس بەرۋدىڭ الدىن الا قورىتىندىسى مەن ساناق ناتيجەسىن حابارلايدى, – دەدى ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ك.پەتروۆ.
شەتەلدەگى وتانداستاردىڭ بەلسەندىلىگى
سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسىندا شەتەلدەگى وتانداستار رەفەرەندۋمعا بەلسەندى قاتىسقانىن ايتتى.
– ازاماتتارىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە قازاقستاننىڭ شەتەلدەردەگى مەكەمەلەرى جانىنان 59 مەملەكەتتە 74 ۋچاسكەلىك رەفەرەندۋم كوميسسياسى قۇرىلدى. داۋىس بەرەتىن سايلاۋشىلاردىڭ جالپى سانى – 12 307 قۇرادى. جالپى, شەتەلدەگى ازاماتتارىمىزدىڭ داۋىس بەرۋ قارقىنى جوعارى بولعانىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. ماسەلەن, ساعات 8.15-تەگى جاعداي بويىنشا شەتەلدە 26 ۋچاسكەلىك رەفەرەندۋم كوميسسياسى جۇمىسىن باستاپ كەتتى, – دەدى ءسىم وكىلى.
ۆيتسە-مينيستر شەتەلدەگى رەفەرەندۋم ۋچاسكەلەرىنىڭ ەڭ سوڭعىسى اقش-تىڭ سان-فرانتسيسكو قالاسىندا اشىلعانىن ايتتى. قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى ۋاقىت ايىرماشىلىعىنا بايلانىستى استانا ۋاقىتىمەن ساعات 16.00-دە ۆاشينگتون, نيۋ-يورك, وتتاۆا قالالارىنداعى, ساعات 20.00-دە سان فرانتسيسكو قالاسىنداعى رەفەرەندۋم ۋچاسكەلەرى جۇمىسىن باستاعان.
ال جاپونياداعى №393 ۋچاسكە جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا ساعات 07.00-دە ءبىرىنشى بولىپ اشىلدى. سونداي-اق كورەيا رەسپۋبليكاسىنداعى قازاقستان ازاماتتارى رەفەرەندۋمدا وزدەرىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جۇزەگە اسىردى.
سەۋلدەگى №390 ۋچاسكەدە العاشقى بولىپ حالىقارالىق ۇيىم قىزمەتكەرى كاميلا ماۋتوۆا داۋىس بەردى.
– بۇل شەشىمنىڭ ەلىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزى زور. ال رەفەرەندۋم – قوعامنىڭ كوزقاراسىن ەسكەرۋ, شەشىم قابىلداۋدا اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگى. ۇكىمەت اركىمنىڭ پىكىرىن تىڭداۋعا تىرىسادى جانە ءبىز, ازاماتتار ءۇشىن بۇل ۇدەرىسكە بەلسەندى قاتىسۋ وتە ماڭىزدى, – دەدى ك.ماۋتوۆا.
ول شەتەلدە تۇراتىن قازاق ازاماتتارى ءبىزدىڭ ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەردىڭ كۇش-جىگەرى ارقىلى رەفەرەندۋمعا قاتىسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولعانىن ايتتى.
– بۇل ەلىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزدى شەشىم قابىلداۋدىڭ ۇجىمدىق مۇمكىندىگى جانە ەكونوميكالىق دامۋعا جول اشادى دەپ ويلايمىن, – دەدى داۋىس بەرۋشى.
شەتەلدەگى بارلىق رەفەرەندۋم ۋچاسكەسى قازاقستاننىڭ ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەرى اۋماقتارىندا ۇيىمداستىرىلدى.
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, تۇركيادا داۋىس بەرگەندەردىڭ باسىم بولىگى ستۋدەنتتەر بولدى. قازاقستاننىڭ ىستانبۇلداعى باس كونسۋلدىعىنا قاراستى پروۆينتسيالاردا ءبىلىم الىپ جۇرگەن ستۋدەنتتەر رەفەرەندۋمعا كەلىپ, ازاماتتىق ۇستانىمدارىن ءبىلدىردى. ولار داۋىس بەرۋگە 40-تان اسا ۋنيۆەرسيتەتتەن كەلگەن. سونداي-اق يزمير, ساكاريا, بارتىن, بۋرسا, كودجاەلى, باسقا دا پروۆينتسيالاردا تۇراتىن ازاماتتار بار.
سونىمەن قاتار قازاقستان ازاماتتارى انكارادا رەفەرەندۋمعا بەلسەندى قاتىستى. قازاقستاننىڭ انكاراداعى ەلشىلىگىنە قاراستى 20-دان اسا پروۆينتسيادان, سونىڭ ىشىندە كارابۇك, سيۆاس, سامسۋن, ەسكىشەحير, كونيا, كايسەري, كۇتاحيا, افون, ۋشاكتان كەلگەن ازاماتتار اەس-كە بايلانىستى ءوز تاڭداۋىن جاسادى.
قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋعا قاتىستى جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم وتەتىن كۇنى قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىندە ورنالاسقان №397 ۋچاسكە دە جەرگىلىكتى ۋاقىتپەن ساعات 07.00-دە (استانا ۋاقىتىمەن ساعات 9.00-دا) جۇمىسىن باستادى. داۋىس بەرۋ ۋچاسكەسىنىڭ مۇشەلەرى مەن قازاقستان ديپلوماتتارى داۋىس بەرۋ ۋچاسكەسىن سالتاناتتى تۇردە اشىپ, ەلدىڭ ءانۇرانىن ورىندادى.
جالپى, قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىندە, سونداي-اق سانكت-پەتەربور, قازان, ومبى, استراحان قالالارىنداعى باس كونسۋلدىقتارىندا داۋىس بەرۋ ۋچاسكەلەرى اشىلدى. داۋىس بەرۋ ۋچاسكەلەرى ساعات 07.00-دەن باستاپ جۇمىس ىستەپ, داۋىس بەرۋ ماسكەۋ ۋاقىتىمەن 20.00-دە اياقتالدى. داۋىس بەرۋگە كەلگەن قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتى تولقۇجات نەمەسە جەكە كۋالىكپەن داۋىس بەرۋ ۋچاسكەلەرىنە كىرىپ, كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن ورىندادى. ماسەلەن, ونداعى №397 ۋچاسكەدە قازاقستاننىڭ بارلىق جاستاعى جانە كاسىپتەگى ازاماتتارى, سونىڭ ىشىندە رەسەيدە ۋاقىتشا تۇراتىن, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەكە كومپانيالاردىڭ قازاقستاندىق وكىلدىكتەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, ماسكەۋ جوو ستۋدەنتتەرى مەن قازاقستان قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ كۋرسانتتارى, سونداي-اق رەفەرەندۋم كۇنى ماسكەۋ قالاسىندا بولاتىن باسقا دا ساناتتاعى تۇلعالار داۋىس بەردى.
ال وزبەكستانعا حالىقارالىق تۋرنيرگە كەلگەن گاندبولشىلار تاشكەنت قالاسىنداعى №399 ۋچاسكەدە داۋىس بەردى. ەلشىلىككە كەلگەن استانا قالاسىنىڭ ايەلدەر قۇراماسىنىڭ 18 جاستاعى سپورتشىسى ءجاميلا سارسەنبەكوۆا العاش رەت داۋىس بەردى.
– مۇنداي ساياسي ءىس-شاراعا ءبىرىنشى رەت قاتىسىپ, داۋىس بەردىم. تاشكەنتكە جارىسقا كەلگەن ەدىك. قۋانىپ تۇرمىن, بارلىق حالىققا جانە رەفەرەندۋم جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەيمىن, – دەدى سپورتشى.
وزبەكستان كۋبوگىنە قاتىسۋعا قازاقستاننان 13 ادام كەلگەن. ولاردىڭ بارلىعى داۋىس بەرىپ, رەفەرەندۋمعا ۇلەسىن قوسقان.
سونداي-اق ءسىم ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلاعانداي, دۋشانبەدەگى الەم چەمپيوناتىنا كەلگەن دزيۋدودان قازاقستان قۇراماسى قازاقستاننىڭ ەلشىلىگىندە داۋىس بەرگەن.
قازاقستاننىڭ بەلگياداعى ەلشىلىگىنىڭ عيماراتىندا ورنالاسقان №373 ۋچاسكە دە جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا ساعات 07.00-دە جۇمىسىن باستادى. مۇنداعى ۋچاسكە بەلگيا استاناسىنان 200 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان ليۋكسەمبۋرگتە تۇراقتانعان قازاقستان ازاماتتارىنا دا قىزمەت كورسەتتى. ولار ارنايى داۋىس بەرۋگە بريۋسسەلگە كەلدى. ونداعى تىزىمدە 200-گە جۋىق ادام بار: ديپلوماتتار, ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرى, بەلگيانىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقيتىن ستۋدەنتتەر جانە جەرگىلىكتى كومپانيالاردا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار.
سونداي-اق رەفەرەندۋم جۇمىسى بولگاريا, گرەكيا, لاتۆيا, ليتۆا, رۋمىنيا, فينليانديا, ەستونيا, اۋستريا, بەلگيا, گەرمانيا, يسپانيا, يتاليا, ماجارستان, نيدەرلاند, نورۆەگيا, پولشا, سلوۆاكيا, فرانتسيا, حورۆاتيا, چەحيا, شۆەيتساريا, شۆەتسيا مەن ۇلىبريتانيادا ءوتتى. سونىمەن قاتار وڭتۇستىك افريكا, ەفيوپيا, مىسىر, يوردانيا, قاتار, ساۋد ارابياسى, كۋۆەيتتى قوسا العاندا, تاياۋ شىعىس پەن افريكا ەلدەرىندە تۇراتىن ەل ازاماتتارى داۋىس بەردى.
ءسىم ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلاعانداي, استانا ۋاقىتىمەن كەشكى ساعات 17.00-دە وڭتۇستىك كورەيا, جاپونيا, قىتاي, سينگاپۋر, مالايزيا, موڭعوليا, ۆەتنام, يندونەزيا مەن تايلاندتا شەتەلدىك رەفەرەندۋم ۋچاسكەلەرى ءوز جۇمىسىن اياقتادى.
وسىلايشا, ساعات 19.00-دە سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو شەتەلدە 13 رەفەرەندۋم ۋچاسكەسىنىڭ ەسىگى جابىلعانىن مالىمدەپ, 7 358 ادامنىڭ داۋىس بەرگەنىن ايتتى.
– استانادا حالىقارالىق بايقاۋشىلارعا قولعابىس كورسەتۋ ورتالىعىندا شىۇ, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى جانە اوسشك سياقتى حالىقارالىق ۇيىمدار بايقاۋشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن بىرقاتار بريفينگ ءوتتى. ميسسيا باسشىلارى مالىمدەگەندەي, رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم قازاقستاننىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا جانە حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىنە سايكەس ءوتتى. ولاردىڭ پىكىرىنشە, رەفەرەندۋم اشىق, ەركىن ءارى زاڭدى سانالادى, ۋچاسكەلەردە بىردە-ءبىر زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالعان جوق. سونىمەن قاتار حالىقارالىق بايقاۋشىلار داۋىس بەرۋشىلەردىڭ جوعارى بەلسەندىلىگىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. رەفەرەندۋمدا 200-دەن اسا شەتەلدىك جۋرناليست اقپارات تاراتتى, – دەدى ر.ۆاسيلەنكو.
