م.اشىمباەۆ ءوز سوزىندە قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ ەسىمى بىرەگەي تاريحي تۇلعا رەتىندە بۇكىل الەمگە بەلگىلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول تۇركى وركەنيەتىنىڭ دامۋىنا جانە قازاق دۇنيەتانىمىنىڭ قالىپتاسۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوستى. سوندىقتان ويشىلدىڭ مۇراسىن تەرەڭ زەرتتەپ, ونى دارىپتەۋ اسا ماڭىزدى. پالاتا سپيكەرى وسى تۇرعىدان كەلگەندە, حالىقارالىق دەڭگەيدە عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزۋ ەرەكشە مانگە يە ەكەنىن ايتتى. سونداي-اق ول عۇلامانىڭ ەسىمىن ۇلىقتاپ, ونىڭ ادامزاتتى ىزگىلىك پەن مەيىرىمدىلىككە شاقىراتىن ەڭبەكتەرىن جان-جاقتى زەردەلەۋگە مەملەكەت باسشىسى ۇنەمى باسا ءمان بەرىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى.
«پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ وتىرىسىندا يسلام ءدىنىنىڭ ۇلى دالا تورىندە جانە تۇركى الەمىندە تارالىپ, تامىر جايۋىنا وراسان زور ۇلەس قوسقان قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ مۇرالارىن تەرەڭ زەردەلەپ, دارىپتەۋگە ايرىقشا نازار اۋدارۋدى تاپسىردى», دەدى ول.
سونىمەن قاتار م.اشىمباەۆ ياساۋي تەك قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, باۋىرلاس ەلدەردىڭ بىرلىگىن بەكەمدەۋ ىسىندە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن تۇتاس تۇركى الەمىنە ورتاق تۇلعا ەكەنىن ايتتى. ويشىلدىڭ ەسىمى مەن ەڭبەگى – رۋحاني ديالوگ پەن مادەنيەتارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىمنىڭ التىن كوپىرى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
«قوجا احمەت ياساۋي تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەني جانە رۋحاني ومىرىندە ەرەكشە ورىن الادى. ول تۇركى جەرىندە يسلام وركەنيەتىنىڭ دامۋىنا زور ىقپالىن تيگىزدى. ءياساۋيدىڭ «ديۋاني حيكمەت» اتتى ەڭبەگى – بارشامىز ءۇشىن قۇندى جادىگەر. ونىڭ وسيەتتەرى قوعامدا ادامزاتتىق اۋقىمداعى گۋمانيستىك قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋگە جول اشادى. سونداي-اق ادامزاتتى ىزگىلىككە, باۋىرمالدىق پەن ادال ەڭبەككە شاقىرادى. ءياساۋيدىڭ حيكمەتتەرى بەيبىتشىلىك پەن سابىرلىققا تابان تىرەيدى. ول ءوزىنىڭ شىعارمالارىندا ادامگەرشىلىك پەن يماندىلىقتى ۇلىقتاپ, حالىقتى تاتۋلىققا ۇندەيدى. وسى رەتتە مۇنىڭ ءبارى استانادا وتكىزىلىپ كەلە جاتقان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ يدەيالارىمەن ۇندەس ەكەنىن ايتا كەتكەن ابزال», دەدى م.اشىمباەۆ.
كونفەرەنتسيادا بايانداما جاساعان باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى تۇركى جۇرتىنىڭ داڭقتى عۇلاما اۋليەسى قوجا احمەت ياساۋي جانە ونىڭ رۋحاني مۇراسى جونىندە ايتا كەلە: «ونىڭ كۇللى تۇركى جۇرتىنىڭ رۋحاني تاريحىندا ايرىقشا ورنى بار. ول – يسلام ءدىنىنىڭ جاناشىرى ءارى ناسيحاتشىسى, سوپىلىق ءىلىمنىڭ كورنەكتى ۇستازى. XIII-XV عاسىر اراسىندا ياساۋي ءىلىمى حورەزم, مəۋرەنناھر جانە انادولىعا دەيىن جەتتى. قازاق ەلىندە ءياساۋيدى قۇرمەتتەپ, ءپىر تۇتقاندىقتان «مəدينادا – مۇحاممەد, تۇركىستاندا – قوجا احمەت» دەگەن ءتامسىل پايدا بولدى», دەدى.
سونداي-اق ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى داڭقتى بابامىزدىڭ ادامگەرشىلىك پەن يماندىلىقتى تۋ ەتىپ, كۇش-قايراتىن ىزگىلىك جولىنا ارناعانىن, بۇكىل تۇركى جۇرتىن تاتۋلىققا, تازالىققا ۇندەگەنىن, ءار مۇسىلماننىڭ بويىندا اللاعا دەگەن زور سۇيىسپەنشىلىك, مۇحاممەد پايعامبارعا دەگەن ىستىق ماحاببات بولۋ كەرەكتىگىن سۇيسىنە جىرلاعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
حالىقارالىق عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيادا تۇركيا ءدىن ىستەرى باسقارماسىنىڭ توراعاسى الي ەرباش, كاۆكاز مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى شەيحۋل-يسلام اللاشۇكىر پاشا-زادە, وزبەكستان مۇسىلماندارى باسقارماسىنىڭ توراعاسى, شەيح نۋريددين حوليكنازار, قىرعىزستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى ابدۋلازيز قاجى زاكيروۆ, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ميرۆوحيد ازيموۆ سياقتى وزگە دە قوناقتار ءسوز الىپ, ويىن ورتاعا سالدى.
ورتالىق ازيا, قالا بەردى كۇللى تۇركى الەمىنە تانىلعان, تۇركى جۇرتىنىڭ رۋحاني قۇبىلاسى سانالعان قوجا احمەت ياساۋي مۇراسىن زەرتتەپ-زەردەلەۋ, وسى باعىتتاعى وتاندىق جانە شەتەلدىك عالىمداردىڭ ىزدەنىستەرىن ءبىر ارناعا توعىستىرۋ, سونداي-اق تۇلعانىڭ دانالىق حيكمەتتەرى مەن وسيەتتەرىن حالىقارالىق دەڭگەيدە دارىپتەۋ, وسكەلەڭ ۇرپاقتى ۇلى بابا مۇراسىن تەرەڭ مەڭگەرىپ, زەرتتەۋگە ىنتالاندىرۋ, جاس بۋىندى ەلدىك ساناعا باۋلۋ سىندى بيىك مەجەنى ماقسات تۇتقان حالىقارالىق ءىس-شارا باۋىرلاس ەلدەردىڭ بايلانىسىن ارتتىرۋعا ءوز سەپتىگىن تيگىزبەك.
