وتىرىسقا cىرتقى ىستەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ, سونداي-اق تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنىڭ (تمد) بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ, باق وكىلدەرى قاتىستى. بەينەكونفەرەنتسيا رەجىمىندە وبلىستاردىڭ, استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ اۋماقتىق رەفەرەندۋم كوميسسيالارىنىڭ توراعالارى مەن مۇشەلەرى قاتىستى. سۋردواۋدارماسى بار ونلاين-ترانسلياتسيا كوميسسيانىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسى جانە Youtube ارقىلى ءوتتى.
وتىرىستى اشقان ورك توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ رەفەرەندۋم جونىندەگى ناۋقاندى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ بارىسىندا ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى ءداستۇرلى تۇردە شەت مەملەكەتتەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ بايقاۋشىلارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاسايتىنىن اتاپ ءوتتى.
كۇن تارتىبىندەگى ءبىرىنشى ماسەلە حالىقارالىق ۇيىمدار مەن شەت مەملەكەتتەردىڭ بايقاۋشىلارىن اككرەديتتەۋ قورىتىندىلارى تۋرالى ورك حاتشىسى مۇحتار ەرمان بايانداما جاسادى. ول «2024 جىلعى 6 قازانعا بەلگىلەنگەن رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم وتكىزۋ كەزىندە شەت مەملەكەتتەردىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ بايقاۋشىلارى, شەتەلدىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنىڭ قىزمەتىنىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى» 3 قىركۇيەكتەگى قاۋلىعا سايكەس, اككرەديتتەۋ استانا ۋاقىتى بويىنشا 30 قىركۇيەكتە ساعات 18.00-دە اياقتالعانىن حابارلادى.
وسىلايشا, قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا بايقاۋعا 30 شەت مەملەكەت پەن 4 حالىقارالىق ۇيىم (تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى, ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس) اتىنان 177 بايقاۋشى قاتىسادى.
ورك شاقىرۋى بويىنشا رەفەرەندۋم وتكىزۋ كەزىندە بايقاۋعا 14 مەملەكەتتىڭ ورتالىق سايلاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى, ونىڭ ىشىندە ازەربايجان, بەلارۋس, تاجىكستان جانە وزبەكستاننىڭ ورتالىق سايلاۋ ورگاندارىنىڭ توراعالارى قاتىسادى.
وتىرىستا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو مينيسترلىكتىڭ 37 ەلدەن 200 شەتەلدىك جۋرناليست اككرەديتتەلگەنىن, ولار دا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم وتكىزۋدى بايقاپ, جاريالايتىنىن حابارلادى.
وتىرىستىڭ ەكىنشى ماسەلەسىنە كوشكەن ورك باسشىسى رەفەرەندۋم تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ نورمالارىنا سايكەس, ۋچاسكەلىك رەفەرەندۋم كوميسسيالارى داۋىس بەرۋ كۇنى, ۋاقىتى, ورنى جانە ءتارتىبى تۋرالى ازاماتتاردى داۋىس بەرۋ كۇنىنە دەيىن 10 كۇننەن كەشىكتىرمەي, ياعني وسى جىلدىڭ 26 قىركۇيەگىنە دەيىن حاباردار ەتكەنىن اتاپ ءوتتى. وسى ناۋقاندا كوميسسيالار داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بار ازاماتتاردى رەفەرەندۋمعا جەكە شاقىرۋعا دەن قويدى. شاقىرۋلاردىڭ بىرىڭعاي نىسانىن ورك اۋماقتىق رەفەرەندۋم كوميسسيالارىمەن بىرلەسىپ ازىرلەدى.
بۇدان ءارى اۋماقتىق رەفەرەندۋم كوميسسيالارىنىڭ توراعالارى داۋىس بەرۋ كۇنىنە دايىندىق بارىسى, سونداي-اق ازاماتتاردى اقپاراتتاندىرۋ جونىندە قابىلدانعان شارالار جانە جەكەلەگەن ۋچاسكەلەردە داۋىس بەرۋدىڭ باستالۋى مەن اياقتالۋىنىڭ وزگە ۋاقىتىن بەلگىلەۋ تۋرالى باياندادى.
ورك توراعاسى ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى ازاماتتاردى رەفەرەندۋمعا دايىندىق بارىسى تۋرالى اقپاراتتاندىرۋعا كوپ كوڭىل بولەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ازاماتتاردىڭ الداعى رەفەرەندۋمدى دايىنداۋ مەن وتكىزۋ تۋرالى تولىق ءارى شىنايى اقپارات الۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ورتالىق رەفەرەندۋم كوميسسياسى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ ماتەريالدارىنىڭ (بەينە-اۋديوروليكتەر, پلاكاتتار, ادىستەمەلىك جانە باسقا ماتەريالدار) كەشەنىن ازىرلەدى. سونداي-اق SMS-حابارلامالار, ءموبيلدى بانكينگتەردە PUSH-حابارلامالار ارقىلى ازاماتتاردى قوسىمشا حاباردار ەتۋ كوزدەلگەن. بۇل جۇمىس داۋىس بەرۋ كۇنىنە دەيىن جالعاسادى.
ن.ءابدىروۆ «سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەس جۇرگىزىلۋگە ءتيىس رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا بايلانىستى قوعامدىق پىكىرگە ساۋال سالۋدىڭ زاڭنامالىق اسپەكتىلەرىنە دە نازار اۋداردى. ول رەفەرەندۋم جانە سايلاۋ تۋرالى زاڭناماعا سايكەس قوعامدىق پىكىرگە ساۋال سالۋ ناتيجەلەرىن, رەفەرەندۋم ناتيجەلەرىنىڭ بولجامدارىن, رەفەرەندۋمعا بايلانىستى وزگە دە زەرتتەۋلەردى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا, ونلاين-پلاتفورمالاردا داۋىس بەرۋ كۇنىنە دەيىن بەس كۇن ىشىندە جانە داۋىس بەرۋ كۇنى جاريالاۋعا جول بەرىلمەيتىنىن ەسكە سالدى.
كۇن تارتىبىندەگى ءۇشىنشى ماسەلە – رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا داۋىس بەرۋ كۇنى سانيتارلىق-پروفيلاكتيكالىق شارالاردى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى باس مەملەكەتتىك سانيتارلىق دارىگەرى سارحات بەيسەنوۆا حابارلادى. ونىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكادا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قاتىستى ەپيدەميالىق جاعداي تۇراقتى. وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا سىرقاتتانۋشىلىق 7 ەسەگە ازايدى. وسى جىلدىڭ قىركۇيەگىندە رەسپۋبليكادا جرۆي-دىڭ 544 مىڭ جاعدايى تىركەلدى, بۇل وتكەن جىلدىڭ قىركۇيەگىندە سىرقاتتانۋشىلىق دەڭگەيىنەن 27%-عا تومەن.
رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم وتكىزۋ كەزىندە جرۆي جانە تۇماۋمەن سىرقاتتانۋشىلىق بويىنشا ەپيدەميالىق ماۋسىمنىڭ باستالۋىن ەسكەرە وتىرىپ, رەفەرەندۋمعا قاتىسۋشىلاردىڭ جينالۋىنا جول بەرمەي, ولاردىڭ اعىنىن رەتتەۋ, اۋانى باپتاۋ جۇيەسىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ, داۋىس بەرۋگە ارنالعان ءۇي-جايلاردى تۇراقتى جەلدەتۋ, سونداي-اق ارنايى جۋعىش زاتتاردى قولدانا وتىرىپ, ىلعالدى جيناۋ جۇرگىزۋ ۇسىنىلدى.
وتىرىستان كەيىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ءۇشىن ءداستۇرلى بريفينگ ءوتتى. جيىن بارىسىندا ورك مۇشەلەرى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى جانە باسقا دا سپيكەرلەر جۋرناليستەردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى.
