ادەبيەت • 28 قىركۇيەك, 2024

بورىلىدەن ورتا ازياعا دەيىن

220 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

ادامزاتتىق دەڭگەيدەگى اقىل-وي الىپتارى ۇلت شەكاراسىنا سىيمايدى. ولار قارا ءتۇننىڭ شىمىلدىعىن دار ايىرىپ, شولپاندى جىققان كۇن سەكىلدى ارايىن الىسقا دا, جاقىنعا دا شاشادى. الاقانداي بورىلىدە دۇنيەگە كەلىپ, ەۋرازيا كەڭىستىگىنىڭ ەرەن تۇلعاسىنا اينالعان جان – مۇحتار اۋەزوۆ.

بورىلىدەن ورتا ازياعا دەيىن
 

بۇل تۋرالى زاڭعار جازۋشىنىڭ رۋحاني شاكىرتى شىڭعىس ايت­ماتوۆ بىلاي دەپ تولعانادى:

«مەنىڭ پايىمداۋىمشا, ءبىر كەزدە ورىس مادەنيەتىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە پۋشكين اسەرى قانداي بولعان بولسا, بۇگىنگى ورتا ازياداعى كوركەم ويدىڭ, ىرگەلەس حالىقتارىمىزدىڭ كۇللى رۋحاني ءومىرىنىڭ قالىپتاسۋىنا اۋەزوۆ اسەرى دە ءدال سولاي بولدى».

وسى تۇعىرعا اۋەزوۆ ۇلكەن دايىن­دىقپەن كوتەرىلدى. 1929 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان باستاپ, تاشكەنتتەگى ورتالىق ازيا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شىعىستانۋ بولىمىندەگى تۇركولوگيا كافەدراسىنىڭ اسپيرانتۋراسىنا قابىل­دانادى. سول كەز­دەن باستاپ تۇركى دۇنيەسىنىڭ جاۋھار جا­دىگەر­لەرىن زەرتتەپ, زەردەلەيدى. ەڭ اۋەلى تۋىس­تاس ەلدەردىڭ فولكلورلىق مۇراسىن تەرەڭ تالدايدى. سودان كەيىن عىلىمي جەتەك­شىسى م.ف.گاۆريلوۆتىڭ تىكەلەي ۇسى­نى­سىمەن سو­پىلىق ادەبيەتتىڭ ءىرى وكىلى قوجا اح­مەت ءياساۋيدىڭ «ديۋاني حيكمەتىن», الى­شەر ناۋايدىڭ «حامساسىن», ابىلعازى ءباھا­­دۇر­دىڭ «تۇرىكمەن شەجىرەسى» مەن فەر­داۋ­سيدىڭ «شاھناماسىن» جادىنا توقيدى.

كەيىن ءوزى دە ورتا ازيا حا­لىق­­­تارى­نىڭ اۋىزشا جانە جازبا ادە­بيە­تىنىڭ بايلانىسىن ءجىتى زەرتتەپ, ىرگەلى ەڭبەكتەر قالدىرادى. ونىڭ وسى جولداعى ىزدەنىس ىزدەرىن تۋىسقان قازاق پەن وزبەك حالىق­تارىنىڭ ادەبي-مادەني بايلانىسىن زەرت­تەپ جۇرگەن عالىم قالدىبەك سەيدا­نوۆ­تىڭ «اۋەزوۆ جانە ورتا ازيا ادە­بيەتى» مونوگرافياسىنان وقىپ-تا­نۋعا بولادى.

قازاق جانە وزبەك تىلىندە 2022, 2023 جىلدارى تاشكەنتتە جارىق كورگەن ەڭبەكتە زاڭعار جازۋشىنىڭ ءار جىلدارى جا­زىلعان ورتا ازيا حالىقتارى ادەبيەتىنە قاتىستى ەڭبەكتەرى تالدانىپ, ارقاي­سىسىنا عىلى­مي تۇسىنىك­تەمە بەرىلەدى. مۇحتار اۋە­زوۆتىڭ شى­عار­ما­شىلىق ەۆوليۋتسياسىنا تۇركى ادەبيە­تىنىڭ ىقپالىنان باستاپ, جازۋ­شىنىڭ ءوزى تۇركى دۇنيەسىنىڭ رۋحاني كەلبەتىنە قالاي اسەر ەتكەنى حاقىندا باياندالادى.

سوڭعى جاڭالىقتار