شەرحان مۇرتازانىڭ ء«تىلسىز قوڭىراۋ» اڭگىمەسىندەگى قويشى مەدەۋ مەن شىناركۇلگە دە ينەنىڭ سىنىعىنداي ءبىر ءۇمىت كورىنىپ ەدى. مال سوڭىنان ويعا-قىرعا كوشىپ جۇرگەن ۇيدەن قانشاما جىلدان بەرى جالعىز تۇياق جەكسەنبىنىڭ سۇيەگى ستالينگراد تۇبىندە قالعان ساتتەن, تەك جالعىزدىق قوڭىراۋى سوعاتىن. جىڭعىل ورتاسىنداعى الاڭقايعا ءتۇسىپ قالعان قوڭىراۋ سىندى.
«اينالا – ءان سالعان شەڭگەل. تىكەنى ءزارلى, ءوزى تۇرپاتسىز بولسا دا, وسى شەڭگەلدەن اۋەندى, مۇڭى مول وسىمدىك جوق. اسىرەسە مىنا كۇزدە شارشاعان جەلگە قوسىلىپ, تاۋسىلماس ساعىنىشتى سازعا باسادى».
ءيا, اۆتوردىڭ شاپ-شاعىن بۇل اڭگىمەسىندە دە الدەبىر دۇنيەلىك مۋزىكا ەسەدى. سول مۇڭدى اۋەن شىعارمانىڭ سوڭىنا دەيىن ءبىر ۇزىلمەيدى. بۇل قايدان شىققان مۋزىكا؟ نەنiڭ مۋزىكاسى؟ سازسىرنايدىڭ ءۇنi مە؟ جوق, شاڭقوبىزدىڭ ۋiلi مە؟ شۋلاعان شەڭگەل مە ەكەن؟ جو-وق, جىلاعان بالانىڭ داۋسى ما؟
بۇل شاڭىراقتىڭ ءۇنسىز جالعىزدىعىنا, ءتىلسىز قوڭىراۋىنا تابيعات تا ۇيرەنگەن. « ۇلى قۇمنىڭ بوساعاسىنداعى جۇگىرگەن اڭ, ۇشقان قۇسقا بۇل وتاردىڭ تىرشىلىك تىنىسى: قوزىنىڭ ماڭىراعانى, قويدىڭ مەكىرەنگەنى, ءيتتىڭ ۇرگەنى, قويشىنىڭ ايقايى, راديونىڭ سارىنى – ءبارى تانىس».
ءيا, قارايعان ۇيدەن شىققان جىلاعان بالانىڭ داۋسى بۇل ماڭايداعى اڭ مەن قۇسقا دا جات. ولار بەزەك قاعا شىرىلداعان داۋىستىڭ شىراعى سونگەن وسى شاڭىراققا ءۇمىت بولىپ كەلگەنىن قايدان سەزسىن... جالعىز ۇلدى سۇم سوعىس جالماپ, جانارى سۋالعان شال مەن كەمپىردىڭ كۇندەلىكتى قوڭىر تىرشىلىگى مالدىڭ ۋ-شۋىمەن ءوتىپ جاتقان. كەنەت عايىپتان تايىپ, ۇيگە ءسابي كەلدى. شۋلاعان شەڭگەل مۇڭدى ءانىن ءسابي سەرىكتىڭ شىرىلداعان ۇنىمەن بىرگە شىرقادى. ساۋلەدەي ءۇمىت جالعىز-ىلىك ءۇيدى جارىققا بولەدى. قان مايداننىڭ قيساپسىز جولىندا قانشاما تاعدىر جۇتىلىپ, تالاي جاننىڭ اق ارمانى كەتتى دەسەڭىزشى. بۇنى ساناپ جاتقان ەشكىم جوق, ساناۋدىڭ دا قاجەتى بار ما: جۇرەككە سالماق سالادى. بەس كۇندىك جالعانداعى پەندە بايعۇستىڭ بار قىزىعى بالا بولسا, سول سوعىس تالاي شاڭىراقتى قىزىعىنان ايىردى. قويشى مەدەۋ مەن شىناركۇل دە پەندەلىك ءومىردىڭ بار قىزىعىنان قۇر قالعان بەيباقتار. بوتەن ۇيگە كەلگەنىنە ەكى كۇن بولعان ءسابي سەرىك بۇل ءۇيدىڭ جان-مۇڭىن قايدان ۇقسىن... شىناركۇلدىڭ ارمانىن قايدان ءتۇسىنسىن... ەكى كۇننەن بەرى شىر-شىر ەتىپ جىلاۋىن قويمادى.
«سەرىكتىڭ ءوز ارمانى بار: ول ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى, ءدۇبىرلى ءوز ءۇيىن ساعىنادى. ادام, شىركىن, تۋا سالىسىمەن ارمانشىل-اق».
ءيا, ارمان دا اۋا سىندى. ارمانسىز بۇل عۇمىردىڭ ءتۇر-ءتۇسى جوق. قىزىلدى-جاسىلدى تىرشىلىكتىڭ اق پاراعىن ەندى باستاپ, تاعدىردان كۇتەرى كوپ جاس جۇرەك ارمانىنا جۇگىرەدى. بارىنە سەنەدى. تاۋقىمەتتى تانىمايدى. مەدەۋ مەن شىناركۇلدىڭ ارمانى بولعان جوق دەيسىز بە؟.. ءبارى دە بولعان. قار سۋىمەن شايىلىپ, تەك جۇرەكتەگى ءىزى قالدى.
بۇرىن بۇل ماڭدا شەڭگەل سالعان ءان عانا ەستىلەتىن. قالىڭ تىكەن سوپايعان جالعىز ءۇيدىڭ جان-جاراسىن, ارمان-اڭسارىن, وزەكتى ورتەگەن وكىنىش, تاس بولىپ قاتقان قايعىسىن, ساعىنىش-مۇڭىن, اق ءۇمىتىن جىرلاعانداي ۋىلدەۋشى ەدى. كۇزدىڭ سۋىق جەلىنە قوسىلىپ, جالعىزدىق ءانىن سىزىلتۋشى ەدى. تەك قويشى ءۇيىنىڭ قوڭىراۋى ءۇنسىز. ءتىلسىز قوڭىراۋ زاماننىڭ زاپىرانىن جۇتىپ, مەدەۋ مەن شىناركۇلدىڭ بار وكسىگىن, جارىم كوڭىلىن ءۇنسىز جوقتايدى. جالعىزدىق جىرىن جىرلايدى. ەندى بۇل بويلاۋىق مۋزىكاعا بوتەن ءۇيدى جاتىرقاعان ءسابي سەرىكتىڭ شىرىلداعان ءۇنى قوسىلدى. جاپانداعى جالعىز ءۇيدىڭ شىراعى جاندى. كەمسەڭدەگەن قوس قاريانىڭ ءۇمىتى جالعاندى. ءيا, ء«ۇمىت بولمىستان دا ومىرشەڭ».
