تاسقىن جانە جەدەل جەلى: جۇمىس توقتامايدى

ءار مەكەمەنىڭ مىندەتى ناقتىلاندى

ۇكىمەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ 12 ءوڭىرى زارداپ شەككەن بيىلعى سۋ تاسقىنىنىڭ اۋقىمى تۋرالى ايتتى. «جاعدايدى مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ جەكە باقى­لاۋىندا ۇستاپ وتىر. اپاتپەن كۇرەسۋگە قولداعى بارلىق رەسۋرس پەن كۇش جۇمىلدىرىلدى. جاۋاپتى ورگانداردىڭ, ءىرى بيزنەس وكىلدەرىنىڭ, بەلسەندى ازاماتتار مەن ەرىكتىلەردىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلدى. زارداپ شەككەندەرگە قاجەتتى مەديتسينالىق جانە پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتىلدى. ادامدار ۋاقىتشا باسپانامەن, تاماقپەن جانە كۇندەلىكتى ومىرگە قاجەتتى زاتتارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇكىل حالىق بولىپ مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇندەۋىنە قۇلاق اسىپ, سۋ باسقان وڭىرلەرگە قول ۇشىن سوزدى. زارداپ شەككەن وتباسىلار بىرجولعى تولەم الدى», دەدى ول.

كەلتىرىلگەن زالالدى باعالاۋ جۇمىس­تارىنان سوڭ قيراعان نەمەسە ب ۇلىنگەن م ۇلىك ءۇشىن وتەماقى تولەندى. سونىمەن قاتار وتباسىلارعا 9 مىڭنان اسا ءۇيدى جوندەۋگە قاراجات تولەنىپ, نارىقتان 6 مىڭعا جۋىق پاتەر مەن ءۇي ساتىپ الىندى. بۇگىنگى تاڭدا 2 576 ءۇي سالىندى, اقمولا جانە باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى 104 نىساندا جۇمىس بىتۋگە جاقىن. پرەمەر-مينيستر جاڭا تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسىن تەز اياقتاپ, تۇرعىندارعا تاپسىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.

«قيىن-قىستاۋ كەزدەگى ادامداردىڭ ەموتسيالارىن تۇسىنەمىز. كەيبىر تۇرعىن­دار تاراپىنان وتەماقى سوماسىنا, شىعىندى انىقتاۋ, باسپانا تاڭداۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارىنا قاتىستى سۇراقتار تۋىندادى. ءار پروبلەمانى جەكە الىپ قاراۋعا تىرىستىق. قابىلدانىپ جاتقان شارالار زارداپ شەككەن ءار وتباسىنىڭ پىكىرىن بارىنشا ەسكەرە وتىرىپ, ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. بۇگىندە كەيبىر ازاماتتاردا سۇراقتار مەن پروبلەمالار بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان اكىمدىكتەرگە جەدەل جەلى جۇمىسىن توقتاتپاي, جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ماسەلەلەرىن شۇعىل قاراپ, شەشۋدى تاپسىرامىن», دەدى و.بەكتەنوۆ.

سونىمەن قاتار ول سۋ تاسقىنى سالدارىن جويۋدا كومەك كورسەتكەن بەلسەن­دى ازاماتتارعا العىسىن ءبىلدىردى. گيد­رو­تەحنيكالىق قۇرىلىستار مەن ينفرا­قۇرىلىمدى ۋاقتىلى دايىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى.

«جۇمىس قارقىنىن باسەڭدەتپەي, گيدرو­تەحنيكالىق قۇرىلىستار مەن ينفرا­قۇرىلىمدى الداعى كوكتەمگە ۋاقتىلى دايىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. بوگەتتەر, توعاندار جانە باسقا دا نىساندار قازىرگى تالاپتارعا ساي بولۋعا ءتيىس. بۇل – ءوڭىر اكىمدىكتەرى مەن مۇد­دەلى مينيسترلىكتەردىڭ اسا ماڭىزدى مىن­دەتى. جالپى, سۋ تاسقىنى سالدارىن جويۋ كەزىندە بارلىق نەگىزگى مىندەت ورىن­دالعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل ەشكىم­گە دە وڭاي تيگەن جوق. ءتيىستى قورى­تىندى شىعارىپ, الداعى ۋاقىتقا الدىن الۋ شارالارىن ايقىندادىق. ءبىز­دىڭ ماق­ساتىمىز – تابيعي اپاتتار مەن كاتاكليزمدەردەن كەلەتىن شىعىندى بارىنشا ازايتىپ, وعان قارسى تۇرۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋ», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.

ء سويتىپ, مينيسترلەر كابينەتىنە بىرقاتار تاپسىرما بەردى:

• ءوڭىر اكىمدىكتەرى مەن مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار ينجەنەرلىك جانە كولىك ينفراقۇرىلىمىن, الەۋمەتتىك نىسانداردى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن تولىعىمەن اياقتاۋعا ءتيىس.
• سۋ رەسۋرستارى مينيسترلىگى وبلىس اكىمدەرىمەن بىرلەسىپ, گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردى جوندەۋ مەن سالۋدى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە اياقتاسىن.
• تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى 2025 جىلعى اقپان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەردەگى مامانداردى وقىتا وتىرىپ, «سۋ تاسقىندارىن بولجاۋ جانە مودەلدەۋ» اقپاراتتىق جۇيەسىن ەندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.
• توتەنشە جاعدايلار جانە ەكولوگيا مينيسترلىكتەرى 2025 جىلعى 20 قاڭتارعا دەيىن وسى جۇيەنى قاجەتتى دەرەكتەرمەن تولىقتىرۋدى قامتاماسىز ەتسىن.
• ءوڭىر اكىمدەرى بيىل كۇزدىڭ سوڭى­نا دەيىن ەلدى مەكەندەر اينالاسىندا توپىراق ءۇيۋ, قۇبىرلار مەن ارىقتاردى تازالاۋ, گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردى تەكسەرۋ جانە سۋ جىبەرۋ كانالدارىن دا­يىنداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەت.

توتەنشە جاعدايلاردان قورعاۋ كۇشەيەدى

وتىرىستا توتەنشە جاعدايلار  ءمينيسترى شىڭعىس ءارىنوۆ توتەنشە جاع­دايعا دايىندىقتى كۇشەيتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى بايان­دادى. «پرەزيدەنت ەلىمىز­دە بولعان ءىرى سۋ تاسقىنىن جويۋدا ادام ولىمىنە جول بەرمەۋدى جانە حالىق­تىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرعان ەدى. وسىعان بايلانىستى مينيسترلىك بارلىق كۇش پەن قۇرالداردى توتەنشە جاعداي ايماعىندا قالعان حالىقتى تەز ارادا ەۆاكۋاتسيالاۋعا جانە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋگە جۇمىلدىردى», دەدى ول.

ونىڭ ايتۋىنشا, قۇتقارۋ جۇمىستارى قولايسىز اۋا رايى جاعدايىندا جانە قيىن جەرلەردە جۇرگىزىلدى. اپات ورىن العان ايماقتاردا ينجەنەرلىك تەحنيكا مەن اۋە كولىگىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى قاتتى سەزىلدى. تارتىلعان تەحنيكانىڭ باسىم بولىگى ساپاسىز ءارى ۇزاقمەرزىمدى جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە جارامسىز بولاتىن. وسىعان بايلانىستى كوپ كۇش پەن قۇرالدى كۇش قۇرىلىمدارىنىڭ تەمىرجول ەشەلوندارىمەن جانە اۋە كەمەلەرىمەن جونەلتۋ جۇرگىزىلدى.

«اقتوبە, اقمولا جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى وزەندەر ارناسىنان اسىپ تاسۋىنا بايلانىستى قور­عانىس مينيسترلىگىنىڭ پونتون كوپىرلەرىن ورناتۋ تالاپ ەتىلدى. بۇل حالىقتى دەر كەزىندە ەۆاكۋاتسيالاۋدى, ازىق-ت ۇلىك پەن ءدارى-دارمەك جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگىن بەردى», دەدى مينيستر.

وندا ءمالىم بولعانداي جەرگىلىكتى جەرلەردىڭ تاسقىن سۋدىڭ كولەمى مەن ولاردىڭ سالدارىنا دايىن ەمەستىگى انىقتالدى. زارداپ شەككەن ايماقتارداعى بىرلەسكەن ءىس-قيمىلداردى ۇيىمداستىرۋ مەن ۇيلەستىرۋى ءالسىز جۇرگىزىلدى.

«تۋىن­داعان قيىندىقتارعا قارا­ماس­تان, ۆەدومستۆو تىرشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ قۇرالدارىن, گۋمانيتارلىق جۇكتەردى جەتكىزۋ, ەلەكتر قۋاتىمەن جابدىقتاۋدى جانە كولىك قاتىناسىن قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرىن جەدەل شەشتى. اپاتپەن ايانباي تاۋلىك بويى كۇرەسكەن قارا­پايىم جاۋىنگەرلەر مەن قۇتقارۋشىلار­دىڭ ارقاسىندا ادام ولىمىنە جول بەرىل­مەي, 500-دەن اسا ەلدى مەكەن سۋ باسۋدان امان قالدى», دەدى ش.ءارىنوۆ.

ۆەدومستۆو باسشىسى بىرقاتار شاراعا ارنايى توقتالدى. ءبىرىنشى قۇتقارۋ­شىلاردى ارنايى كيىم-كەشەكپەن جانە قۇرال-جابدىقپەن قامتاماسىز ەتۋ قايتا قارالدى. ساتىپ الىناتىن كيىمى ساپالى جانە تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا ىڭعايلى قيمىل قوزعالىسقا قولايلى بولۋى كوزدەلەدى. ەكىنشى, ساپالى ارنايى اۆتوموبيلدەر مەن ينجەنەرلىك تەحنيكالار, ونىڭ ىشىندە ءجۇزۋ قۇرالدارىن, ۇشاقتار مەن تىكۇشاقتار ساتىپ الۋ جۇزەگە اسىرىلادى. ول ءۇشىن ۇشقىشتار تۇندە جانە قولايسىز اۋا رايى جاع­دايىندا ۇشۋعا وقىپ, جاتتىعادى. ءۇشىن­شى, كۇش پەن قۇرالداردى توتەنشە جاع­داي­­لاردى جويۋعا جەدەل ۇيلەستىرۋ ءۇشىن مينيسترلىكتىڭ كوماندالىق ورتا­لىعى جاڭعىرتىلىپ, زاماناۋي قۇرال­دارمەن جابدىقتالدى. سونىمەن قاتار مي­نيستر­لىكتە باسقارۋدىڭ ناقتى ۆەرتي­كالىن قۇرۋ ءۇشىن بارلىق ۆەدومستۆولىق باعىنىستى مەكەمەلەردى ءبىر اۋماقتىق بولىمشەگە بىرىكتىرۋ ارقىلى ۇيىمداس­تىرۋ-شتاتتىق ءىس-شارالارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

«بۇگىندە نازاردان تىس قالىپ, قولاي­لى جاعداي جاسالماعان قۇتقارۋ بولىمشەلەرىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى جاڭا تاسىلگە بوي بۇرىپ, ءورت سوندىرۋشىلەر, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مەن قۇتقارۋشىلار ءبىر جەرگە ورنالاسقان بىرەگەي ءورت ءسوندىرۋ دەپوسى قۇرىلىپ جاتىر. بۇل شۇعىل ارەكەت ەتۋدى ارتتىرۋعا جانە ازاماتتاردى دەر كەزىندە قۇتقارۋ شارالارىن قابىلداۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى», دەدى ش.ءارىنوۆ.

ءتورتىنشى, مەملەكەت باسشىسى تاپسىرماسىمەن مينيسترلىك قاراماعىندا توتەنشە جاعدايدىڭ الدىن الۋ كومي­تەتى قۇرىلىپ, وعان باقىلاۋ فۋنكتسيا­لارى بەرىلدى. ەندى حالىقتى توتەنشە جاعدايدان قورعاۋ جونىندەگى ءىس-شارانى ورىنداماعانى ءۇشىن اكىمشىلىك شارا قابىلداناتىن بولادى. بەسىنشى, سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن شىعىننىڭ كولەمىن ەسكەرىپ, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە م ۇلىكتى توتەنشە جاعدايدان ساقتاندىرۋ مەحانيزمى پى­سىقتالدى. التىنشى, وڭىرلەردە قور­عانىس بوگەتتەرى مەن دۋالدارىن تۇرعىزۋ جانە ولاردى نىعايتۋ سياقتى الدىن الۋ ءىس-شارالارى جۇرگىزىلدى. 3 وزەن­نىڭ قاۋىپتى ۋچاسكەلەرىندە سۋ ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جانە جاعالاۋدى نىعايتۋ جۇمىستارى ىسكە اسىرىلدى.

ءار سالا مىندەتىن ورىندايدى

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى قانات شارلاپاەۆ سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ازاماتتارعا ارنالعان 2 576 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى اياقتالعانىن حابارلادى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, سۋ تاسقىنى سالدارىنان 224 ەلدى مەكەن, 17 603 تۇرعىن ءۇي زارداپ شەكتى. بارلىق عيماراتقا تەحنيكالىق تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. «تەكسەرۋ قورىتىندىسى بو­يىنشا 9 156 ءۇي جوندەۋدەن ءوتتى. 8 447 ءۇي قالپىنا كەلتىرۋگە جاتپايتىن بولىپ تانىلدى. ناتيجەسىندە, نارىقتان 5 767 ءۇي مەن پاتەر ساتىپ الىندى. 2 680 جاڭا ءۇيدىڭ قۇرىلىسى باستالدى», دەدى ول.

مينيستر جاڭا تۇرعىن ءۇي سالۋ الاڭدارىن تاڭداۋ بارىسىندا ولاردى كەلەشەكتە سۋ باسۋدان شەكتەۋ ماقساتىن­دا جەرگىلىكتى جەردىڭ رەلەفتەرى مەن لاندشافتى ەسكەرىلگەنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە 2 576 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. «قۇرىلىس جۇمىستارىنا تسيفرلىق قۇرالدار ارقىلى كۇندەلىكتى مونيتورينگ جۇرگىزۋ ماقساتىندا مينيستر­لىك جانىندا احۋالدىق ورتالىق قۇرىلدى. سونىمەن قاتار قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ بارىسى مەن ساپاسىن باقىلاۋ ماق­ساتىن­دا ءار وڭىردەگى قۇرىلىس الاڭدارىنا مينيسترلىكتىڭ جانە سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەكپەگەن وڭىرلەردىڭ قىزمەتكەرلەرى ىسساپارعا جىبەرىلدى», دەدى مينيستر.

سونداي-اق ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ «الەۋمەتتىك كومەك» اقپاراتتىق جۇيەسى زالالدى وتەۋ بويىنشا وتىنىشتەردى قابىل­داۋ جانە وڭدەۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداس­تىرۋىنا ەلەۋلى ۇلەسىن قوستى. تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى موبيلدىك قوسىمشا­لار ارقىلى زالالدى وتەۋ ءوتىنىشىن بەرۋدى قىسقا ۋاقىتتا ۇيىمداستىرىپ, ءتيىستى قۇجاتتار بولماعان جاعدايدىڭ وزىندە ءوتىنىش بەرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلدى.

«سۋ تاسقىنى باستالعالى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جەدەل ءوزارا ءىس-قيمىلىن اتاپ وتكەن ءجون. قۇرىلىس ماتەريالدارىن دەر كەزىندە جەتكىزۋ ماقساتىندا لوگيستيكا ماسەلەلەرىن جەدەل شەشۋدەگى كولىك مينيسترلىگى مەن «قازاقستان تەمىر جولىنىڭ» اتقارعان ءرولى زور. قۇرىلىس جۇمىستارى بارىسىندا وتاندىق تاۋارلاردىڭ كەڭى­نەن قولدانىلعانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. سونداي-اق وتاندىق وندىرۋشىلەر, كەزەك پەن قاشىقتىققا قاراماستان قاجەتتى ماتەريالداردى جەدەل جونەلتۋگە بەلسەندى تۇردە ات سالىستى», دەدى ق.شارلاپاەۆ.

سونىمەن قاتار اكىمدىكتەر مەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇيلەستىرۋى ناتيجەسىندە ەڭبەك جانە ماتەريالدىق-تەحنيكا رەسۋرستارى بارىنشا تارتىلدى. ماسەلەن, 8 مىڭنان استام ادام جانە 700 بىرلىك تەحنيكا جۇمىلدىرىلدى. ء«وز كەزەگىندە, زارداپ شەككەن ازاماتتاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە اتسالىسقان – بيزنەس وكىلدەرى, قۇرىلىس كومپانيالارى مەن قۇرىلىسشىلار, قايىرىمدىلىق قورلارى, ەرىكتىلەر مەن ەلىمىزدىڭ بارلىق جاناشىر ازاماتتارىنىڭ بەلسەندى جۇمىسىن ەرەكشە اتاپ وتەمىز. بۇل زالالمەن كۇرەس, ەلىمىزدىڭ تۇتاستىعىن ايقىن كورسەتتى. سونىمەن قاتار بۇل زالال, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى وزگەرتۋ جانە توتەنشە جاعداي كەزىن­دەگى جوبالاۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراۋعا تۇرتكى بولدى. مينيسترلىك بۇل باعىتتا جۇمىستى ءالى دە كۇشەيتەتىن بولادى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەدىل وسپان سۋ تاسقىنىنان كەيىن ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسى تۋرالى باياندادى. مينيسترلىكتىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسىن باقىلاۋدا ۇستايتىنىن جانە سۋ تاسقىنى سالدارىنان زارداپ شەككەن وڭىرلەردەگى احۋالعا تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, سۋ تاسقىنى سالدارىنان 11 مىڭنان اسا بالا وقيتىن 40 ءبىلىم نىسانى زارداپ شەكتى.

ونىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپتەر مەن ولاردى قالپىنا كەلتىرۋ جانە جاڭا ءبىلىم وشاقتارىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ءىسى جوسپارعا ساي جۇرگىزىلىپ جاتىر. «زارداپ شەككەن وبەكتىلەردى قالپىنا كەلتىرۋ ۇدەرىسى, جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ ۋاقتىلى اياقتالۋى جانە وقۋ ۇدەرىسىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى مينيسترلىكتىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا», دەدى ە.وسپان.